Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK 356: İstinaf İncelemesinde Duruşma Yapılması
Bölge adliye mahkemesinde duruşmalı inceleme, HMK 353 istisnaları, duruşma günü tebliği ve BAM’ın verebileceği kararlar HMK 356 ile açıklanmıştır.
İstinaf, yalnız hukuki denetim değil, belirli ölçüde vakıa ve delil incelemesi de yapabilen bir kanun yoludur. HMK 356, dosya üzerinden karar verilebilen HMK 353 hâlleri dışında incelemenin duruşmalı yapılmasını temel kural olarak kabul eder.
Hukuki Çerçeve ve Kavram
Duruşmalı istinaf, BAM’ın tarafları dinlediği, gerektiğinde tahkikat işlemi yaptığı ve dosya hakkında yeniden hüküm kurabildiği incelemedir. Her istinaf başvurusu otomatik duruşma doğurmaz; HMK 353’te dosya üzerinden karar verilebilen hâller istisnadır.
HMK Hükmü
(1) 353 üncü maddede belirtilen hâller dışında inceleme duruşmalı olarak yapılır ve duruşma günü taraflara tebliğ edilir. (2) Duruşma sonunda bölge adliye mahkemesi istinaf başvurusunu esastan reddetmek veya ilk derece hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurmak dâhil gerekli kararları verir.
Düzenlemenin Kapsamı
Duruşma gerekliliği, dosyada giderilmesi gereken eksikliğin niteliğine, delil değerlendirmesine ve tarafların dinlenme ihtiyacına göre belirlenir. BAM, istinaf sebepleriyle bağlı olmakla birlikte kamu düzenine aykırılığı resen gözetir.
Başvuru ve İnceleme Usulü
Duruşma kararı verildiğinde gün ve saat taraflara tebliğ edilir. Taraflar delil ve beyanlarını istinafın sınırları içinde sunar. İlk derece yargılamasında ileri sürülmeyen yeni vakıa ve deliller kural olarak getirilemez; kanuni istisnalar saklıdır.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Duruşma talebi istinaf dilekçesinde açıkça yazılabilir; ancak duruşma yapılıp yapılmayacağı kanun ve dosyanın niteliğine göre BAM tarafından belirlenir. Tebligat ve gider avansı HMK 358 hükümleriyle bağlantılıdır.
İspat, Delil ve Dosya Yönetimi
İlk derece dosyası, duruşma tutanakları, bilirkişi raporları ve usulüne uygun sunulmuş deliller temel inceleme malzemesidir. BAM gerekli görürse eksik delil işlemini tamamlayabilir veya yeniden bilirkişi incelemesi yapabilir.
Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması
Hukuk Genel Kurulunun 14.04.2022 tarihli, 2021/508 E., 2022/552 K. sayılı kararında duruşmalı yargılama hakkının her aşamada mutlaka sözlü duruşma yapılmasını gerektirmediği; adil yargılanma güvencelerine uyulması şartıyla bazı kanun yolu incelemelerinin dosya üzerinden sonuçlandırılabileceği belirtilmiştir. Bu yaklaşım HMK 353 ve 356 arasındaki ayrımı destekler.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
İstinafın yeniden inceleme fonksiyonu, duruşmayı temyize göre daha önemli kılar. Buna karşılık açık usul hataları veya dosya üzerinden çözülebilecek hukuki sorunlarda duruşma yapılmaması usul ekonomisine hizmet eder.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler
Duruşma talebi gerekçesiz bırakılmamalıdır. Tanık değerlendirmesi, bilirkişi çelişkisi veya tarafın doğrudan dinlenmesini gerektiren hususlar açıklanmalıdır. Duruşmaya gelinmemesinin ve gider yatırılmamasının HMK 358’deki sonuçları ayrıca gözetilmelidir.
Sık Yapılan Hatalar
- Her istinaf dosyasında duruşma zorunlu sanmak
- Duruşma talebini gerekçesiz yazmak
- Yeni vakıa ve delili sınırsız biçimde sunabileceğini düşünmek
- Duruşma davetiyesindeki gider ihtarını gözden kaçırmak
- BAM’ın yeniden hüküm kurma yetkisini yalnız onama-bozma kalıbıyla değerlendirmek
Hukuki Değerlendirme
İstinafta duruşma, şekli bir tekrar değil, eksik veya hatalı ilk derece incelemesinin giderilmesine hizmet eden araçtır. Duruşma talebinin dosyadaki somut tartışmayla ilişkilendirilmesi gerekir.
Sonuç
Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Kaynak ve Doğrulama Notları
- https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.6100.pdf
- HGK, 14.04.2022, 2021/508 E., 2022/552 K.
Sık Sorulan Sorular
HMK 353’teki dosya üzerinden karar hâlleri dışında temel kural duruşmadır.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.