Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Formu Nasıl Doldurulur?

Bireysel başvuru; Anayasa’da güvence altına alınmış ve aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile Türkiye’nin taraf olduğu ek protokoller kapsamında bulunan bir temel hakkın kamu gücü tarafından ihlal edildiği iddiasıyla başvurulan anayasal bir hak arama yoludur.

Başvurunun yapılabilmesi için kural olarak ihlale ilişkin olağan idari ve yargısal başvuru yollarının tüketilmiş olması gerekir. Anayasa Mahkemesi, derece mahkemelerinin yerine geçerek davayı baştan sona yeniden görmez; temel hak ihlali bulunup bulunmadığını inceler.

Bu nedenle bireysel başvuru formu:

• Yeni bir dava dilekçesi,
• İstinaf veya temyiz dilekçesinin tekrarı,
• Delillerin yeniden değerlendirilmesi talebi,
• Yalnızca mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu iddiası

şeklinde hazırlanmamalıdır.

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 59. maddesine göre başvurular, İçtüzük’ün EK-1 bölümündeki ve Anayasa Mahkemesinin resmî internet sitesinde yayımlanan başvuru formu kullanılarak Türkçe yapılmalıdır.

Form, 6 Kasım 2018 tarihli İçtüzük değişikliğiyle yenilenmiş ve 1 Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2026 yılı itibarıyla kullanılacak temel fiziki form hâlen bu düzenlemeye dayanan resmî formdur.

Anayasa Mahkemesi, formu doldurulabilir PDF biçiminde yayımlamaktadır. Form bilgisayarda doldurulup kaydedilebilir veya çıktısı alınarak okunaklı biçimde el yazısıyla tamamlanabilir. Bilgisayarda doldurulan formun çıktısı alınmalı ve başvurucu, avukat ya da kanuni temsilci tarafından imzalanmalıdır.

İnternette bulunan eski Word dosyalarının veya başka hukuk sitelerindeki örnek dilekçelerin kullanılması güvenli değildir. Başvuru tarihinde Anayasa Mahkemesinin resmî sitesinde bulunan güncel form esas alınmalıdır.

Başvurucu ve temsilci bilgileri

Gerçek kişi başvurucunun kimlik, iletişim, adres, uyruğu ve meslek bilgileri eksiksiz yazılmalıdır. Tüzel kişiler bakımından unvan, adres, MERSİS veya ilgili sicil bilgileri ile tüzel kişiyi temsile yetkili kişi gösterilmelidir.

Başvuru avukat aracılığıyla yapılıyorsa avukatın adı, soyadı, barosu, sicil numarası, yazışma adresi ve iletişim bilgileri yazılmalı; başvurucuyu temsil yetkisini gösteren vekâletname veya yetki belgesi eklenmelidir. Avukatla takip edilen başvurularda Anayasa Mahkemesinin avukata yaptığı tebligat başvurucuya yapılmış sayılır.

Olayların kronolojik özeti

Olaylar tarih sırasıyla, gereksiz ayrıntıya girilmeden ve uyuşmazlığın anlaşılmasını sağlayacak açıklıkta yazılmalıdır.

İyi hazırlanmış bir olay özeti şu sorulara cevap verir:

• İhlale yol açtığı ileri sürülen olay ne zaman başladı?
• Hangi idari veya yargısal işlem tesis edildi?
• Hangi mercilere, hangi tarihlerde başvuruldu?
• Bu başvurular hakkında hangi kararlar verildi?
• Nihai karar ne zaman tebliğ edildi veya öğrenildi?
• İhlalin başvurucu üzerindeki güncel ve kişisel etkisi nedir?

Olayların uzun olması, başvurunun güçlü olduğu anlamına gelmez. Başvuru formunun ekler hariç on sayfayı geçmesi hâlinde ayrıca olayların özetinin sunulması gerekir. Belgeler ise tarih sırasına göre numaralandırılarak dizi pusulasına bağlanmalıdır.

İhlal edildiği ileri sürülen hakların gösterilmesi

Her hak ihlali ayrı başlık altında ele alınmalıdır. Örneğin adil yargılanma hakkı, ifade özgürlüğü ve mülkiyet hakkı birlikte ileri sürülüyorsa her bir hak bakımından ayrı açıklama yapılmalıdır.

Yalnızca “adil yargılanma hakkım ihlal edildi” şeklindeki soyut ifade yeterli değildir. Şu bağlantı kurulmalıdır:

1. Müdahaleye yol açan kamu gücü işlemi,
2. İhlal edildiği ileri sürülen temel hak,
3. Müdahalenin neden hukuka aykırı olduğu,
4. İddianın dayandığı belge ve deliller,
5. İhlalin başvurucu üzerindeki kişisel sonucu.

