Konkordato Mühleti Nedir? Geçici ve Kesin Mühletin Sonuçları

İİK m. 285 uyarınca konkordatoya, borçlarını vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan her borçlu başvurabilir. Tacir olma şartı yoktur; gerçek kişiler de konkordato talebinde bulunabilir.

Ayrıca iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da, gerekçelerini göstererek borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Konkordatonun anlamlı olabilmesi için işletmenin faaliyetini sürdürebilir nitelikte olması gerekir. Ekonomik olarak devam etme imkânı bulunmayan bir işletme bakımından konkordato, tasfiyeyi yalnız geciktirir.

İİK m. 286 uyarınca konkordato talebine eklenmesi gereken belgeler kapsamlıdır ve başvurunun kaderini belirler:

• Konkordato ön projesi: Borçların hangi oranda, hangi vadelerle ve hangi kaynaklarla ödeneceğini gösteren plan.
• Borçlunun malvarlığını gösteren belgeler ve güncel bilanço.
• Gelir tabloları, nakit akım tabloları ve ara mali tablolar.
• Alacaklıların, alacak miktarlarının ve alacaklıların imtiyaz durumunun gösterildiği liste.
• Alacaklıların konkordato projesine göre alacakları ile iflas hâlinde alacakları muhtemel miktarı karşılaştıran tablo.
• Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan makul güvence veren denetim raporu ve dayanakları.

Belgelerin eksik olması başvurunun reddine yol açar. Denetim raporunun içeriği ve dayanaklarının yeterliliği, uygulamada en sık tartışılan konudur.

Mahkeme, belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ederse derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının korunması için gerekli tedbirleri alır.

İİK m. 287 uyarınca geçici mühlet üç aydır. Borçlu veya geçici komiserin talebi üzerine, gerekçesi gösterilerek en fazla iki ay daha uzatılabilir. Böylece geçici mühletin azami süresi beş aya ulaşabilir.

Geçici mühletle birlikte mahkeme bir veya birden fazla geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet kararı ilan edilir ve ilgili sicillere bildirilir.

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur. Yani takiplerin durması dâhil tüm koruyucu etkiler bu aşamada başlar.

Geçici mühlet içinde komiser, borçlunun mali durumunu inceler ve mahkemeye rapor sunar. Mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğu kanaatine varırsa kesin mühlet kararı verir.

İİK m. 289 uyarınca kesin mühlet bir yıldır. Güçlük arz eden özel durumlarda, komiserin gerekçeli raporu üzerine altı ay daha uzatılabilir. Böylece toplam süre on sekiz ayı bulabilir.

Mahkeme kesin mühlet kararıyla birlikte konkordato komiserini görevlendirir. Ayrıca yedi alacaklıyı geçmemek üzere bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerini denetler ve tavsiyelerde bulunur.

İİK m. 294 uyarınca mühlet kararının alacaklılar bakımından temel sonuçları şunlardır:

• Borçlu aleyhine hiçbir takip yapılamaz; başlamış takipler durur.
• İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanamaz.
• Mühletten önce başlamış takiplerde muhafaza ve satış işlemleri yapılamaz.
• Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez.
• Alacaklılar bakımından faiz işlemesine ilişkin özel kurallar uygulanır; rehinle temin edilmemiş alacaklar için faiz işlemesi durur.
• Konkordato projesi kapsamındaki alacaklar bakımından takas imkânı sınırlanır.

Bu kuralın önemli istisnaları vardır. İşçilerin iş ilişkisinden doğan alacakları ile nafaka alacakları için takip yasağı uygulanmaz. Bu alacaklar mühlet süresince de takip edilebilir.

Rehinli alacaklılar bakımından ise İİK m. 295 özel bir denge kurar: rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir veya başlamış takibe devam edilebilir; ancak bu takip yoluyla muhafaza tedbiri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.

Borçlu, mühlet süresince komiserin gözetiminde işletmesini yönetmeye devam eder. Ancak tasarruf yetkisi önemli ölçüde kısıtlanır.

