Kasko Sigortası Uyuşmazlıkları: Hasar İhbarı, Ekspertiz ve Tazminat Reddi

Poliçenin türüne göre değişmekle birlikte kasko genellikle şu rizikoları kapsar:

• çarpma, çarpışma ve devrilme,
• yanma,
• çalınma veya çalınmaya teşebbüs,
• üçüncü kişilerin kötü niyetli hareketleri,
• deprem, sel, yıldırım gibi doğal afetler,
• terör eylemleri (poliçede belirtilmişse).

Poliçede "dar kasko" veya "genişletilmiş kasko" gibi farklı paketler bulunabilir. Teminat kapsamı, poliçe özel şartlarına göre değişebileceğinden, hasarın türü ile poliçenin kapsadığı riziko türü mutlaka karşılaştırılmalıdır.

Sigortalı, rizikonun gerçekleştiğini öğrendiğinde bunu gecikmeksizin sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. İhbarın gecikmesi, sigortacının zararı doğru tespit etmesini güçleştirebilir ve bu durum tazminatın reddi veya azaltılması gerekçesi olarak ileri sürülebilir. İhbar sırasında;

• kazanın veya olayın tarihi, yeri ve şekli,
• varsa kolluk tutanağı,
• fotoğraf ve video kayıtları,
• tanık bilgileri

mümkün olduğunca eksiksiz aktarılmalıdır.

Sigortacı, hasarı tespit etmek üzere bir eksper görevlendirir. Ekspertiz raporu, hasarın kapsamını, onarım maliyetini ve gerekiyorsa aracın pert (hurda/ağır hasarlı) sayılıp sayılmayacağını belirler. Sigortalı, ekspertiz raporuna karşı kendi bağımsız değerlendirmesini alabilir. Ekspertiz raporunun eksik, çelişkili veya somut hasarla uyumsuz olduğu hâllerde, itiraz için teknik gerekçeler hazırlanmalıdır.

Uygulamada karşılaşılan başlıca ret gerekçeleri şunlardır:

• rizikonun poliçe teminatı dışında kaldığı iddiası,
• hasarın poliçe öncesine ait olduğu iddiası,
• sürücünün alkollü olduğu veya ehliyetsiz olduğu iddiası,
• aracın ticari amaçla veya izin verilmeyen bir şekilde kullanıldığı iddiası,
• hasar ihbarının geç yapıldığı iddiası,
• sigorta ettirenin beyan yükümlülüğünü ihlal ettiği iddiası,
• aracın bakımsızlığından veya kasıtlı hareketten kaynaklanan zarar iddiası.

Bu gerekçelerin her biri, somut delille desteklenmelidir. Sigortacının soyut biçimde "teminat dışı" demesi, tazminat talebini tek başına ortadan kaldırmaz.

Onarım maliyeti, aracın rayiç değerine yakın veya onu aşan düzeyde ise araç pert (tam hasarlı) kabul edilebilir. Bu durumda sigortacı, kural olarak aracın hasar öncesi rayiç değerini öder ve hurda değeri sigortacıya kalır (ya da bu tutar tazminattan mahsup edilir). Rayiç değerin doğru tespiti, kasko uyuşmazlıklarının en sık çekişme konusudur; farklı değerleme kaynaklarının kullanılması, taraflar arasında önemli fark yaratabilir.

Kasko sigortasında, sigortalının hafif kusuru kural olarak teminatı ortadan kaldırmaz. Ancak sigorta ettirenin veya sigortalının kasıtlı davranışı ya da ağır kusuru, sigortacının ödeme yükümlülüğünü etkileyebilir. Örneğin kasıtlı olarak aracın hasarlanmasına neden olunması, teminat dışı bırakılabilir. Kusurun derecesi ve rizikoyla nedensellik bağı, her olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Poliçedeki sigorta bedeli, aracın gerçek değerinin altında kalmışsa "eksik sigorta" durumu ortaya çıkabilir. Bu durumda sigortacı, zararı sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre karşılayabilir. Poliçe yenilenirken aracın güncel değerinin doğru beyan edilmesi, ileride oransal tazminat riskini azaltır.

Sigortacı, gerekli belgeler tamamlandıktan sonra makul bir süre içinde ödeme yapmakla yükümlüdür. Haklı bir neden olmaksızın ödemenin geciktirilmesi hâlinde, sigortalı temerrüt faizi talep edebilir. Temerrüdün başlangıç tarihi, başvurunun tamamlandığı tarih ile sigortacının fiilen ödemeyi yaptığı tarih arasındaki sürece göre belirlenir.