Anayasa Mahkemesi olayların hukuki nitelendirilmesiyle bağlı değildir; olay ve olguların hangi hak kapsamında inceleneceğini kendisi belirleyebilir. Ancak bu durum, başvurucunun olayları açıklama ve ihlal iddiasını temellendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Olağan başvuru yollarının tüketilmesi

Başvuru formunda ilk derece, istinaf, temyiz, itiraz veya ilgili idari başvuru aşamaları tarih sırasıyla gösterilmelidir.

Başvurucunun, daha önce derece mahkemeleri önünde ileri sürmediği bir temel hak şikâyetini ilk kez Anayasa Mahkemesinde dile getirmesi kural olarak yeterli değildir. İhlal iddiasının özü, yetkili idari ve yargısal mercilerin önüne usulüne uygun biçimde taşınmalıdır.

Bir kanun yoluna şeklen başvurulması da tek başına yeterli olmaz. Başvurunun süresinde ve usulüne uygun yapılması, sonucunun beklenmesi ve etkili giderim sağlayabilecek diğer yolların tüketilmesi gerekir.

Nihai kararın tebliğ veya öğrenme tarihi

Formun en kritik bölümlerinden biri, olağan başvuru yollarının tüketildiği veya nihai kararın öğrenildiği tarihtir.

Bu tarih yalnızca yazılmamalı; UETS tebliğ kaydı, tebliğ mazbatası, duruşma tutanağı, kararın yüzüne karşı açıklandığını gösteren belge veya öğrenme tarihini ortaya koyan başka bir kayıtla desteklenmelidir.

Başvuru avukatla takip edilmişse süre, kural olarak kararın avukata tebliğ veya avukat tarafından öğrenilme tarihine göre değerlendirilir. Başvurucunun kararı daha sonra kişisel olarak öğrendiğini ileri sürmesi süreyi yeniden başlatmaz.

Talep bölümü

Başvurucu, ihlal tespiti dışında hangi giderimi istediğini açıkça yazmalıdır. Somut olayın niteliğine göre şu talepler ileri sürülebilir:

• İhlalin tespiti,
• Yeniden yargılama yapılması,
• Yeniden soruşturma yürütülmesi,
• Maddi tazminat,
• Manevi tazminat,
• Yargılama giderlerinin ödenmesi,
• İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması için gerekli diğer tedbirler.

Maddi tazminat talep ediliyorsa zarar ile ihlal arasında nedensellik bağı kurulmalı ve zarar belgelenmelidir. Belgesiz veya hesaplaması açıklanmayan maddi tazminat taleplerinin kabul edilmesi beklenmemelidir.

İçtüzük’ün 59. maddesine göre, somut olayın özelliklerine bağlı olarak başvuru formuna şu belgeler veya yetkili kişi ya da makamlarca onaylanmış örnekleri eklenmelidir:

• Vekâletname veya temsil yetkisini gösteren belge,
• Başvuru harcının ödendiğine dair makbuz,
• Başvuru bizzat yapılıyorsa resmî kimlik belgesinin onaylı örneği,
• Tüzel kişinin temsil yetkisini gösteren güncel belge,
• Nihai kararın veya işlemin öğrenilme tarihini gösteren kayıt,
• İhlal iddialarını temellendiren kararlar ve diğer belgeler,
• Olağan ve olağanüstü kanun yolu dilekçeleri,
• Tazminat talebi varsa zararı gösteren belgeler,
• Süre mazereti ileri sürülüyorsa mazereti ispatlayan belgeler,
• Adli yardım isteniyorsa mali durumu gösteren kayıtlar.

Bir belgeye erişilemiyorsa bu durum sessizce geçilmemelidir. Belgenin neden sunulamadığı formda açıklanmalı ve erişilemediğini gösteren mevcut kayıtlar eklenmelidir. Mahkeme, mazereti kabul ettiği ve gerekli gördüğü takdirde belgeyi resen isteyebilir.

Dosyadaki her evrakı ayrım yapmadan forma eklemek doğru bir yöntem değildir. İhlal iddiasının anlaşılması ve ispatlanması için gerekli belgeler seçilmeli; bunların hangi iddiayla ilgili olduğu gösterilmelidir.

6216 sayılı Kanun’un 47. maddesinin beşinci fıkrası ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü’nün 64. maddesine göre bireysel başvuru süresi 30 gündür.

