Katılma Alacağını Azaltma Kastıyla Yapılan Malvarlığı Devirleri

TMK m. 229 iki ayrı eklenecek değer grubunu düzenler: mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde diğer eşin rızası olmadan yapılan olağan dışı karşılıksız kazandırmalar ve mal rejimi devam ederken diğer eşin katılma alacağını azaltma kastıyla yapılan devirler. İkinci grupta bir yıllık sınır yoktur; ancak kastın ve işlemin tasfiyeye etkisinin ispatı gerekir.

TMK m. 229 uyarınca belirtilen değerler edinilmiş mallara eklenir ve mal rejiminin sona erdiği anda mevcutmuş gibi tasfiyeye katılır. TMK m. 235, eklenecek değerlerin hesaplama zamanını; TMK m. 241 ise borçlu eşin malvarlığı veya terekesi alacağı karşılamazsa kazandırmadan yararlanan üçüncü kişiye karşı eksik miktarla sınırlı dava imkânını düzenler. Boşanma davasının açılması, kural olarak mal rejimini dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erdirir.

Devir muvazaalı olmasa bile azaltma kastı taşıyabilir. Gerçek bedelle satış yapılmış olması, bedelin ne olduğu ve malvarlığında kalıp kalmadığı incelenmeden tek başına savunma oluşturmaz. Yakın akrabaya devir, piyasa değerinin çok altında bedel, bedelin ödenmemesi, satıştan sonra malın devreden eşçe kullanılmaya devam edilmesi ve boşanma sürecine yakınlık kastın göstergeleri olabilir; hiçbiri tek başına kesin değildir.

Yargıtay uygulamasında TMK m. 229 kapsamında işlemin iptaline değil, devredilen değerin tasfiye hesabına eklenmesine karar verildiği; üçüncü kişinin doğrudan tasfiye borçlusu yapılmasının kural olmadığı vurgulanmaktadır. Üçüncü kişiye yöneltilecek TMK m. 241 talebi, borçlu eşin malvarlığının alacağı karşılamadığının anlaşılması ve diğer şartların gerçekleşmesine bağlıdır. Değerleme, çoğu kez malın devir tarihindeki niteliği korunarak tasfiye tarihine en yakın sürüm değeri üzerinden yapılır.

Öğretide baskın yaklaşım, usul kurallarının şekilcilik amacıyla değil; öngörülebilir, denetlenebilir ve adil bir yargılama sağlamak için uygulanması gerektiği yönündedir. Bununla birlikte, açık kanun hükmünün sonuçları yorum yoluyla etkisiz hâle getirilemez.

Boşanma öncesi tapu, araç, banka, şirket ve kripto varlık hareketleri araştırılmalıdır. Devir sözleşmesi, gerçek bedel, ödeme akışı ve devralanla ilişki incelenmelidir. İhtiyati tedbir talebi, dava konusu ile ölçülü ve somut delile dayalı kurulmalıdır. Üçüncü kişiye karşı talep yöneltilirken TMK m. 229 ile m. 241’in farklı hukuki sonuçları karıştırılmamalıdır.

Mal rejimi tasfiyesi davaları aile mahkemesinde görülür. Uygulamada bu alacaklar için on yıllık zamanaşımı kabul edilmektedir; başlangıç ve kesinleşme koşulları somut olay ve güncel içtihatla kontrol edilmelidir. Üçüncü kişiye karşı TMK m. 241 davasında hak düşürücü süre, alacaklı eş veya mirasçılarının haklarının zedelendiğini öğrendiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde mal rejiminin sona ermesinden itibaren beş yıldır. Yetki, aile hukuku ve genel yetki kuralları çerçevesinde belirlenir.

Tapu ve trafik sicil kayıtları, banka dekontları, şirket pay defteri ve ticaret sicili, vergi kayıtları, satış sözleşmeleri, ekspertiz raporları, mesajlar ve fiilî kullanım delilleri önemlidir. Azaltma kastını ileri süren eş, iddiasını güçlü emarelerle ortaya koymalıdır; bedelin ödendiğini ve ekonomik gerekçeyi gösteren kayıtlar karşı delil oluşturabilir.

• Her boşanma öncesi satışı muvazaa ve mal kaçırma saymak.
• TMK m. 229 kapsamında tapu iptali istemek.
• Üçüncü kişiyi koşulsuz biçimde katılma alacağından sorumlu tutmak.
• Bir yıllık süreyi azaltma kastıyla yapılan tüm devirlere uygulamak.
• Değerlemeyi yalnız satış tarihindeki nominal bedel üzerinden yapmak.

Katılma alacağını azaltma kastı, yalnız devir tarihi veya akrabalık ilişkisiyle ispatlanamaz. Mahkeme ekonomik akışı bütün olarak incelemelidir. Doğru hukuki talep kurulmadığında, gerçekte mal kaçırma bulunan dosyada bile tapu iptali veya yanlış hasım nedeniyle sonuç alınamayabilir.

Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik, aşağıdaki kaynaklar esas alınarak 31.07.2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Karar künyeleri yalnızca ayrıca doğrulanabilen örneklerle sınırlı tutulmuş; doğrulanamayan karar numaraları metne alınmamıştır. Somut uyuşmazlıkta UYAP ve resmî karar veri tabanından güncel içtihat taraması ayrıca yapılmalıdır.

• 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, güncel konsolide metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.4721.pdf
• İncelenen kaynak PDF: blog-medeni-hukuk-katilma-alacagini-azaltma-kastiyla-mallarin-devredilmesi-94e0de58.pdf