Sigortacıyla anlaşmazlık hâlinde izlenebilecek başlıca yollar:

1. Sigortacıya yazılı itiraz: Ret kararına karşı gerekçeli itiraz dilekçesi sunulması.
2. Sigorta Tahkim Komisyonu: Nispeten hızlı, teknik bilirkişi incelemesine dayanan bir çözüm yolu.
3. Dava yolu: Karmaşık kusur, değer tespiti veya yüksek tutarlı uyuşmazlıklarda tercih edilebilir.

Hangi yolun izleneceği, uyuşmazlığın tutarına, teknik karmaşıklığına ve delil durumuna göre belirlenmelidir.

Sigorta sözleşmesinden doğan talepler bakımından kanunda öngörülen özel zamanaşımı süresi uygulanır. Sürenin başlangıcı, rizikonun gerçekleştiği veya sigortalının bundan haberdar olduğu tarihe göre değerlendirilir. Sigortacıya yapılan başvuru ve tahkim süreci, zamanaşımını farklı biçimde etkileyebileceğinden, sürelerin somut olaya göre takip edilmesi önemlidir.

Poliçelerde genellikle anlaşmalı servis kullanımı teşvik edilir; anlaşmalı servis dışında yaptırılan onarımlarda ödeme farklı esaslara tabi olabilir. Ayrıca orijinal yedek parça yerine muadil parça kullanılması, taraflar arasında ayrı bir tartışma konusu olabilir. Poliçe özel şartlarında bu hususların hangi şekilde düzenlendiği, onarım öncesinde mutlaka kontrol edilmelidir.

Küçük tutarlı hasarlarda, sigortadan yararlanılması hâlinde sonraki yıl priminin hasarsızlık indiriminin kaybı nedeniyle önemli ölçüde artabileceği unutulmamalıdır. Bu nedenle düşük tutarlı hasarlarda, sigortadan yararlanmak yerine hasarı kendi imkânlarıyla gidermek bazı sigortalılar için daha avantajlı olabilir. Bu tercih, somut hasar tutarı ile muhtemel prim artışının karşılaştırılmasıyla yapılmalıdır.

Kazada karşı tarafın kusurlu olduğu hâllerde, kasko sigortasından tazminat almak, araç değer kaybı talebinden ayrı bir haktır. Sigortalı, kendi kasko sigortasından tazminat aldıktan sonra, kusurlu sürücünün zorunlu trafik sigortacısından araç değer kaybını ayrıca talep edebilir. Bu iki talebin birbirine karıştırılmaması, tazminatın eksik alınmasını önler.

• Hasarı geç ihbar etmek,
• ekspertiz raporunu incelemeden imzalamak,
• aracı onarıma göndermeden önce delil niteliğindeki fotoğrafları çekmemek,
• poliçe özel şartlarındaki istisnaları okumadan itiraza girişmek,
• rayiç değer tespitine itiraz için teknik gerekçe hazırlamamak,
• ret yazısına karşı süresinde itiraz veya tahkim başvurusu yapmamak.

Araç kiralama şirketlerinden kiralanan veya kısa süreli kullanılan araçlarda, hasar sorumluluğunun kiracıya mı yoksa araç sahibine mi ait olduğu, kira sözleşmesindeki hükümlere göre belirlenir. Kiralama sözleşmesinde muafiyet bedeli, ek sigorta paketleri gibi düzenlemeler bulunabilir; bu düzenlemelerin kasko poliçesiyle ilişkisi, hasar anında kimin ne kadar ödeme yapacağını doğrudan etkiler.

Poliçede aksi belirtilmedikçe kasko teminatı, kural olarak yalnızca Türkiye sınırları içinde geçerlidir. Aracın yurt dışına çıkarılması hâlinde, bu rizikonun teminat kapsamında olup olmadığı, poliçeye ek "yurt dışı teminatı" satın alınıp alınmadığına bağlıdır. Yurt dışı seyahat öncesinde bu hususun sigortacıyla teyit edilmesi önerilir.

Kasko rizikosunun gerçekleşmesinden sonra sigortalının, zararın büyümesini önleyecek makul önlemleri alması beklenir. Örneğin hasarlı aracın uygun biçimde muhafaza edilmemesi nedeniyle oluşan ek hasarlar, sigortacı tarafından teminat dışı değerlendirilebilir. Bu nedenle kaza sonrasında aracın çekilmesi, güvenli bir yerde muhafazası ve gerekli bildirimlerin zamanında yapılması, hem tazminatın tam alınması hem de olası ek uyuşmazlıkların önlenmesi için önemlidir.

Kasko uyuşmazlıklarında başarı, büyük ölçüde hasar ihbarının zamanında yapılmasına, delillerin korunmasına ve ekspertiz sürecinin dikkatle takip edilmesine bağlıdır. Sigortacının ret gerekçeleri her zaman haklı olmayabilir; somut olayın koşulları ve poliçe metni birlikte değerlendirilmelidir. Kasko sigortasından doğan bir uyuşmazlık yaşıyorsanız Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.