Süre:

• Başvuru yollarının tüketildiği tarihten,
• Başvuru yolu bulunmuyorsa ihlalin öğrenildiği tarihten

itibaren işlemeye başlar.

Kararın tebliğinden önce fiilen öğrenildiğinin tespit edilmesi hâlinde süre öğrenme tarihinden başlatılabilir. Buna karşılık etkili olmayan olağanüstü bir kanun yoluna başvurulması, örneğin kanun yararına bozma talebinde bulunulması, bireysel başvuru süresini durdurmaz veya yeniden başlatmaz.

Anayasa Mahkemesi adli tatile tabi değildir. Otuz günlük süre ile Mahkeme tarafından verilen diğer süreler adli tatilde de işlemeye devam eder.

Haklı mazeret hâlinde başvuru süresi

Mücbir sebep, ağır hastalık veya benzeri haklı bir mazeret nedeniyle süresinde başvuru yapılamamışsa mazeretin ortadan kalktığı tarihten itibaren 15 gün içinde başvuru yapılabilir.

Mazeret formda açıklanmalı ve hastane kayıtları, raporlar veya mücbir sebebi gösteren diğer belgeler eklenmelidir. Sadece “rahatsızdım” veya “karardan geç haberdar oldum” şeklindeki belgesiz açıklamalar yeterli değildir. Mazeretin geçerli olup olmadığı Anayasa Mahkemesi tarafından değerlendirilir.

Fiziki bireysel başvuru:

• Doğrudan Anayasa Mahkemesine,
• Herhangi bir mahkeme aracılığıyla,
• Yurt dışında Türkiye’nin dış temsilcilikleri aracılığıyla

yapılabilir.

Başvuru formu ve eklerinin yetkili teslim yerine verildiği tarih başvuru tarihi sayılır. Başvuru sırasında düzenlenen alındı belgesi mutlaka saklanmalıdır.

Sıradan elektronik posta, faks veya posta gönderisi, başvurunun usulüne uygun olarak yapılması için yeterli değildir. Elektronik başvuru bakımından avukatlara tanınan UYAP Avukat Portalı yolu saklıdır.

Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun 3 Haziran 2025 tarihli kararı doğrultusunda, 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren avukatlar UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik bireysel başvuru yapabilmektedir.

Bu imkân, avukat tarafından takip edilen başvurular içindir. Avukat olmayan kişilerin e-Devlet üzerinden yeni bireysel başvuru açması mümkün değildir; e-Devlet mevcut başvurunun durumunun takip edilmesi amacıyla kullanılabilir.

UYAP üzerinden yapılan başvuruda da süre, ihlal iddialarının temellendirilmesi, eklerin sunulması, harç ve temsil yetkisi şartları ortadan kalkmaz. Elektronik başvurunun teknik olarak tamamlandığını ve sisteme kaydedildiğini gösteren evrak ile başvuru numarası kontrol edilmelidir.

Bireysel başvurular harca tabidir. Harcın ödendiğini gösteren belgenin başvuru dosyasına eklenmesi gerekir.

31 Aralık 2025 tarihli ve 33124 sayılı Resmî Gazete’nin 5. mükerrer sayısında yayımlanan Harçlar Kanunu Genel Tebliği’nin 98 Seri No.lu düzenlemesine göre 2026 yılı Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru harcı 6.024,10 TL’dir. Harç tutarları yıllık olarak değişebildiğinden başvuru tarihinde yürürlükte bulunan tarife ayrıca kontrol edilmelidir.

Harcı ödeme gücü bulunmayan başvurucu adli yardım talep edebilir. Talebin formda açıkça belirtilmesi ve başvurucunun kendisi ile ailesinin geçimini ciddi biçimde zorlaştırmadan yargılama giderlerini karşılayamadığını gösteren belgelerin sunulması gerekir. Adli yardım talebinin açıkça dayanaksız olmaması da aranan şartlar arasındadır.

Başvuru formunda veya eklerinde şekli eksiklik tespit edilirse başvurucuya, avukatına ya da kanuni temsilcisine eksikliğin giderilmesi için 15 günü geçmemek üzere kesin süre verilebilir.

Eksiklik verilen kesin süre içinde ve bildirilen usule uygun olarak tamamlanmazsa başvuru idari yönden reddedilir. İdari ret kararına karşı tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde Komisyona itiraz edilebilir. Komisyonun bu konuda verdiği karar kesindir.

