Babalık Davası Nasıl Açılır? Şartları, Süresi ve Sonuçları

Davayı ana ve çocuk açabilir. Ananın açtığı dava, kendi adına değil, çocuğun soybağının kurulması için açılan bir davadır.

Dava, babaya karşı açılır. Baba ölmüşse dava mirasçılarına yöneltilir. Çocuğa kayyım atanmışsa dava kayyım tarafından açılabilir.

Kanun, davanın Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbar edilmesini öngörür. Ayrıca dava ana tarafından açılmışsa kayyıma, kayyım tarafından açılmışsa anaya ihbar edilir. Bu ihbarların yapılmaması, kararın bozulmasına yol açabilecek bir usul eksikliğidir.

Çocuk ile başka bir erkek arasında geçerli bir soybağı bulunuyorsa, bu bağ ortadan kaldırılmadan babalık davası sonuç doğurmaz. Örneğin çocuk, ananın evliliği içinde doğduğu için nüfusta bir başka erkeğin çocuğu olarak görünüyorsa, önce soybağının reddi davası açılmalı ve mevcut soybağı ortadan kaldırılmalıdır.

Aynı şekilde çocuk başka bir erkek tarafından tanınmışsa, önce tanımanın iptali gerekir.

Kanun, davacının ispat yükünü hafifleten bir karine öngörmüştür. Davalının, çocuğun doğumundan önceki üç yüzüncü gün ile yüz sekseninci gün arasında ana ile cinsel ilişkide bulunmuş olması babalığa karine sayılır.

Bu sürenin dışında olsa bile, fiilî gebe kalma döneminde davalının ana ile cinsel ilişkide bulunduğu belirlenirse aynı karine geçerli olur.

Karine mutlak değildir. Davalı;

• çocuğun babası olmasının olanaksız olduğunu,
• ya da bir üçüncü kişinin baba olma olasılığının kendisininkinden daha fazla olduğunu

ispatlarsa karine çürür. Genetik inceleme sonuçları bu değerlendirmede belirleyici olur.

Babalık davasında en güçlü delil genetik incelemedir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu, soybağının tespiti için gerekli olan ve sağlık yönünden tehlike doğurmayan kan veya doku alınmasına tarafların ve üçüncü kişilerin katlanmak zorunda olduğunu düzenler.

Uygulamada şu hususlar önem taşır:

• İnceleme mahkeme kararıyla, resmî kurumlarda ve usulüne uygun örnek alma zinciriyle yapılır.
• Davalının haklı sebep göstermeden örnek vermekten kaçınması, aleyhine delil olarak değerlendirilebilir.
• Davalı ölmüşse mirasçıları üzerinden inceleme veya mezardan örnek alınması gündeme gelebilir.
• Mahkeme dışında yaptırılan testler tek başına hükme esas alınmaz.

Genetik inceleme dışında tanık beyanı, mesaj ve iletişim kayıtları, birlikte yaşamaya ilişkin belgeler, sağlık kayıtları ve doğum belgeleri de değerlendirilir.

Babalık davası, çocuğun doğumundan önce veya sonra açılabilir. Süre bakımından temel kurallar şunlardır:

• Ana bakımından: Dava hakkı, doğumdan başlayarak bir yıl geçmekle düşer.
• Çocuğa kayyım atanmışsa: Bir yıllık süre, atamanın kayyıma tebliğ tarihinde işlemeye başlar.
• Kayyım atanmamışsa: Süre, çocuğun ergin olduğu tarihte işlemeye başlar.
• Çocuk ile başka bir erkek arasında soybağı varsa: Süre, bu bağın ortadan kalktığı tarihte işlemeye başlar.
• Haklı sebep bulunması hâlinde: Süre geçmiş olsa bile, sebebin ortadan kalkmasından itibaren kısa bir ek süre içinde dava açılabilir.

Çocuk bakımından hak düşürücü sürenin uygulanmasında, Anayasa Mahkemesi kararları ve güncel içtihat dikkate alınmalıdır. Süre hesabının somut dosyaya göre ayrıca yapılması gerekir.

