İçeriğe geç

Hakem Kararının İptali Davası, Süresi ve Sınırlı İnceleme: HMK Madde 439

· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku

Hakem kararına karşı bir aylık iptal davası, tahkim yeri bölge adliye mahkemesi, sınırlı iptal sebepleri, icranın durdurulması ve temyiz.

Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 439

İptal davası

(1) Hakem kararına karşı yalnızca iptal davası açılabilir. İptal davası, tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde açılır; öncelikle ve ivedilikle görülür.

(2) a) Tahkim sözleşmesinin taraflarından birinin ehliyetsiz ya da tahkim sözleşmesinin geçersiz olduğu,

b) Hakem veya hakem kurulunun seçiminde, sözleşmede belirlenen veya bu Kısımda öngörülen usule uyulmadığı,

c) Kararın, tahkim süresi içinde verilmediği,

ç) Hakem veya hakem kurulunun, hukuka aykırı olarak yetkili veya yetkisiz olduğuna karar verdiği,

d) Hakem veya hakem kurulunun, tahkim sözleşmesi dışında kalan bir konuda karar verdiği veya talebin tamamı hakkında karar vermediği ya da yetkisini aştığı,

e) Tahkim yargılamasının, usul açısından sözleşmede veya bu yönde bir sözleşme bulunmaması hâlinde, bu Kısımda yer alan hükümlere uygun olarak yürütülmediği ve bu durumun kararın esasına etkili olduğu,

f) Tarafların eşitliği ilkesi ve hukuki dinlenilme hakkına riayet edilmediği,

g) Hakem veya hakem kurulu kararına konu uyuşmazlığın Türk hukukuna göre tahkime elverişli olmadığı,

ğ) Kararın kamu düzenine aykırı olduğu,

tespit edilirse, hakem kararları iptal edilebilir.

(3) Hakem veya hakem kurulunun, tahkim sözleşmesi dışında kalan bir konuda karar verdiği iddiasıyla açılan iptal davasında, tahkim sözleşmesi kapsamında olan konuların, tahkim sözleşmesi kapsamında olmayan konulardan ayrılması mümkün olduğu takdirde, hakem kararının sadece tahkim sözleşmesi kapsamında olmayan konuları içeren bölümü iptal edilebilir.

(4) İptal davası, bir ay içinde açılabilir. Bu süre, hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Hakem kararına karşı iptal davası açılması kararın icrasını durdurmaz. Ancak taraflardan birinin talebi üzerine hükmolunan para veya eşyanın değerini karşılayacak bir teminat gösterilmek şartı ile kararın icrası durdurulabilir.

(5) İptal talebi, davaya bakan bölge adliye mahkemesi aksine karar vermedikçe, dosya üzerinden incelenerek karara bağlanır.

(6) İptal davası hakkında verilen kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilir. Temyiz incelemesi, bu maddede yer alan iptal sebepleriyle sınırlı olarak, öncelikle ve ivedilikle karara bağlanır. Temyiz, kararın icrasını durdurmaz.

(7) İptal davasının kabulü hâlinde, kabul kararı temyiz edilmezse veya ikinci fıkranın (b), (c), (ç), (d), (e) ve (f) bentlerindeki hâllerin varlığı sebebiyle kabulü hâlinde, taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa hakemleri ve tahkim süresini yeniden belirleyebilirler. Taraflar isterlerse eski hakemleri tayin edebilirler.

  1. 1.28/2/2018 tarihli ve 7101 sayılı Kanunun 60 ıncı maddesi ile bu maddenin birinci fıkrasında yer alan “tahkim yerindeki mahkemede” ibaresi “tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde” şeklinde, beşinci fıkrasında yer alan “mahkeme” ibaresi “bölge adliye mahkemesi” şeklinde değiştirilmiş ve yedinci fıkrasına “(b),” ibaresinden sonra gelmek üzere “(c),” ibaresi eklenmiştir.

Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin

Tahkim kararına karşı klasik anlamda istinaf yolu yoktur. HMK 439, hakem kararının esasını yeniden inceleten bir kanun yolu değil, kanunda sınırlı sayılan ağır yetki ve usul sakatlıkları için iptal davası öngörür.

i. Hukuki Çerçeve ve Kavram

İptal davası, hakemlerin maddi hukuku doğru uygulayıp uygulamadığını baştan sona denetlemez. Tahkim sözleşmesinin geçerliliği, hakem seçimi, süre, yetki, talep sınırı, usul, eşitlik, hukuki dinlenilme, tahkime elverişlilik ve kamu düzeni gibi sınırlı sebepler incelenir.

ii. İlgili Mevzuat Hükümleri

HMK 439/1 uyarınca hakem kararına karşı yalnız iptal davası açılabilir ve dava tahkim yeri bölge adliye mahkemesinde ilk derece mahkemesi sıfatıyla görülür. İptal sebepleri HMK 439/2’de sınırlı sayılmıştır. Dava, hakem kararının veya tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının bildiriminden itibaren bir ay içinde açılır. Dava kararın icrasını kendiliğinden durdurmaz; para veya eşya değerini karşılayan teminatla durdurma istenebilir. İptal davası kararı temyiz edilebilir.