Eksiklik tamamlama imkânı, otuz günlük başvuru süresinin geçirilebileceği anlamına gelmez. Süre aşımı, formun esaslı şekilde boş bırakılması veya ihlal iddialarının temellendirilmemesi her zaman basit bir belge eksikliği olarak değerlendirilmeyebilir.

Veli Özdemir başvurusu

Anayasa Mahkemesi, Veli Özdemir başvurusunda başvurucunun olayları ve hukuki iddiaları açıklamak, hangi hakkın hangi nedenle ihlal edildiğini göstermek ve iddialarını destekleyen belgeleri sunmakla yükümlü olduğunu belirtmiştir.

Mahkeme, başvuru formunun yalnızca şeklen doldurulmasını yeterli görmemekte; ihlal iddiasının olay, hak, gerekçe ve delil bağlantısı kurularak temellendirilmesini aramaktadır. Veli Özdemir, B. No: 2013/276, 9/1/2014, §§ 19-20.

Ali Çiftçi başvurusu

Ali Çiftçi başvurusunda, formun usulüne uygun doldurulmaması ve bildirilen eksikliklerin verilen kesin süre içinde uygun yöntemle giderilmemesi nedeniyle verilen idari ret kararı hukuka uygun bulunmuştur.

Karar, başvurucunun dosyasını takip etme, eksiklik bildirimlerini dikkate alma ve belgeleri belirtilen yöntemle süresinde sunma yükümlülüğünü açık biçimde ortaya koymaktadır. Ali Çiftçi, B. No: 2013/7290, 17/7/2014.

Bu kararın verildiği tarihte UYAP Avukat Portalı üzerinden bireysel başvuru imkânı bulunmamaktaydı. Günümüzde avukatlar bakımından resmî elektronik başvuru yolu açılmış olmakla birlikte sıradan e-posta veya usulsüz gönderim yöntemleri geçerli başvurunun yerini tutmaz.

Anayasa Mahkemesi, gerekli gördüğü bilgi ve belgeleri kamu kurumlarından veya diğer ilgililerden isteyebilir. Ancak bu yetki, başvurucunun dosyayı hazırlama ve ihlal iddiasını temellendirme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.

Başvurucu:

• Olayları açıklamalı,
• İhlal edildiğini ileri sürdüğü hakkı göstermeli,
• İhlalin nedenlerini ortaya koymalı,
• Olağan yolların tüketildiğini ispatlamalı,
• Sürenin başlangıcını gösteren belgeyi sunmalı,
• İddiasını destekleyen önemli belgeleri eklemelidir.

Anayasa Mahkemesinin dosyadaki eksikleri kendiliğinden araştıracağı düşüncesiyle temel belgelerin sunulmaması ciddi bir usul hatasıdır.

Bireysel başvuruda ihtiyati tedbire benzeyen sınırlı bir koruma mekanizması bulunmaktadır. Ancak bu yol, her uyuşmazlıkta mahkeme kararının uygulanmasını durdurmak amacıyla kullanılamaz.

5 Ağustos 2025 tarihli İçtüzük değişikliği sonrasında, başvurucunun temel haklarına; özellikle yaşamına veya maddi ya da manevi varlığına yönelik ciddi bir tehlike bulunması hâlinde Anayasa Mahkemesi gerekli tedbirlere karar verebilir.

Tedbir talebi formdaki ilgili bölüme yazılmalı; tehlikenin güncel, ciddi ve yakın olduğunu gösteren belgeler eklenmelidir. Soyut veya genel ifadeler tedbir kararı verilmesi için yeterli değildir.

Otuz günlük sürenin yanlış hesaplanması

Kesinleşme, tebliğ ve öğrenme kavramları birbirinden farklıdır. Hangi kanun yolunun tüketilmesi gerektiği ve sürenin hangi işlemle başladığı dosyanın türüne göre ayrıca belirlenmelidir.

Eski veya internetten bulunan bir formun kullanılması

Başvuru tarihinde Anayasa Mahkemesinin resmî sitesindeki form kontrol edilmeden eski Word veya PDF örneği kullanılmamalıdır.

İstinaf veya temyiz dilekçesinin forma kopyalanması

Bireysel başvurunun konusu, kararın yalnızca hukuka aykırı olması değil; temel hak ihlalidir. Delillerin yanlış değerlendirildiği veya kararın kanuna aykırı olduğu iddiası tek başına anayasal inceleme yapılmasını sağlamaz.

İhlal iddialarının ayrılmaması

Birden fazla hak ihlali ileri sürülüyorsa her hak bakımından olay, müdahale, gerekçe ve delil bağlantısı ayrı ayrı kurulmalıdır.