Hak düşürücü süre hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir; süresinde açılmayan dava esasa girilmeden reddedilir.

Babalık davasıyla birlikte ana, kendi lehine bazı giderlerin karşılanmasını da isteyebilir. Bunlar özellikle;

• doğum giderleri,
• doğumdan önceki ve sonraki altışar haftalık geçim giderleri,
• gebelik ve doğumun gerektirdiği diğer giderlerdir.

Çocuk ölü doğmuş olsa bile hâkim bu giderlerin karşılanmasına karar verebilir. Bu talepler nafaka değildir; ananın kişisel alacağıdır ve dava dilekçesinde açıkça ileri sürülmelidir.

Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.

Yetkide, taraflardan birinin dava veya doğum sırasındaki yerleşim yeri mahkemesi esas alınır. Babalık davası kamu düzenine ilişkin olduğundan;

• dava şartı arabuluculuk uygulanmaz,
• taraflar davayı sulhle sona erdiremez,
• davalının davayı kabul etmesi tek başına hüküm doğurmaz,
• hâkim kendiliğinden delil toplar.

Babalık kararının kesinleşmesiyle çocuk ile baba arasında soybağı, çocuğun doğumundan itibaren geçerli olmak üzere kurulur. Başlıca sonuçlar şunlardır:

1. Çocuk babanın nüfusuna kaydedilir.
2. Çocuk kural olarak babanın soyadını alır.
3. Çocuk ile baba ve babanın hısımları arasında kan hısımlığı doğar.
4. Çocuk, babaya mirasçı olur.
5. Baba, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmakla yükümlü hâle gelir.
6. Baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulması gündeme gelir.
7. Velayet kural olarak anada kalır; şartları varsa değişiklik istenebilir.

Babalık davasıyla birlikte iştirak nafakası talep edilmesi mümkündür. Bu talebin ayrıca ileri sürülmesi gerekir; aksi hâlde soybağı kurulsa dahi nafakaya hükmedilmez.

Tanıma, babanın iradî beyanıyla soybağı kurulmasıdır ve nüfus memuruna, mahkemeye yapılacak yazılı başvuru ya da resmî senet veya vasiyetnamedeki beyanla gerçekleşir. Babalık davası ise babanın iradesine bakılmaksızın mahkeme kararıyla soybağı kurulmasıdır.

Baba çocuğu tanımaya hazırsa dava açmaya gerek kalmaz. Tanıma, hem daha hızlı hem de daha az masraflı bir yoldur. Buna karşılık tanımanın da iptali dava edilebilir.

• Çocuğun doğumundan sonra bir yıllık sürenin geçmesini beklemek,
• nüfusta başka bir erkek baba olarak görünürken doğrudan babalık davası açmak,
• davayı yalnız ana adına açıp çocuğun talebini ileri sürmemek,
• Cumhuriyet savcısına ve Hazineye ihbarı takip etmemek,
• iştirak nafakası ve ananın giderlerine ilişkin talepleri dilekçeye yazmamak,
• mahkeme dışı DNA testine güvenip dava dilekçesini buna dayandırmak,
• davalının adres bilgisi eksik olduğu için davayı hiç açmamak,
• hüküm kesinleşmeden nüfus işlemlerinin yapılabileceğini sanmak.

Babalık davasında sonucu belirleyen üç unsur vardır: sürenin kaçırılmamış olması, mevcut bir soybağı varsa önce onun ortadan kaldırılmış olması ve genetik incelemenin usulüne uygun yaptırılması.

Bu davalar yalnız bir nüfus kaydı meselesi değildir. Soybağının kurulması; nafaka, miras, soyadı, velayet ve kişisel ilişki bakımından uzun vadeli sonuçlar doğurur. Bu nedenle dilekçenin tüm talepleri kapsayacak biçimde hazırlanması gerekir.

Babalık davası, tanıma, tanımanın iptali ve soybağına ilişkin diğer talepleriniz için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.