Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Hukuk Davalarında Yargılama Giderlerinin Kapsamı
Harç, tebligat, keşif, bilirkişi, ihtarname ve karşı vekâlet ücretinin yargılama gideri niteliği HMK 323 kapsamında açıklanmaktadır.
Bir davanın maliyeti yalnız mahkeme harcından ibaret değildir. Tebligat, bilirkişi, keşif, tanık, resmi belge, geçici hukuki koruma ve karşı vekâlet ücreti gibi kalemler de yargılama gideri sayılır. HMK 323 hangi giderlerin bu kapsamda değerlendirileceğini belirler.
HMK 323'e Göre Yargılama Giderleri
Kanunda sayılan başlıca giderler şunlardır:
- Başvurma, karar ve ilam harçları,
- Tebliğ ve posta giderleri,
- Dosya ve evrak giderleri,
- Geçici hukuki koruma, protesto, ihbar, ihtarname ve vekâletname düzenleme giderleri,
- Keşif giderleri,
- Tanık ve bilirkişi ücretleri ile giderleri,
- Resmî dairelerden alınan belgelerin harç, vergi ve ücretleri,
- Mahkemece bizzat çağrılan tarafın veya vekilsiz takipte tarafın makul gündelik, yol ve konaklama giderleri,
- Kanun gereğince hükmedilen karşı vekâlet ücreti,
- Yargılama sırasında yapılan diğer zorunlu giderler.
Liste geniş olmakla birlikte her ödeme otomatik olarak karşı tarafa yükletilmez. Giderin davayla bağlantılı, gerekli ve belgelendirilebilir olması gerekir.
Yargılama Giderlerini Kim Öder?
Kural olarak davada haksız çıkan taraf yargılama giderlerinden sorumludur. Taraflar kısmen haklı çıkarsa giderler haklılık oranına göre paylaştırılır. Ancak dürüstlük kuralına aykırı davranan veya davanın gereksiz uzamasına neden olan taraf, lehine karar verilse bile bazı giderlerden sorumlu tutulabilir.
Feragat, kabul, davanın konusuz kalması, görevsizlik, taraf değişikliği ve dava açılmasına kimin sebebiyet verdiği gibi hâllerde özel değerlendirme gerekir.
Karşı Vekâlet Ücreti Nedir?
Vekille takip edilen davada Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hükmedilen karşı vekâlet ücreti yargılama gideridir. Bu ücret, müvekkil ile avukat arasındaki sözleşmesel avukatlık ücretinden farklıdır. Mahkeme karşı vekâlet ücretine kural olarak kendiliğinden hükmeder; ayrıca talep edilmesi şart değildir.
Davanın kabul-ret oranı, talebin para ile ölçülebilir olup olmadığı, birden fazla taraf veya talep bulunması ve karar tarihinde yürürlükteki tarife uygulanacak tutarı etkiler.
İhtarname ve Vekâletname Giderleri
Dava öncesinde gönderilen ihtarname, uyuşmazlık ve temerrütle doğrudan bağlantılıysa yargılama gideri olarak değerlendirilebilir. Noter harcı ve masrafın belgesi dosyaya sunulmalıdır. Gereksiz, davayla ilgisiz veya ölçüsüz giderler karşı tarafa yükletilmeyebilir.
Vekâletname düzenleme gideri de kanunda sayılmıştır. Ancak tek vekâletnameyle çok sayıda iş takip ediliyorsa giderin tamamının tek dosyaya yükletilmesi tartışma yaratabilir.
Bilirkişi ve Keşif Giderleri
Bilirkişi ücreti ve keşif masrafları yargılama gideridir. Delile dayanan taraf gerekli avansı yatırır; yargılama sonunda nihai sorumluluk hükümde belirlenir. Bilirkişi raporunun hükme esas alınmaması, masrafın hiçbir şekilde yargılama gideri sayılmayacağı anlamına gelmez. Giderin yapılmasına kimin sebep olduğu ve incelemenin zorunluluğu dikkate alınır.
Mahkeme Giderlere Kendiliğinden Karar Verir mi?
HMK 332 uyarınca mahkeme yargılama giderlerine kendiliğinden hükmeder. Hükümde hangi giderin hangi tarafa, hangi oranda yüklendiği ve dökümü gösterilmelidir. Eksik veya çelişkili gider hükmü istinaf veya temyiz konusu olabilir.
Adli Yardımın Etkisi
Adli yardım kararı, yararlanan kişiye yargılama giderlerini geçici olarak ödememe veya Devletçe avans sağlanması imkânı verebilir. Bu karar karşı tarafın nihai sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Dava sonunda giderlerin kimden tahsil edileceği ayrıca belirlenir.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay, ihtarname giderinin davayla bağlantılı olması hâlinde HMK 323 kapsamında değerlendirilmesi ve karşı vekâlet ücretine talep aranmaksızın hükmedilmesi gerektiğini kabul etmektedir. Giderlerin hüküm fıkrasında açık ve denetlenebilir biçimde gösterilmesi gerekir.
Sık Yapılan Hatalar
- Karşı vekâlet ücretini müvekkilin avukatına ödediği sözleşme ücretiyle karıştırmak.
- Noter ve resmi belge giderlerini belgesiz talep etmek.
- Kabul-ret oranını dikkate almadan bütün gideri tek tarafa yüklemek.
- Hükümde gider kalemlerini göstermemek.
- Davayla ilgisiz masrafı yargılama gideri saymak.
- Adli yardımı giderlerden kesin muafiyet sanmak.
Hukuki Değerlendirme
Yargılama giderleri, davanın ekonomik sonucunu ciddi biçimde etkileyebilir. Özellikle kısmi kabul, birden fazla talep, yüksek bilirkişi ve keşif masrafı veya çok taraflı dava yapısında gider hesabı yalnız "kaybeden öder" cümlesiyle çözülemez.
Gider belgelerinin dosyaya zamanında sunulması ve hüküm fıkrasının doğru kurulması gerekir. Somut dosyanızdaki yargılama giderleri ve karşı vekâlet ücreti hesabı için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Mahkemenin tarifeye göre hükmettiği karşı vekâlet ücreti yargılama gideridir. Avukat ile müvekkil arasındaki sözleşme ücreti ayrı bir ilişkidir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.