Yargıtay Nedir? Görevleri ve Temyiz İncelemesi

Anayasa m.154'e göre Yargıtay, adliye mahkemelerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir. Kuruluşu, görevleri ve çalışma usulü 2797 sayılı Yargıtay Kanunu'nda düzenlenmiştir.

Yargıtay bir “olay mahkemesi” değildir. Kural olarak yeniden tanık dinlemez, keşif yapmaz ve uyuşmazlığı baştan sona ilk kez görüyormuş gibi incelemez. Temyiz denetiminin odağında maddi ve usul hukukunun doğru uygulanıp uygulanmadığı bulunur.

Yargıtay Kanunu m.13 çerçevesinde başlıca görevleri şunlardır:

• Bölge adliye mahkemelerinin ve kanunda belirtilen ilk derece mahkemesi kararlarının temyiz incelemesini yapmak,
• Kanunun başka bir yargı merciine bırakmadığı bazı işlere ilk ve son derece mahkemesi olarak bakmak,
• Kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek,
• İçtihat uyuşmazlıklarının giderilmesine ilişkin kurullar aracılığıyla hukuk uygulamasında birliği sağlamak.

31.07.2026 itibarıyla Yargıtayın resmi daire başkanları sayfasında 12 hukuk ve 12 ceza dairesi yer almaktadır. Dairelerin görev alanları Yargıtay Büyük Genel Kurulunun iş bölümü kararıyla belirlenir ve zaman içinde değişebilir.

Hukuk daireleri özel hukuk uyuşmazlıklarını, ceza daireleri ceza mahkemesi kararlarını inceler. Hukuk Genel Kurulu ve Ceza Genel Kurulu, daire bozmasına karşı verilen direnme kararlarını ve kanunda belirtilen diğer işleri ele alır.

Hukuk davalarında bölge adliye mahkemesi kararlarının temyizi HMK m.361 ve devamında düzenlenmiştir. Temyiz süresi kural olarak kararın usulüne uygun tebliğinden itibaren iki haftadır.

Her bölge adliye mahkemesi kararı temyize açık değildir. Dava türü, kararın niteliği ve parasal sınır birlikte değerlendirilir. Parasal sınırlar HMK Ek m.1 uyarınca her yıl yeniden değerleme oranında artırılır ve uygulanacak sınırın belirlenmesinde kanunun güncel geçiş hükümleri dikkate alınır.

Anayasa Mahkemesinin 26.02.2026 tarihli E.2026/49, K.2026/48 sayılı kararı, HMK m.362/1-a hükmünü istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilmesi hâli yönünden iptal etmiştir. 7589 sayılı Kanun bu boşluğu dolduracak yeni bir düzenleme kabul etmiştir; ancak 31.07.2026 itibarıyla Resmî Gazete bilgisi bulunmadığından yürürlüğe girmiş sayılmamalıdır.

Ceza yargılamasında temyiz CMK m.286 ve devamında düzenlenir. Kararın temyize açık olup olmadığı suçun niteliği, verilen hüküm, ceza miktarı ve CMK'daki kesinlik hükümlerine göre belirlenir.

Temyiz başvurusunda hukuka aykırılık nedenlerinin açık biçimde gösterilmesi gerekir. Yargıtay ceza dairesi; başvurunun süresi, başvuru hakkı, kararın temyize elverişliliği ve hukuka aykırılık nedenleri üzerinden inceleme yapar.

Hukuk davalarında temyiz incelemesi kural olarak dosya üzerinden yapılır. HMK m.369'da sayılan dava türlerinde veya kanuni parasal sınırı aşan alacak ve ayni davalarda, tarafın süresinde talebi üzerine duruşma yapılabilir. Yargıtay gerekli görürse kendiliğinden de duruşma kararı verebilir.

Ceza davalarında duruşmalı temyiz, CMK'daki koşullara tabidir. Her temyiz başvurusu duruşmalı incelenmez.

Yargıtay inceleme sonunda başlıca:

• Temyiz isteminin reddine,
• Kararın onanmasına,
• Kararın düzeltilerek onanmasına,
• Kararın bozulmasına,
• Kanunda öngörülen durumlarda davanın esasına ilişkin karar verilmesine

karar verebilir.

Bozma kararında gösterilen hukuki çerçeve, dosyanın döndüğü mahkemenin sonraki işlemlerini etkiler. Mahkeme bozma kararına uyabilir veya kanunun izin verdiği durumlarda direnme kararı verebilir.

CMK m.308'deki kurumun doğru adı “Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının itirazı”dır. Bu yol, karar düzeltme değildir. Başsavcı belirli koşullarda ceza dairesi kararına karşı Ceza Genel Kuruluna itiraz edebilir.

16.07.2026 tarihinde kabul edilen 7589 sayılı Kanun, itiraz süresini ve istemde bulunabilecek kişileri yeniden düzenlemektedir. Ancak düzenleme, Resmî Gazete'de yayımlanıp yürürlüğe girmeden uygulanamaz. Bu nedenle başvuru tarihinde yürürlükte bulunan CMK metni esas alınmalıdır.

• Kararın ve dosyanın açık biçimde belirtilmesi,
• Temyiz hakkı ve süresinin kontrol edilmesi,
• Hukuka aykırılık nedenlerinin somutlaştırılması,
• Delil değerlendirmesiyle hukuk denetiminin birbirinden ayrılması,
• Usul ihlallerinin sonuca etkisinin açıklanması,
• Duruşma talebi varsa kanuni şartlarıyla birlikte süresinde ileri sürülmesi.

• Yargıtayın yeniden yargılama yapacağının düşünülmesi,
• İstinaf ve temyiz sebeplerinin aynı biçimde yazılması,
• Kesin karara karşı temyiz başvurusu yapılması,
• Parasal sınırın karar tarihine göre otomatik belirlenmesi,
• Başsavcılık itirazının tarafların doğrudan kullanabildiği olağan kanun yolu sanılması,
• Karar künyesi ve hukuka aykırılık nedenleri belirtilmeden genel ifadeler kullanılması.

Temyiz dilekçesi, dosyadaki bütün olayların tekrarından ibaret olmamalıdır. Bozma sonucunu doğurabilecek maddi hukuk veya usul hukuku ihlali açık, dosyayla bağlantılı ve denetlenebilir biçimde ortaya konulmalıdır.

Temyiz süresinin, kesinlik durumunun ve hukuka aykırılık nedenlerinin yanlış değerlendirilmesi kanun yolu hakkının kaybına yol açabilir. Dosyanızın temyiz edilebilirliği ve başvuru stratejisinin değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.