İİK m. 297 uyarınca borçlu, mahkemenin izni olmadıkça:

• taşınmazını devredemez ve takyit edemez,
• rehin tesis edemez,
• kefil olamaz,
• ivazsız tasarrufta bulunamaz,
• işletmenin devamlı tesisatını kısmen veya tamamen devredemez.

Bu yasaklara aykırı işlemler hükümsüzdür. Mahkeme ayrıca borçlunun bazı işlemleri komiserin onayına bağlamasına veya işletmenin yönetimini doğrudan komisere bırakmasına karar verebilir.

Borçlunun, komiserin talimatlarına uymaması, malvarlığını azaltmaya yönelik davranışlarda bulunması veya alacaklıları zarara uğratmaya yönelik hareketleri kesin mühletin kaldırılmasına yol açar.

Konkordatonun işletmeyi ayakta tutma amacı, sözleşmelerin sürdürülmesini gerektirir. İİK m. 296 uyarınca sözleşmenin karşı tarafı, mühlet kararı gerekçe gösterilerek sözleşmeyi feshedemez.

Borçlu ise komiserin onayıyla, işletmenin faaliyetinin devamı için önem taşımayan sürekli borç ilişkilerini feshedebilir. Bu düzenleme, işletmeyi zarara sokan sözleşmelerden çıkışı mümkün kılar.

Kesin mühlet, konkordatonun başarıya ulaşamayacağının anlaşılması hâlinde kaldırılır. Başlıca sebepler şunlardır:

• borçlunun mali durumunun iyileştirilemeyeceğinin anlaşılması,
• borçlunun komiserin talimatlarına uymaması,
• borçlunun tasarruf yasaklarına aykırı davranması,
• alacaklıları zarara uğratma amacı taşıyan işlemler yapılması,
• konkordato projesinin kabul edilmemesi.

Mühletin kaldırılması hâlinde, borçlunun iflasa tabi kişilerden olması ve şartların bulunması durumunda mahkeme resen iflasa karar verebilir.

Borçlusu konkordato talebinde bulunan alacaklıların yapması gerekenler:

1. Mühlet ilanını ve komiser bilgilerini takip etmek.
2. Alacağını ilanda belirtilen süre içinde komisere bildirmek ve belgelemek.
3. Alacağın imtiyazlı veya rehinle temin edilmiş olup olmadığını açıkça belirtmek.
4. Alacaklılar kuruluna katılım imkânını değerlendirmek.
5. Alacaklılar toplantısına katılarak projeye ilişkin oyunu kullanmak.
6. Projedeki oran ve vadeleri, iflas hâlinde eline geçecek muhtemel tutarla karşılaştırmak.

Alacağını bildirmeyen alacaklı, projenin oylanmasında dikkate alınmaz ve tasdik edilen konkordatonun sonuçlarından yararlanamayabilir.

• Başvuru belgelerini ve denetim raporunu eksik hazırlamak.
• Gerçekçi olmayan bir ödeme projesi sunmak.
• Mühlet süresince tasarruf yasaklarına aykırı işlem yapmak.
• Komiserin taleplerine zamanında yanıt vermemek.
• Alacaklı olarak alacağı süresinde bildirmemek.
• İşçi ve nafaka alacaklarının takip yasağı dışında olduğunu bilmemek.
• Rehinli alacakta satışın durduğunu fark etmeden masraf yapmak.
• Konkordatoyu iflasın ertelenmesi ile karıştırmak.

Konkordato, doğru zamanda ve gerçekçi bir projeyle başvurulduğunda işletmeyi kurtarabilen güçlü bir araçtır. Ancak süreç, belge yoğun ve denetim altında yürüyen teknik bir prosedürdür; başvuru dosyasının kalitesi mühlet alınıp alınamayacağını doğrudan belirler.

Borçlu bakımından mühlet süresince tasarruf yasaklarına uyulması, alacaklı bakımından ise alacağın süresinde bildirilmesi ve projenin iflas senaryosuyla karşılaştırılması belirleyicidir. Konkordato başvurusu hazırlanması veya borçlunuzun konkordato sürecinde haklarınızın korunması için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.