iii. Düzenlemenin Kapsamı

Mahkeme, hakem kararının esasındaki hukuk yorumunu sırf yanlış bulduğu için iptal veremez. Yetki aşımı yalnız tahkim sözleşmesi dışında kalan veya talep edilmeyen bölümle sınırlıysa ayrılabilir kısım iptal edilebilir. Kamu düzeni, her emredici kurala aykırılık değil, hukuk düzeninin temel değerlerini ağır biçimde ihlal eden sonuçlar bakımından uygulanır.

iv. Başvuru ve İnceleme Usulü

Dava dilekçesinde hangi HMK 439/2 bendine dayanıldığı, bu ihlalin kararın hangi bölümünü etkilediği ve delilleri açıkça gösterilmelidir. Tahkim sözleşmesi, hakem seçimine ilişkin yazışmalar, usul takvimi, duruşma tutanakları, tebligatlar ve hakem kararının bildirim belgesi eklenmelidir. Mahkeme aksine karar vermedikçe inceleme dosya üzerinden ve ivedilikle yapılır.

v. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci

Bir aylık süre hakem kararının veya varsa tavzih, düzeltme ya da tamamlama kararının taraflara bildirilmesiyle başlar. Süre hak düşürücü nitelikte değerlendirilir. Temyiz süresi HMK 361 uyarınca tebliğden itibaren iki haftadır. İptal veya temyiz başvurusu tek başına icrayı durdurmaz.

vi. İspat, Delil ve Dosya Yönetimi

Tahkim şartı, görev belgesi, hakem kabul beyanları, seçim prosedürü, usul emirleri, taraf sunumları, delil ret kararları, duruşma ve tebliğ kayıtları ile nihai karar dosyanın merkezidir. İhlalin kararın esasına etkisi özellikle usule aykırılık sebebinde somutlaştırılmalıdır.

vii. Yargıtay, Anayasa Mahkemesi ve Bölge Adliye Mahkemesi Uygulaması

Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 19.03.2024 tarihli, 2024/532 E., 2024/1178 K. sayılı kararında iptal sebeplerinin sınırlı olduğu, hakemlerin maddi hukuku doğru uygulayıp uygulamadığının iptal davasında esas denetimine konu edilemeyeceği ve ayrılabilir bölümler bakımından kısmi iptalin mümkün olduğu belirtilmiştir. Daire, tarafın ileri sürmediği kamu düzeni sebebine dayanılmasının sınırlarını da tartışmıştır.

viii. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar

Tahkimin tercih edilme nedenlerinden biri nihai ve hızlı çözüm sağlamasıdır. İptal davasının sınırlı tutulması bu amacı korur. Buna karşılık taraf eşitliği ve hukuki dinlenilme gibi temel güvencelerden vazgeçilemez. Denetim, tahkimin özerkliği ile adil yargılama arasında denge kurar.

ix. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kaynaklarda hâlen görülen “asliye ticaret mahkemesi mi, BAM mı” tartışması eski mevzuat dönemine aittir. Güncel HMK 439 açıkça tahkim yeri bölge adliye mahkemesini görevli kılar. Dilekçe, istinaf dilekçesi gibi genel hukuka aykırılık iddiasıyla değil, her iptal sebebi için ayrı vakıa ve delille hazırlanmalıdır.

x. Sık Yapılan Hatalar

  • Hakem kararının esasını istinaf eder gibi yeniden tartışmak
  • Bir aylık süreyi karar tarihinden başlatmak
  • Tahkim yeri yerine tarafların merkezindeki mahkemeye başvurmak
  • İptal sebebini HMK 439/2 bendine bağlamamak
  • Davanın icrayı kendiliğinden durdurduğunu sanmak

xi. Hukuki Değerlendirme

HMK 439 davasının başarısı, hakem kararının “yanlış” olduğunu söylemekten değil, kanundaki sınırlı iptal sebebini dosya kaydıyla somutlaştırmaktan geçer. Süre ve görev hatası telafi edilmesi güç sonuç doğurur.

xii. Sonuç

Bu tür uyuşmazlıklarda sürelerin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına neden olabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

xiii. Kaynak ve Doğrulama Notları

Sık Sorulan Sorular

Tahkim yeri bölge adliye mahkemesidir.

Konular

Birlikte değerlendirilmesi gereken konular

İlgili mevzuat

Atıf Ağı — İlgili Maddeler

Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.

Bu Maddeyi Uygulayan Yazılar

Hukuk Sözlüğünde

Bu yazının dayandığı maddelere dayanan terimlerin sade açıklamaları.

Telif ve Kullanım

Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.

Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi

Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.

Ara