Kötüniyetle İstinaf Başvurusu ve Para Cezası | HMK Madde 351

HMK m. 351, istinaf başvurusunun kötüniyetle yapıldığının anlaşılması hâlinde HMK m. 329 hükümlerinin uygulanacağını düzenler. Bu yollama nedeniyle mahkeme, kötüniyetin niteliğine göre karşı tarafın uğradığı zararlar ile disiplin para cezasını değerlendirebilir.

Kötüniyet, başvurunun yalnızca sonuçsuz kalmasından çıkarılamaz. Başvuranın hukuki yararının bulunmaması, daha önce aynı hususta kesin karar verilmesi, başvurunun açık kanun hükmüne rağmen yalnızca süreci uzatma amacı taşıması veya gerçek dışı vakıalara dayanması gibi olgular birlikte değerlendirilir.

Kanun yolu hakkı Anayasa’nın hak arama özgürlüğü ve adil yargılanma güvencesiyle bağlantılıdır. Bu nedenle yaptırım dar yorumlanmalıdır. Tarafın hukuki görüşünün kabul edilmemesi, içtihat değişikliği talep etmesi veya tartışmalı bir meselede üst mahkeme denetimi istemesi normalde kötüniyet sayılmaz.

Buna karşılık kesin olduğu açıkça bildirilen bir kararı aynı içerikle tekrar tekrar kanun yoluna taşımak, başvuruda gerçeğe aykırı beyanlarla dosyayı sürüncemede bırakmak veya elde edilmiş sonucu yeniden tartışmaya açmak yaptırım riskini artırır.

HMK m. 329, kötüniyetli tarafın yargılama giderlerine ek olarak karşı tarafın uğradığı zararları ödemesine ve disiplin para cezasına mahkûm edilebilmesine imkân verir. Kötüniyete vekil sebebiyet vermişse yaptırım vekil hakkında uygulanabilir.

Disiplin para cezası ile karşı tarafın zararının tazmini farklı kurumlardır. Para cezası kamu düzenine ilişkin yaptırım niteliğindedir; zarar tazmini ise karşı tarafın kötüniyetli başvuru nedeniyle uğradığı somut kaybın giderilmesini amaçlar.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 10.03.2025 tarihli, 2025/1191 E., 2025/1611 K. sayılı kararında; istinaf ve temyiz denetiminden geçmiş bir kararın, HMK’da bulunmayan karar düzeltme yolu kullanılarak yeniden Yargıtay gündemine taşınması kötüniyetli kanun yolu başvurusu kapsamında değerlendirilmiştir. Karar, özellikle açıkça mevcut olmayan bir başvuru yolunun kararın kesinleşmesini geciktirecek biçimde kullanılmasının yaptırıma konu olabileceğini göstermektedir.

Buna karşılık her usul hatası aynı sonucu doğurmaz. Yanlış kanun yoluna başvuru, somut olayda makul bir hukuki tereddüde dayanıyorsa veya kararın kanun yolu bildirimi hatalıysa kötüniyet değerlendirmesi daha dikkatli yapılmalıdır.

Kötüniyet çoğu zaman doğrudan bir beyanla değil, başvurunun içeriği ve dosyadaki süreçten çıkarılır. Aynı iddiaların kesin kararlara rağmen tekrarlanması, başvurunun hiçbir hukuki yarar sağlamaması, dilekçenin tamamen ilgisiz veya gerçek dışı vakıalara dayanması ve geciktirme amacının açık olması önemli belirtilerdir.

Mahkeme, para cezasına hükmederken kötüniyeti gerekçelendirmelidir. Yalnızca “başvuru yersizdir” veya “hukuki yarar yoktur” şeklindeki soyut ifade ağır bir yaptırım için yeterli olmamalıdır.

HMK m. 329/2 uyarınca kötüniyetli başvuruya vekil sebebiyet vermişse disiplin para cezası vekil hakkında uygulanabilir. Bu nedenle kanun yolu dilekçesinin hazırlanmasında kararın kesinlik durumu, parasal sınır, başvuru süresi ve hukuki yarar titizlikle incelenmelidir.

Vekilin müvekkil talimatıyla hareket etmesi, açıkça hukuka aykırı ve geciktirme amacı taşıyan bir başvurunun sorumluluğunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Buna karşılık hukuken savunulabilir bir yorumun ileri sürülmesi mesleki faaliyet kapsamındadır.

HMK m. 351 ayrı bir başvuru süresi öngörmez. Kötüniyet değerlendirmesini istinaf incelemesini yapan bölge adliye mahkemesi gerçekleştirir. Yaptırımın kanun yolu denetimine tabi olup olmadığı, asıl kararın niteliği ve HMK’daki kesinlik kurallarına göre belirlenir.

En yaygın hata, her kaybedilen istinaf başvurusunun kötüniyetli sayılacağını düşünmektir. İkinci hata, başvuru dilekçesinde ilk derece yargılamasıyla ilgisiz ithamlara ve kişisel ifadelere yer vermektir. Üçüncü hata, parasal kesinlik sınırı veya kararın kesin niteliği araştırılmadan standart dilekçeyle kanun yoluna başvurulmasıdır.

HMK m. 351’in amacı tarafları kanun yoluna başvurmaktan caydırmak değil, kanun yolunun açıkça amaç dışı kullanımını önlemektir. Mahkemelerin yaptırım uygularken başvurunun hukuki savunulabilirliğini, kararın kanun yolu bildirimini ve dosyanın geçmişini somut biçimde tartışması gerekir.

Kanun yolu başvurusu yapılmadan önce kararın kesinlik durumu, parasal sınır, süre ve hukuki yarar birlikte incelenmelidir. Kötüniyet yaptırımı doğurabilecek gereksiz veya tekrarlanan başvuruların önlenmesi için somut dosyanızın değerlendirilmesi amacıyla Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve içtihat kontrol tarihi: 31.07.2026.