Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Nispi İstinaf ve Temyiz Harcı: Sorumluluk ve Hesaplama
Nispi harca tabi hukuk davalarında istinaf ve temyiz başvuru harçları, sorumlu taraf, eksik harç muhtırası ve 2026 oranları açıklanır. Güncel usul kuralları.
Kanun yoluna süresinde başvurmak tek başına yeterli değildir; başvuru ve karar-ilam harçlarının doğru tür ve miktarda yatırılması gerekir. Hatalı maktu harç, nispi harca tabi bir dosyada başvurunun reddine kadar uzanan sonuçlar doğurabilir.
Hukuki Çerçeve ve Kavram
İstinaf veya temyiz harcı, ilk derece kararının kabul-ret yapısına, davanın nispi harca tabi olup olmadığına ve kanun yoluna başvuran tarafın sıfatına göre belirlenir. Başvurma harcı ile nispi karar ve ilam harcı birbirinden ayrı kalemlerdir.
İlgili Mevzuat Hükümleri
492 sayılı Harçlar Kanununa bağlı (1) sayılı tarifede konusu belli bir değerle ilgili davalarda nispi karar ve ilam harcı binde 68,31’dir. Nispi harca tabi kabul kararını davalı kanun yoluna götürüyorsa, kanun yoluna konu edilen hüküm miktarı üzerinden hesaplanan nispi karar ve ilam harcının kural olarak dörtte biri peşin alınır. Maktu başvurma harçları 2026 tarifesine göre ayrıca ödenir.
Düzenlemenin Kapsamı
Davanın tamamen reddi, kabulü veya kısmen kabulü farklı sonuç doğurur. Davacı yalnız reddedilen bölüm için başvuruyorsa harç türü, talebin niteliğine göre değerlendirilir. Birden fazla ve zorunlu dava arkadaşı olmayan başvurucular bakımından ayrı başvuru harcı gündeme gelebilir.
Başvuru ve İnceleme Usulü
Mahkeme kalemi harcı hesaplar; ancak başvuranın hesaplamayı kontrol etmesi gerekir. Eksik veya hiç harç tespit edilirse HMK 344’teki tamamlama usulü istinafta, HMK 366 atfıyla temyizde uygulanır. Muhtırada eksik miktar, ödeme yeri, kesin süre ve yaptırım açıkça gösterilmelidir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Kanun yolu dilekçesi yasal süre içinde verilmelidir. Harç eksikliği, usulüne uygun muhtırayla tamamlatılır. Muhtıradaki sürenin kaçırılması başvurunun yapılmamış sayılması veya reddi sonucunu doğurabilir; uygulanacak hüküm kararın tarihine ve geçiş rejimine göre ayrıca belirlenir.
İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
Harç makbuzu, vezne tahsilat kaydı, UYAP ödeme belgesi, muhtıra tebliği ve başvurunun hangi hüküm bölümüne yöneldiğini gösteren dilekçe birlikte saklanmalıdır. Harcın yanlış dosyaya veya yanlış taraf adına yatırılması ayrıca düzeltilmelidir.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Yargıtay uygulamasında, davanın reddi hâlinde maktu; nispi harca tabi kabul hükmünü davalının temyizinde ise hüküm altına alınan veya kanun yoluna konu edilen değer üzerinden nispi harç alınması gerektiği kabul edilmektedir. Geçiş dönemi dosyalarında HUMK 434 uygulaması bulunabileceğinden karar tarihi mutlaka kontrol edilmelidir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Harç, kanun yoluna erişimin mali koşuludur; buna rağmen belirsiz veya eksik muhtıra nedeniyle ağır yaptırım uygulanamaz. Usul güvencesi, başvurana eksikliği gerçek biçimde tamamlama imkânı verilmesini gerektirir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Dilekçede hangi miktarın ve hangi hüküm bölümünün istinaf veya temyiz edildiği açık yazılmalıdır. Harç hesabı toplam dava değeri üzerinden otomatik yapılmamalı; kabul edilen ve kanun yoluna taşınan bölüm ayrıştırılmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Nispi kabul hükmünde yalnız maktu harç yatırmak
- Başvurma harcı ile karar-ilam harcını karıştırmak
- Her davalı için tek harç yeterli sanmak
- Muhtıranın tebliğ tarihini takip etmemek
- Eski HUMK ve güncel HMK rejimini ayırmamak
Hukuki Değerlendirme
Kanun yolu harcında doğru sonuç, “dava nispi mi” sorusundan sonra kimin, hangi hüküm bölümüne karşı başvurduğunun belirlenmesiyle elde edilir. Muhtıra ve ödeme kayıtları başvurunun ayrılmaz parçasıdır.
Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynak ve Doğrulama Notları
- 492 sayılı Harçlar Kanunu ve (1) sayılı Tarife: https://www.gib.gov.tr/mevzuat/kanun/439
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 344 ve 366: https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- Harçlar Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 98), RG 31.12.2025/33124 5. Mükerrer
- Kaynak PDF: blog-mevzuat-nisbi-istinaf-veya-temyiz-karar-ilam-basvuru-harci-17706b28.pdf
Sık Sorulan Sorular
2026 yılında genel oran konusu belli bir değerle ilgili davalarda binde 68,31’dir; peşin alınacak bölüm dosyanın aşamasına göre hesaplanır.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.