Şirket Kredi Borçlarının Bankalarla Yeniden Yapılandırılması: Konkordatoya Alternatif mi?

Bir şirketin birden fazla bankadan kullandığı kredilerin tek bir çerçevede yeniden düzenlenmesi ihtiyacı doğduğunda, alacaklı bankalar bir araya gelerek ortak bir yapılandırma çerçevesi üzerinde anlaşabilir. Bu, kanunda özel olarak düzenlenmiş bir usul değildir; tarafların sözleşme serbestisi çerçevesinde oluşturduğu, çok taraflı bir özel hukuk anlaşmasıdır.

Böyle bir anlaşmada tipik olarak şunlar yer alır:

• şirketin tüm banka borçlarının konsolide edilmiş dökümü,
• ortak bir vade ve ödeme planı,
• bankalar arasındaki tahsilat önceliği ve paylaşım kuralları (pari passu veya kademeli),
• şirketin operasyonel ve mali kısıtlamalara uyma yükümlülüğü (belirli oranların altına düşmeme, yeni borçlanma yasağı gibi),
• yönetim ve denetim mekanizmaları (bağımsız danışman atanması, düzenli raporlama).

Çok bankalı özel yapılandırma ile konkordato arasındaki temel farklar şunlardır:

Özel yapılandırmanın en büyük dezavantajı, anlaşmaya katılmayan bir alacaklının (banka, tedarikçi, çalışan) bu anlaşmayla bağlı olmaması ve bağımsız icra takibi başlatabilmesidir. Bu nedenle özel yapılandırma, ancak şirketin borçlarının büyük kısmının az sayıda bankada yoğunlaştığı ve bu bankaların iş birliğine hazır olduğu durumlarda etkili bir çözüm sunar. Alacaklı sayısı fazla, dağınık ve iş birliğine yanaşmayan alacaklılar varsa konkordato daha güvenceli bir yol olabilir; çünkü tasdik edilen konkordato projesi kapsamdaki tüm alacaklıları bağlar.

Yeniden yapılandırma görüşmeleri sırasında şirketin mali tablolarında sermaye kaybı veya borca batıklık tespit edilebilir. Türk Ticaret Kanunu, sermayenin belirli oranlarda kaybı veya şirketin borca batık duruma düşmesi hâlinde yönetim kuruluna belirli yükümlülükler yükler:

• durumun tespiti için genel kurulu toplantıya çağırmak,
• iyileştirici önlemler almak veya sermaye artırımı, tamamlama gibi çözümleri değerlendirmek,
• borca batıklık ağırlaşmışsa mahkemeye bildirimde bulunmak.

Yönetim kurulu, banka görüşmelerini yürütürken bu kanuni yükümlülükleri de paralel olarak değerlendirmelidir. Yalnız bankalarla yapılan özel bir yapılandırma anlaşması, TTK m. 376'daki bildirim ve iyileştirme yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

Bankalarla yürütülen özel yapılandırma görüşmeleri sonuçsuz kalır veya bir kısım alacaklı iş birliğine yanaşmazsa şirket, konkordato talebine yönelebilir. Bu geçişte dikkat edilmesi gereken hususlar:

• konkordato mühletinin, o ana kadar bankalarla varılan kısmi anlaşmaları nasıl etkileyeceği,
• rehinli/ipotekli alacaklı bankaların konkordato sürecindeki özel konumu,
• konkordato öncesinde imzalanan yapılandırma protokollerindeki borç ikrarlarının konkordato projesindeki alacak miktarına etkisi.

Şirketin banka kredilerinin yeniden yapılandırılması sürecinde yönetim kurulu üyeleri, aşağıdaki hâllerde kişisel sorumluluk riskiyle karşılaşabilir:

• kamu alacaklarının (vergi, SGK primi) ödenmesinin ihmal edilmesi,
• şirketin mali durumunun kötüleştiğinin bilinmesine rağmen yeni borçlanmaya devam edilmesi,
• sermaye kaybı/borca batıklık bildirimi yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,
• bankalarla yapılan görüşmelerde şirketi temsil yetkisinin aşılması.

Bu risklerin yönetimi, yalnız banka müzakeresiyle sınırlı kalmamalı; şirketler hukuku ve vergi hukuku boyutlarıyla birlikte ele alınmalıdır.

Çok bankalı yapılandırmalarda şirketin farklı bankalara verdiği ipotek, rehin ve kefaletlerin önceliği ayrı bir müzakere konusudur. Bankalar genellikle "eşit sırada tahsil (pari passu)" ilkesini benimseyerek mevcut teminatları ortak bir havuzda değerlendirmeyi tercih edebilir; ancak bu, teminatın kurulduğu tarihe göre önceden kazanılmış hakların yeniden düzenlenmesi anlamına geldiğinden, her bankanın ve teminat veren üçüncü kişilerin (kefil, ipotek veren grup şirketleri) ayrı ayrı rızası aranmalıdır.

