Tereke Temsilcisi Nasıl Atanır? Görev ve Yetkileri

Tereke temsilcisi, mirasçılar adına ve onların yerine geçerek terekeye ait hakların korunması, yönetilmesi veya belirli işlemlerin yürütülmesiyle görevlendirilen kişidir. Temsilci, mirasçılık sıfatına sahip olmayabilir; sulh hukuk hâkimi, uygun gördüğü bağımsız bir kişiyi de bu görev için atayabilir.

Temsilcinin atanması, mirasçıların mirasçılık sıfatını veya miras paylarını etkilemez. Amaç, tereke malvarlığının zarar görmesini önlemek ve mirasçılar arasında fiilen yürütülemeyen işlemlerin sağlıklı biçimde yerine getirilmesini sağlamaktır.

TMK madde 640 çerçevesinde mirasçılar, terekeye dâhil hakların korunması veya tereke ile ilgili işlemlerin yürütülmesi amacıyla gerekli önlemlerin alınmasını sulh hâkiminden isteyebilir. Bu kapsamda hâkim, ihtiyaç duyulması hâlinde terekeye bir temsilci atanmasına karar verebilir.

Uygulamada temsilci atanması talebi özellikle şu durumlarda gündeme gelir:

• mirasçılardan birinin veya birkaçının yerleşim yerinin bilinmemesi ya da uzun süre ulaşılamaması,
• mirasçılar arasında ciddi bir anlaşmazlık nedeniyle ortaklaşa karar alınamaması,
• terekeye ait bir işletmenin veya taşınmazın acil müdahale gerektiren bir durumla karşılaşması,
• küçük veya kısıtlı mirasçıların menfaatinin özel biçimde korunması gerekmesi,
• tereke ile ilgili bir davada veya takipte mirasçıları temsil edecek ortak bir muhatabın bulunmaması.

Tereke temsilcisinin yetkisi, atanma kararında belirlenen amaç ve kapsamla sınırlıdır. Temsilci, kural olarak şu işlemleri yürütebilir:

• terekeye ait malların korunması için gerekli önlemleri almak,
• acil nitelikteki ödemeleri yapmak veya tahsilatları gerçekleştirmek,
• terekeye ilişkin dava ve takiplerde mirasçılar adına hareket etmek,
• mirasçılar arasında anlaşma sağlanamayan konularda mahkemeye başvurmak.

Temsilci, mirasçıların iradesinin yerine geçen genel bir yönetici değildir. Atama kararının kapsamı dışına çıkan işlemler için ayrıca yetkilendirilmesi veya mahkemeden ek karar alınması gerekir.

Vasiyeti yerine getirme görevlisi, mirasbırakanın kendi iradesiyle vasiyetnamesinde veya miras sözleşmesinde atadığı bir kişidir ve görevi doğrudan mirasbırakanın iradesinden kaynaklanır. Tereke temsilcisi ise mirasbırakanın değil, mirasçılardan birinin başvurusu üzerine mahkeme tarafından atanır ve amacı fiilen yönetilemeyen bir tereke ortaklığına çözüm bulmaktır.

Bu iki kurum aynı terekede aynı anda söz konusu olmayabilir; ancak mirasbırakanın vasiyeti yerine getirme görevlisi atamadığı veya atanan görevlinin görevi kabul etmediği durumlarda tereke temsilcisi atanması gündeme gelebilir.

Temsilci, üstlendiği işin kapsamı ve terekenin büyüklüğüyle orantılı bir ücrete hak kazanabilir; bu ücret tereke borcu olarak değerlendirilir. Temsilci, görevini iyi bir yönetici özeniyle yerine getirmekle yükümlüdür; kusurlu davranışları nedeniyle mirasçılara karşı sorumlu tutulabilir.

Mirasçılar, temsilcinin işlemlerini denetleyebilir ve ciddi bir usulsüzlük durumunda mahkemeden bilgi, belge veya hesap istenmesini talep edebilir.

Temsilcinin görevi; atama kararında öngörülen amacın gerçekleşmesi, terekenin paylaştırılması, mirasçılar arasındaki uyuşmazlığın giderilmesi veya mahkemenin haklı bir sebeple temsilciyi görevden alması hâllerinde sona erer. Görevin sona ermesi, temsilcinin o ana kadar yaptığı geçerli işlemleri kural olarak etkilemez.

Hayır. Temsilci atanması, mirasçıların paylaşım talep etme hakkını ortadan kaldırmaz. Mirasçılar, temsilci görev başındayken de rızai taksim sözleşmesi yapabilir veya ortaklığın giderilmesi davası açabilir. Temsilci, bu süreçlerde mirasçılar arasındaki iletişimi ve tereke yönetimini kolaylaştıran bir aracı konumundadır.

Tereke temsilcisi atanması talebi, çekişmesiz yargı işi olarak sulh hukuk mahkemesinde incelenir. HMK madde 11 uyarınca mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir.

Talep eden mirasçı, mirasçılık sıfatını mirasçılık belgesiyle, temsilci atanmasını gerekli kılan durumu ise somut belge ve olgularla ortaya koymalıdır. Mirasçıya ulaşılamadığı iddiası, tebligat kayıtları ve adres araştırmasıyla; acil müdahale ihtiyacı ise malın niteliğine ilişkin belgelerle desteklenmelidir.

• Temsilci atanmasını doğrudan miras paylaşımı talebiyle karıştırmak,
• temsilcinin yetkisini atama kararının kapsamının ötesine taşımak,
• vasiyeti yerine getirme görevlisi ile tereke temsilcisini aynı kurum sanmak,
• temsilcinin ücretini tereke borcu olarak dikkate almadan işlem yapmak,
• mirasçılar arasındaki uyuşmazlığı temsilci atanmasıyla kalıcı biçimde çözüleceğini varsaymak.

Tereke temsilcisi kurumu, mirasçılar arasındaki iletişim eksikliği veya uyuşmazlık nedeniyle fiilen yönetilemeyen bir terekenin zarar görmesini önlemek için etkili bir araçtır. Ancak temsilcinin yetkisinin kapsamı ve sınırları doğru belirlenmezse yeni anlaşmazlıklara da kaynaklık edebilir.

Tereke yönetiminde yaşanan tıkanıklık nedeniyle temsilci atanması gerekip gerekmediği konusunda somut olayınızın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.