Tahkimde Hakem Sayısı: HMK 415 Uyarınca Tek Sayı Zorunluluğu
· ≈3 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Tahkimde hakem sayısının nasıl belirlendiğini, tek sayı zorunluluğunu, üç hakem kuralını, seçim usulünü ve aykırılığın sonuçlarını açıklıyoruz.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 415
Hakem sayısı
(1) Taraflar, hakemin sayısını belirlemekte serbesttir. Ancak, bu sayı tek olmalıdır.
(2) Hakemlerin sayısı taraflarca kararlaştırılmamışsa üç hakem seçilir.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Tahkim yargılamasında hakem sayısı yalnızca organizasyon meselesi değildir. Hakem kurulunun kanuna ve tarafların geçerli anlaşmasına uygun oluşturulmaması, yargılamanın sonunda verilen kararın iptalini gündeme getirebilir. HMK m. 415, taraflara sayı konusunda serbesti tanırken bu serbestiyi açık biçimde tek sayı şartına bağlar.
i. Hukuki Kurumun Tanımı ve Kapsamı
Hakem sayısı, uyuşmazlığı çözecek tek hakemin veya hakem kurulunu oluşturan kişilerin toplam sayısını ifade eder. Taraflar bir, üç, beş gibi tek sayıda hakem kararlaştırabilir. Sayı kararlaştırılmamışsa kanuni yedek kural olarak üç hakem görev yapar. İki hakemli bir kurul, tarafların uyuşması veya iki hakemin oybirliğiyle karar vermesi nedeniyle geçerli hâle gelmez.
ii. İlgili Mevzuat Hükümleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 415. maddesine göre taraflar hakem sayısını belirlemekte serbesttir; ancak sayı tek olmalıdır. Tarafların bu konuda anlaşmaması hâlinde üç hakem seçilir. Hüküm, HMK'nın tahkime ilişkin hükümleri ile birlikte değerlendirilmelidir. Hakem seçimi, seçime itiraz, hakemin görevinin sona ermesi ve iptal davası birbirinden ayrı aşamalardır. Sayıdaki sakatlık fark edildiğinde yargılamanın sonunu beklemek yerine süresinde itiraz edilmesi, hak kaybı riskini azaltır.
iii. Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17.04.2018 tarihli, 2018/79 E. ve 2018/2805 K. sayılı kararında iki hakem tarafından verilen kararın, HMK m. 415'teki tek sayı kuralına aykırı olduğu kabul edilmiştir. İki hakemin oybirliğiyle karar vermesi de bu yapısal aykırılığı gidermemiştir. Karar, hakem kurulunun doğru kurulmasının yalnızca şekli bir ayrıntı olmadığını göstermektedir.
iv. Doktrindeki Yaklaşım ve Uygulamadaki Tartışmalar
Tahkim şartı hazırlanırken yalnızca 'uyuşmazlık tahkim yoluyla çözülecektir' denilmesi yeterli bir tasarım değildir. Hakem sayısı, seçim yöntemi, seçim süresi, kurum tahkimi veya ad hoc tahkim tercihi, tahkim yeri ve dili birlikte düzenlenmelidir. Birden fazla tarafın bulunduğu uyuşmazlıklarda her tarafın ayrı hakem seçmesi üzerine çift sayılı kurul oluşmasına yol açan hükümler özellikle risklidir.
v. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Her dosyada taraf sıfatı, işlemin tarihi, tebligat ve süreler, delillerin elde ediliş biçimi ile özel kanun hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Aynı maddeye dayanan iki uyuşmazlık, vakıa ve usul geçmişi farklı olduğu için aynı sonuca ulaşmayabilir.
vi. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Hakem kurulunun oluşumuna itiraz, tahkim anlaşması ve uygulanacak kurallar dikkate alınarak ilk fırsatta ileri sürülmelidir. Hakem kararından sonra iptal davasının süresi ve görevli mahkeme HMK'nın tahkim hükümlerine göre belirlenir. İptal davasında mahkeme kural olarak uyuşmazlığın esasını yeniden çözmez; denetim kanunda sayılan sebepler üzerinden yürütülür.
vii. İspat, Delil ve Usul Sorunları
Tahkim sözleşmesi veya tahkim şartı, hakem seçimine ilişkin yazışmalar, kurum sekretaryasının bildirimleri, hakem kabul beyanları, ara kararlar ve itiraz dilekçeleri temel belgelerdir. Kurulun iki kişiyle çalıştığı veya seçimin sözleşmeye aykırı yapıldığı iddiası, dosya kayıtlarıyla açık biçimde ortaya konulmalıdır.
viii. Sık Yapılan Hatalar
- Hakem sayısını iki olarak kararlaştırmak
- Sayı belirlenmediğinde tek hakem görev yapacağını varsaymak
- Kuruluş itirazını yargılamanın sonunda ileri sürmek
- Oybirliğinin çift sayılı kurul sorununu düzelttiğini düşünmek
ix. Hukuki Değerlendirme
Hakem sayısı, tahkim şartı hazırlanırken açıkça ve tek sayı olacak biçimde belirlenmelidir. Uyuşmazlık çıktıktan sonra kurulun oluşumundaki bir hata, yıllar süren yargılamanın ve önemli giderlerin boşa gitmesine neden olabilir. Tahkim sözleşmesinin kurulma aşamasında ve hakem seçimi sırasında metnin bütün olarak incelenmesi gerekir.
x. Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve uygulanabilir yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süreler, görev, yetki ve kullanılabilecek hukuki yollar somut olayın özelliklerine göre değişebilir; içerik tek başına hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. HMK m. 415 uyarınca hakem sayısı tek olmalıdır.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Tahkim kısmında (m. 407-444) yer alır.
Tahkim — İlgili Maddeler
- HMK 410HMK Madde 410: Tahkimde Görevli ve Yetkili Mahkeme
- HMK 411HMK Madde 411: Tahkimde Mahkemenin Yardımının Sınırları
- HMK 417HMK 417: Hakemin Reddi Sebepleri ve Bildirim Yükümlülüğü
- HMK 418HMK Madde 418 Kapsamında Hakemin Reddi Usulü
- HMK 419HMK Madde 419 Kapsamında Hakemlerin Sorumluluğu
- HMK 420HMK Madde 420: Hakemin Görevini Yerine Getirememesi