Holding yapılarında bir grup şirketinin kredisi için başka bir grup şirketi kefil olmuş veya ipotek vermiş olabilir. Yeniden yapılandırma sırasında bu çapraz teminatların akıbeti ayrıca değerlendirilmelidir; özellikle teminat veren grup şirketinin kendi ortakları ve alacaklıları bakımından "şirketler topluluğu hukuku" ilkeleri çerçevesinde adil davranılıp davranılmadığı önem taşır.

Çok bankalı yapılandırma süreçlerinde bankalar, genellikle bağımsız bir mali danışman veya denetim şirketi atanmasını talep eder. Bu danışman, şirketin nakit akış projeksiyonlarını, operasyonel iyileştirme planını ve borç geri ödeme kapasitesini bağımsız biçimde değerlendirir. Danışmanın raporu, hem bankaların yapılandırma koşullarını belirlemesinde hem de ileride bir uyuşmazlık çıkması hâlinde şirketin mali durumunun o tarihteki gerçek görünümünü ortaya koyması bakımından önemli bir delil kaynağı oluşturur. Şirket yönetiminin bu danışmanla iş birliği yapması ve talep edilen bilgi ve belgeleri zamanında sağlaması, sürecin sağlıklı ilerlemesi için gereklidir.

Yapılandırma sürecinde bazı bankalar, şirketin faaliyetini sürdürebilmesi için ek (taze) kaynak sağlamayı da yapılandırma paketinin bir parçası olarak değerlendirebilir. Bu yeni finansmanın önceliği, mevcut alacaklara göre nasıl konumlandırılacağı (yeni kaynağın öncelikli olarak geri ödenmesi gibi) çerçeve anlaşmasında açıkça düzenlenmelidir. Aksi hâlde yeni kaynak sağlayan banka ile mevcut alacaklı bankalar arasında öncelik uyuşmazlıkları doğabilir.

Şirket yönetimi, yapılandırma görüşmeleri boyunca bankalara mali durumuna ilişkin doğru ve güncel bilgi vermekle yükümlüdür. Bankaların yapılandırma kararını verirken dayandığı bilgilerin sonradan gerçeğe aykırı çıkması, yalnız yapılandırma anlaşmasının feshi sonucunu doğurmakla kalmaz; şirket yöneticileri açısından ayrıca hukuki ve cezai sorumluluk riski de yaratabilir. Bu nedenle yapılandırma sürecinde sunulan mali tabloların ve projeksiyonların doğruluğu, yönetim kurulu tarafından özenle denetlenmelidir.

Özel yapılandırma anlaşmasından doğan uyuşmazlıklar ticari nitelikte olduğundan asliye ticaret mahkemesi görevlidir. Konkordatoya geçiş hâlinde ise konkordato talebi, borçlunun merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine yapılır.

Bankalarla şirket arasındaki konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Konkordato talebi bu kuralın kapsamı dışındadır; konkordato kendi özel usulüne tabidir.

• yapılandırma çerçeve anlaşması ve ekleri,
• konsolide borç dökümü ve her bankaya ait kredi sözleşmeleri,
• şirketin mali tabloları ve bağımsız denetim raporları,
• yönetim kurulu karar defteri kayıtları,
• bankalarla yapılan yazışmalar,
• bilirkişi/mali müşavir incelemeleri.

• Çok bankalı yapılandırmanın tüm alacaklıları otomatik olarak bağladığını zannetmek,
• sermaye kaybı/borca batıklık bildirim yükümlülüğünü banka görüşmeleri sırasında ihmal etmek,
• çapraz teminat veren grup şirketlerinin rızasını almadan yeniden yapılandırma yapmak,
• konkordatoya geçiş ihtimalini göz ardı ederek yalnız banka müzakeresine odaklanmak,
• yönetim kurulu kararlarını yazılı ve gerekçeli almadan önemli yapılandırma adımları atmak.

Çok bankalı yeniden yapılandırma, mahkeme sürecine girmeden hızlı çözüm arayan şirketler için değerli bir araçtır; ancak yalnız anlaşmaya katılan bankaları bağlaması, çapraz teminatların karmaşıklığı ve şirketler hukukundan doğan bildirim yükümlülükleriyle eş zamanlı yürütülmesi gerekliliği nedeniyle dikkatli bir hukuki planlama gerektirir. Şirketinizin banka borçlarının yeniden yapılandırılması veya konkordatoya geçiş süreci için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.