Şikâyetten Vazgeçme Nedir? Sonuçları ve Geri Alınabilir mi?

Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet, soruşturma ve kovuşturmanın şartıdır. Şikâyet yoksa veya geri alınmışsa süreç yürütülemez.

Resen soruşturulan suçlarda ise şikâyet yalnız bir başlatıcıdır. Bu suçlarda mağdurun vazgeçmesi:

• soruşturmayı sona erdirmez,
• kamu davasının düşmesine yol açmaz,
• ancak somut olayda mağdurun beyanı, delil değerlendirmesinde ve cezanın bireyselleştirilmesinde dikkate alınabilir.

Uygulamada en sık yapılan hata, ağır bir suç bakımından verilen vazgeçme dilekçesinin dosyayı kapatacağı sanılmasıdır.

Şikâyetten vazgeçme, hüküm kesinleşinceye kadar yapılabilir. Buna göre:

• Soruşturma evresinde: Vazgeçme hâlinde savcılık, şikâyet şartı gerçekleşmediği için kovuşturmaya yer olmadığına karar verir.
• Kovuşturma evresinde: Mahkeme, şikâyetten vazgeçme nedeniyle davanın düşmesine karar verir.
• Kanun yolu aşamasında: Hüküm henüz kesinleşmemişse vazgeçme dikkate alınır.

Hüküm kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme beyanı, kural olarak cezanın infazını etkilemez. Kanunda öngörülen istisnalar dışında infaz devam eder.

Kanunda aksi yazılı olmadıkça, şikâyetten vazgeçme onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Bu kural, sanığın beraat etme hakkını korumak için konulmuştur.

Sanık, suçu işlemediğini ve yargılamanın sonuna kadar devam ederek beraat kararı almak istediğini beyan edebilir. Bu durumda mahkeme düşme kararı veremez ve yargılamaya devam eder. Uygulamada sanık, ileride açılabilecek bir tazminat davası veya itibar kaybı endişesiyle bu yolu tercih edebilir.

Bu nedenle mahkeme, vazgeçme beyanı üzerine sanığa kabul edip etmediğini sorar ve cevabı tutanağa geçirir.

Suça iştirak etmiş birden fazla kişi varsa, bunlardan birine karşı yapılan şikâyetten vazgeçme, diğerlerini de kapsar. Yani mağdur, faillerden yalnız birini süreç dışında bırakıp diğerleri hakkında şikâyetini sürdüremez.

Bu kural, şikâyet hakkının seçici biçimde kullanılarak baskı aracına dönüşmesini önler. Aynı şekilde şikâyet hakkının kullanılması bakımından da, faillerden biri hakkında yapılan şikâyet diğerlerini kapsar biçimde değerlendirilir.

Hayır. Şikâyetten vazgeçen kişi, aynı fiil bakımından yeniden şikâyet hakkını kullanamaz. Vazgeçme, hakkın tüketilmesi sonucunu doğurur.

Bu nedenle vazgeçme dilekçesi verilmeden önce:

• taraflar arasında yapılan anlaşmanın fiilen yerine getirilip getirilmediği,
• ödeme taahhüdü varsa tahsil edilip edilmediği,
• vazgeçmenin baskı veya yanılma altında yapılıp yapılmadığı

mutlaka değerlendirilmelidir. Uygulamada sık görülen bir mağduriyet, ödeme sözü alınarak verilen vazgeçme dilekçesinden sonra ödemenin yapılmamasıdır. Bu durumda ceza yolu kapanır; yalnız hukuk davası açma imkânı kalır.

Vazgeçme geri alınabilir mi?

Kural olarak hayır. Vazgeçme beyanı, adli mercie ulaştığı anda sonuç doğurur. Beyanın iradeyi sakatlayan bir nedenle verildiği iddiası ise ayrıca ispatlanması gereken istisnai bir durumdur.

Beyan, açık ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde olmalıdır. Uygulamada:

• soruşturma evresinde Cumhuriyet başsavcılığına dilekçe verilerek,
• kovuşturma evresinde mahkemeye dilekçe sunularak veya duruşmada tutanağa geçirilerek,
• kolluk aşamasında ifade tutanağına yazdırılarak

yapılabilir.

Beyanın hangi dosya ve hangi fiil bakımından yapıldığı açıkça yazılmalıdır. Birden fazla suçun bulunduğu dosyalarda, vazgeçmenin kapsamının belirsiz bırakılması sonradan ciddi tartışma yaratır.

Vekil aracılığıyla vazgeçme

Şikâyetten vazgeçme, kişiye sıkı biçimde bağlı bir tasarruf niteliğindedir. Vekil aracılığıyla yapılacaksa vekâletnamede bu yetkinin açıkça yer alması gerekir. Genel dava vekâletnamesi tek başına yeterli görülmeyebilir.

İki kurum uygulamada karıştırılır; ancak sonuçları farklıdır.

Bu nedenle karşı taraftan bir edim (ödeme, onarım, özür) bekleniyorsa, doğrudan vazgeçmek yerine uzlaştırma yolunun tercih edilmesi mağdurun lehinedir. Uzlaşma sonucunda edim yerine getirilmezse belge icraya konulabilir.

Şikâyetten vazgeçme sonucunda verilen düşme kararı bir mahkûmiyet hükmü değildir. Adli sicile kaydedilen kural olarak kesinleşmiş mahkûmiyet hükümleridir. Dolayısıyla düşme kararı adli sicil kaydı doğurmaz.

Buna karşılık soruşturma ve kovuşturma kayıtları, ilgili sistemlerde tutulmaya devam eder.

• Suçun resen soruşturulan bir suç olduğunu bilmeden vazgeçmek,
• ödeme alınmadan vazgeçme dilekçesi vermek,
• vazgeçmenin diğer failleri de kapsayacağını bilmemek,
• sanığın kabul etmemesi ihtimalini hesaba katmamak,
• vekâletnamede özel yetki bulunmadan vekil aracılığıyla beyanda bulunmak,
• birden fazla suç bulunan dosyada vazgeçmenin kapsamını belirsiz bırakmak,
• uzlaştırma imkânı varken doğrudan vazgeçmeyi tercih etmek,
• vazgeçmenin geri alınabileceğini düşünmek,
• hüküm kesinleştikten sonra verilen dilekçenin infazı durduracağını sanmak.

Şikâyetten vazgeçme, tek cümlelik bir dilekçeyle ceza sürecini bitirebilen güçlü bir tasarruftur. Gücü kadar da risklidir: geri alınamaz, aynı fiil için yeniden şikâyet edilemez ve tüm faillere sirayet eder.

Bu nedenle vazgeçme kararı, karşı tarafla yapılan anlaşmanın hukuken güvenceye alınmasından sonra verilmelidir. Edim beklentisi varsa uzlaştırma yolu tercih edilmeli; vazgeçme metni ise kapsamı ve hukuk davası hakları açısından dikkatle kaleme alınmalıdır. Değerlendirme için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.