6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruyucu ve Önleyici Tedbir Kararları

Hayır. Kanunun en önemli özelliği, tedbir kararlarının verilmesi için delil ve belge aranmamasıdır. Beyanın kendisi, tedbir kararı verilmesi için yeterli görülebilir.

Bunun sebebi, koruma kararlarının bir ceza yaptırımı değil, önleyici nitelikte idari ve hukuki tedbir olmasıdır. Tedbir kararı verilmesi, karşı taraf hakkında suç işlediğine dair bir tespit anlamına gelmez.

Başvuru için birden fazla yol vardır:

• en yakın kolluk birimi (polis veya jandarma),
• Cumhuriyet başsavcılığı,
• mülki amirlik (valilik veya kaymakamlık),
• aile mahkemesi,
• Şiddet Önleme ve İzleme Merkezleri.

Başvuru, korunması gereken kişi tarafından yapılabileceği gibi, durumu öğrenen üçüncü kişiler tarafından da bildirilebilir. Ayrıca Cumhuriyet savcısı, kolluk görevlileri ve Bakanlık da harekete geçebilir. Alo 183 hattı üzerinden de bildirim ve danışma imkânı bulunur.

Başvuru harca tabi değildir.

Vali veya kaymakam tarafından verilebilecek koruyucu tedbirler, korunan kişinin temel ihtiyaçlarının karşılanmasına yöneliktir:

• kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanması,
• geçici maddi yardım yapılması,
• psikolojik, meslekî, hukukî ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi,
• hayatî tehlikenin bulunması hâlinde geçici koruma altına alınması,
• çalışma yaşamına katılımı desteklemek üzere kreş imkânı sağlanması.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde bu tedbirlerden bazıları kolluk amiri tarafından da alınabilir ve sonrasında mülki amirin onayına sunulur.

Aile mahkemesi hâkimi tarafından verilebilecek koruyucu tedbirler şunlardır:

• işyerinin değiştirilmesi,
• evli olması hâlinde ayrı yerleşim yeri belirlenmesi,
• şartları varsa aile konutuna şerh konulması,
• tanık koruma mevzuatı çerçevesinde kimlik ve ilgili diğer bilgi ve belgelerin değiştirilmesi.

Önleyici tedbirler, şiddet uygulayana yönelik yükümlülükler getirir. Başlıcaları şunlardır:

1. Şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması,
2. Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi,
3. Korunan kişilere, bu kişilerin bulunduğu konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması,
4. Çocuklarla kişisel ilişki kurulmasının, gerekli görülmesi hâlinde refakatçi eşliğinde yapılması, sınırlanması ya da tümüyle kaldırılması,
5. Korunan kişinin yakınlarına, tanıklarına ve çocuklarına yaklaşmaması,
6. Korunan kişinin eşyalarına ve ev eşyalarına zarar vermemesi,
7. Korunan kişiyi iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi,
8. Bulundurulması veya taşınmasına kanunen izin verilen silahların kolluğa teslim edilmesi,
9. Silah taşıması zorunlu olan bir görevde bulunuyorsa silahını kurumuna teslim etmesi,
10. Korunan kişinin bulunduğu yerlerde alkol, uyuşturucu veya uyarıcı madde kullanmaması,
11. Bağımlılık hâlinde muayene ve tedavi için sağlık kuruluşuna başvurmasının sağlanması,
12. Bir sağlık kuruluşuna muayene veya tedavi için başvurması ve tedavisinin sağlanması.

Kanun, teknik yöntemlerle takip yapılmasına da imkân tanır. Böylece yaklaşmama tedbirinin uygulanması elektronik olarak izlenebilir.

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir. Şiddetin veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşılması hâlinde, resen, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresi uzatılabilir, değiştirilebilir ya da kaldırılabilir.

Süre uzatımı için yeniden başvuru yapılması gerekir. Sürenin dolmasından önce talepte bulunulması, koruma boşluğu oluşmasını önler.

Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde, önleyici tedbirlerin bir bölümü kolluk amiri tarafından alınabilir. Bu durumda alınan tedbir, en geç yirmi dört saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim, kararını kırk sekiz saat içinde açıklar. Onaylanmayan tedbirler kendiliğinden ortadan kalkar.

Bu düzenleme, gece veya hafta sonu gibi mahkemeye ulaşılamayan zamanlarda dahi korumanın derhâl sağlanmasını amaçlar.

Tedbir kararına karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir.

• İtirazı inceleyen merci, kararını en geç bir hafta içinde verir.
• İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
• İtiraz, tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.

İtiraz dilekçesinde, tedbirin neden gereksiz veya ölçüsüz olduğu somut biçimde açıklanmalı; korunan kişinin beyanlarıyla çelişen deliller sunulmalıdır.

Tedbir kararına aykırı davranılması hâlinde, fiil ayrıca suç oluştursa bile zorlama hapsi uygulanır. Zorlama hapsi;

• ilk aykırılıkta üç günden on güne kadar,
• tedbirin tekrar ihlali hâlinde on beş günden otuz güne kadar

uygulanabilir. Toplam süre altı ayı geçemez.

Zorlama hapsi bir ceza mahkûmiyeti değildir; adli sicile işlenmez. Amacı, kararın etkili biçimde uygulanmasını sağlamaktır. Buna karşılık aynı fiil ayrıca tehdit, hakaret veya yaralama gibi bir suç oluşturuyorsa, ceza soruşturması ayrıca yürütülür.

6284 sayılı Kanun kapsamındaki kararlar, çocukla kişisel ilişki düzenini doğrudan etkileyebilir. Hâkim;

• kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde kurulmasına,
• kişisel ilişkinin sınırlanmasına,
• gerektiğinde tümüyle kaldırılmasına

karar verebilir. Bu karar, aile mahkemesinde görülen velayet ve kişisel ilişki dosyasında da dikkate alınır.

Hâkim tarafından verilecek tedbirlerde görevli mahkeme aile mahkemesidir. Yetkili mahkeme kural olarak korunan kişinin yerleşim yeri mahkemesidir. Şiddetin meydana geldiği yer bakımından da başvuru yapılabilmesi, korumanın hızlı sağlanması amacına hizmet eder.

Bu başvurularda dava şartı arabuluculuk uygulanmaz; şiddet, arabuluculuğa elverişli bir uyuşmazlık değildir.

• Delil olmadığı için başvurulamayacağını sanmak,
• tedbir süresi dolmadan uzatma talebinde bulunmamak,
• karara aykırı davranışları tutanak ve kayıtla belgelememek,
• kararı elde ettikten sonra ihlalleri kolluğa bildirmemek,
• tedbir kararını boşanma davasında kullanmak amacıyla gerçeğe aykırı beyanda bulunmak,
• itiraz süresini kaçırmak,
• kişisel ilişkiye etkisini gözden kaçırarak velayet dosyasında talep ileri sürmemek,
• adres değişikliğini ilgili birimlere bildirmemek.

6284 sayılı Kanun, hızlı koruma sağlaması amacıyla tasarlanmış bir mekanizmadır. Etkinliği ise kararın alınmasından çok, uygulanmasının takip edilmesine bağlıdır.

Bu nedenle karar alındıktan sonra ihlallerin tutanak, mesaj kaydı ve tanık beyanıyla belgelenmesi, süre dolmadan uzatma talebinde bulunulması ve tedbirin velayet ile kişisel ilişki dosyalarına etkisinin birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Koruma tedbiri başvurusu, tedbire itiraz ve tedbir kararının velayet ile kişisel ilişkiye etkisi konularında Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.