HMK 356: İstinaf İncelemesinde Duruşma Yapılması
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Bölge adliye mahkemesinde duruşmalı inceleme, HMK 353 istisnaları, duruşma günü tebliği ve BAM’ın verebileceği kararlar HMK 356 ile açıklanmıştır.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 356
Duruşma yapılması ve karar verilmesi
(1) 353 üncü maddede belirtilen hâller dışında inceleme, duruşmalı olarak yapılır. Bu durumda duruşma günü taraflara tebliğ edilir.
(2) (Ek:22/7/2020-7251/36 md.) Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmek veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmak dâhil gerekli kararları verir.
- 1.22/7/2020 tarihli ve 7251 sayılı Kanunun 36 ncı maddesiyle, bu bölüm başlığında yer alan “yapılmasına” ibaresi “yapılması ve” şeklinde değiştirilmiştir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
i. Hukuki Çerçeve ve Kavram
ii. HMK Hükmü
(1) 353 üncü maddede belirtilen hâller dışında inceleme duruşmalı olarak yapılır ve duruşma günü taraflara tebliğ edilir. (2) Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmek veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmak dâhil gerekli kararları verir.
iii. Düzenlemenin Kapsamı
Duruşma gerekliliği, dosyada giderilmesi gereken eksikliğin niteliğine, delil değerlendirmesine ve tarafların dinlenme ihtiyacına göre belirlenir. BAM, istinaf sebepleriyle bağlı olmakla birlikte kamu düzenine aykırılığı resen gözetir.
iv. Başvuru ve İnceleme Usulü
Duruşma kararı verildiğinde gün ve saat taraflara tebliğ edilir. Taraflar delil ve beyanlarını istinafın sınırları içinde sunar. İlk derece yargılamasında ileri sürülmeyen yeni vakıa ve deliller kural olarak getirilemez; kanuni istisnalar saklıdır.
v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Duruşma talebi istinaf dilekçesinde açıkça yazılabilir; ancak duruşma yapılıp yapılmayacağı kanun ve dosyanın niteliğine göre BAM tarafından belirlenir. Tebligat ve gider avansı HMK 358 hükümleriyle bağlantılıdır.
vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
İlk derece dosyası, duruşma tutanakları, bilirkişi raporları ve usulüne uygun sunulmuş deliller temel inceleme malzemesidir. BAM gerekli görürse eksik delil işlemini tamamlayabilir veya yeniden bilirkişi incelemesi yapabilir.
vii. Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Hukuk Genel Kurulunun 14.04.2022 tarihli, 2021/508 E., 2022/552 K. sayılı kararında duruşmalı yargılama hakkının her aşamada mutlaka sözlü duruşma yapılmasını gerektirmediği; adil yargılanma güvencelerine uyulması şartıyla bazı kanun yolu incelemelerinin dosya üzerinden sonuçlandırılabileceği belirtilmiştir. Bu yaklaşım HMK 353 ve 356 arasındaki ayrımı destekler.
viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
İstinafın yeniden inceleme fonksiyonu, duruşmayı temyize göre daha önemli kılar. Buna karşılık açık usul hataları veya dosya üzerinden çözülebilecek hukuki sorunlarda duruşma yapılmaması usul ekonomisine hizmet eder.
ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Duruşma talebi gerekçesiz bırakılmamalıdır. Tanık değerlendirmesi, bilirkişi çelişkisi veya tarafın doğrudan dinlenmesini gerektiren hususlar açıklanmalıdır. Duruşmaya gelinmemesinin ve gider yatırılmamasının HMK 358’deki sonuçları ayrıca gözetilmelidir.
x. Sık Yapılan Hatalar
- Her istinaf dosyasında duruşma zorunlu sanmak
- Duruşma talebini gerekçesiz yazmak
- Yeni vakıa ve delili sınırsız biçimde sunabileceğini düşünmek
- Duruşma davetiyesindeki gider ihtarını gözden kaçırmak
- BAM’ın yeniden hüküm kurma yetkisini yalnız onama-bozma kalıbıyla değerlendirmek
xi. Hukuki Değerlendirme
İstinafta duruşma, şekli bir tekrar değil, eksik veya hatalı ilk derece incelemesinin giderilmesine hizmet eden araçtır. Duruşma talebinin dosyadaki somut tartışmayla ilişkilendirilmesi gerekir.
xii. Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları
- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- HGK, 14.04.2022, 2021/508 E., 2022/552 K.
Sık Sorulan Sorular
HMK 353’teki dosya üzerinden karar hâlleri dışında temel kural duruşmadır.
Konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Kanun Yolları kısmında (m. 341-381) yer alır.
İstinaf — İlgili Maddeler
- HMK 352İstinafta Ön İnceleme: HMK 352 Uyarınca Başvurunun Denetlenmesi
- HMK 354HMK Madde 354: Bölge Adliye Mahkemesinde İnceleme
- HMK 355İstinaf İncelemesinin Kapsamı ve Kamu Düzeni İstisnası: HMK Madde 355
- HMK 358HMK 358: İstinaf Duruşmasına Gelinmemesi ve Gider Avansı
- HMK 359İstinaf Kararının İçeriği, Gerekçesi ve Tebliği
- HMK 360HMK Madde 360 Kapsamında İstinafta Uygulanacak Diğer Hükümler
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 361Temyiz Edilebilen Kararlar, Süre ve 2026 Parasal Sınırı: HMK Madde 361Ortak hüküm · HMK m. 353
- HMK 347HMK Madde 347: İstinaf Dilekçesine CevapOrtak hüküm · HMK m. 355
- HMK 168HMK Madde 168: Birleştirme ve Ayırma Kararlarına Karşı Kanun YoluÜçüncü derece · HMK m. 353 ve HMK m. 361 üzerinden
- HMK 439Hakem Kararının İptali Davası, Süresi ve Sınırlı İnceleme: HMK Madde 439Üçüncü derece · HMK m. 353 ve HMK m. 361 üzerinden
Hukuk Sözlüğünde
Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.