Öğrenme tarihinin belgelenmemesi

Nihai kararın ne zaman öğrenildiğinin gösterilmemesi, başvurunun süresinde yapılıp yapılmadığının belirlenmesini güçleştirir.

Dosyadaki bütün belgelerin düzensiz şekilde eklenmesi

Yüzlerce sayfalık belgenin açıklamasız biçimde sunulması başvuruyu güçlendirmez. Belgeler numaralandırılmalı ve hangi ihlal iddiasını desteklediği gösterilmelidir.

Derece mahkemelerinde ileri sürülmeyen iddialara dayanılması

Anayasa Mahkemesine taşınacak şikâyetin özü, kural olarak olağan başvuru yollarında da ileri sürülmüş olmalıdır.

Formun imzalanmaması

Fiziki başvuruda formun başvurucu, avukat veya kanuni temsilci tarafından imzalanması zorunludur.

AYM bireysel başvurusu avukatsız yapılabilir mi?

Evet. Başvuru bizzat kişi, kanuni temsilcisi veya avukatı tarafından yapılabilir. Avukatla temsil zorunlu değildir. Bununla birlikte başvurunun süre, tüketilmesi gereken yollar ve kabul edilebilirlik kriterleri bakımından teknik niteliği göz ardı edilmemelidir.

Bireysel başvuru formu yerine normal dilekçe verilebilir mi?

Güncel İçtüzük, Anayasa Mahkemesinin yayımladığı resmî formun kullanılmasını öngörmektedir. Bu nedenle serbest biçimli bir dava dilekçesine veya eski form örneğine güvenilmemelidir.

AYM başvurusu posta veya e-posta ile gönderilebilir mi?

Kural olarak başvuru Anayasa Mahkemesine, mahkemelere veya yurt dışı temsilciliklerine usulüne uygun olarak teslim edilmelidir. Avukatlar 1 Ekim 2025 tarihinden itibaren UYAP Avukat Portalı üzerinden elektronik başvuru yapabilir. Sıradan e-posta veya posta gönderisi bu usullerin yerine geçmez.

Eksik belge varsa başvuru hemen reddedilir mi?

Her eksiklik doğrudan ret sonucunu doğurmaz. Tamamlanabilir bir şekli eksiklik bulunursa 15 günü geçmemek üzere kesin süre verilebilir. Ancak eksiklik süresinde giderilmezse idari ret kararı verilir.

AYM yerel mahkemenin kararını bozar mı?

Anayasa Mahkemesi istinaf veya temyiz mercii değildir. İhlal tespit edilirse ihlalin ve sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmasına veya başka bir giderime karar verebilir. Derece mahkemesi kararının yalnızca kanuna aykırı olduğu iddiası bireysel başvuru için yeterli değildir.

AYM kararına karşı istinaf veya temyiz yolu var mıdır?

Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru hakkında verdiği kabul edilebilirlik ve esas kararlarına karşı istinaf veya temyiz yolu bulunmamaktadır. Şekli nedenlerle verilen idari ret kararına karşı ise tebliğden itibaren yedi gün içinde Komisyona itiraz edilebilir.

Bireysel başvuru formu basit bir müracaat belgesi değildir. Form; olayların, tüketilen hukuk yollarının, süre başlangıcının, temel hak iddialarının, delillerin ve taleplerin tek bir anayasal çerçevede bir araya getirildiği esas başvuru metnidir.

Başvurunun uzun olması değil, ihlal iddiasının doğru kurulması önemlidir. Başvurucu, hangi kamu gücü işleminin hangi temel hakkına ne şekilde müdahale ettiğini ve olağan hukuk yollarının bu ihlali neden gideremediğini açıklamalıdır.

Özellikle süre başlangıcının yanlış belirlenmesi, etkili başvuru yollarının tüketilmemesi, ihlal iddialarının derece mahkemelerinde ileri sürülmemesi veya nihai kararın öğrenme tarihinin belgelenmemesi başvurunun esası incelenmeden sonuçlanmasına neden olabilir.

Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hazırlanırken yalnızca formun doldurulması yeterli değildir. Dosyanın geçmişi, tüketilmesi gereken hukuk yolları, nihai kararın öğrenilme tarihi, ihlal edildiği ileri sürülen haklar ve sunulacak deliller birlikte değerlendirilmelidir.

Bu tür başvurularda sürenin kaçırılması, etkili hukuk yollarının tüketilmemesi veya ihlal iddialarının usulüne uygun temellendirilmemesi sonradan giderilemeyecek hak kayıplarına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve Anayasa Mahkemesi kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.