Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
Tahkimde Hakem Sayısı: HMK 415 Uyarınca Tek Sayı Zorunluluğu
Tahkimde hakem sayısının nasıl belirlendiğini, tek sayı zorunluluğunu, üç hakem kuralını, seçim usulünü ve aykırılığın sonuçlarını açıklıyoruz.
Tahkim yargılamasında hakem sayısı yalnızca organizasyon meselesi değildir. Hakem kurulunun kanuna ve tarafların geçerli anlaşmasına uygun oluşturulmaması, yargılamanın sonunda verilen kararın iptalini gündeme getirebilir. HMK m. 415, taraflara sayı konusunda serbesti tanırken bu serbestiyi açık biçimde tek sayı şartına bağlar.
Hukuki Kurumun Tanımı ve Kapsamı
Hakem sayısı, uyuşmazlığı çözecek tek hakemin veya hakem kurulunu oluşturan kişilerin toplam sayısını ifade eder. Taraflar bir, üç, beş gibi tek sayıda hakem kararlaştırabilir. Sayı kararlaştırılmamışsa kanuni yedek kural olarak üç hakem görev yapar. İki hakemli bir kurul, tarafların uyuşması veya iki hakemin oybirliğiyle karar vermesi nedeniyle geçerli hâle gelmez.
İlgili Mevzuat Hükümleri
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 415. maddesine göre taraflar hakem sayısını belirlemekte serbesttir; ancak sayı tek olmalıdır. Tarafların bu konuda anlaşmaması hâlinde üç hakem seçilir. Hüküm, HMK'nın tahkime ilişkin hükümleri ile birlikte değerlendirilmelidir. Hakem seçimi, seçime itiraz, hakemin görevinin sona ermesi ve iptal davası birbirinden ayrı aşamalardır. Sayıdaki sakatlık fark edildiğinde yargılamanın sonunu beklemek yerine süresinde itiraz edilmesi, hak kaybı riskini azaltır.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17.04.2018 tarihli, 2018/79 E. ve 2018/2805 K. sayılı kararında iki hakem tarafından verilen kararın, HMK m. 415'teki tek sayı kuralına aykırı olduğu kabul edilmiştir. İki hakemin oybirliğiyle karar vermesi de bu yapısal aykırılığı gidermemiştir. Karar, hakem kurulunun doğru kurulmasının yalnızca şekli bir ayrıntı olmadığını göstermektedir.
Doktrindeki Yaklaşım ve Uygulamadaki Tartışmalar
Tahkim şartı hazırlanırken yalnızca 'uyuşmazlık tahkim yoluyla çözülecektir' denilmesi yeterli bir tasarım değildir. Hakem sayısı, seçim yöntemi, seçim süresi, kurum tahkimi veya ad hoc tahkim tercihi, tahkim yeri ve dili birlikte düzenlenmelidir. Birden fazla tarafın bulunduğu uyuşmazlıklarda her tarafın ayrı hakem seçmesi üzerine çift sayılı kurul oluşmasına yol açan hükümler özellikle risklidir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Her dosyada taraf sıfatı, işlemin tarihi, tebligat ve süreler, delillerin elde ediliş biçimi ile özel kanun hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir. Aynı maddeye dayanan iki uyuşmazlık, vakıa ve usul geçmişi farklı olduğu için aynı sonuca ulaşmayabilir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
Hakem kurulunun oluşumuna itiraz, tahkim anlaşması ve uygulanacak kurallar dikkate alınarak ilk fırsatta ileri sürülmelidir. Hakem kararından sonra iptal davasının süresi ve görevli mahkeme HMK'nın tahkim hükümlerine göre belirlenir. İptal davasında mahkeme kural olarak uyuşmazlığın esasını yeniden çözmez; denetim kanunda sayılan sebepler üzerinden yürütülür.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Tahkim sözleşmesi veya tahkim şartı, hakem seçimine ilişkin yazışmalar, kurum sekretaryasının bildirimleri, hakem kabul beyanları, ara kararlar ve itiraz dilekçeleri temel belgelerdir. Kurulun iki kişiyle çalıştığı veya seçimin sözleşmeye aykırı yapıldığı iddiası, dosya kayıtlarıyla açık biçimde ortaya konulmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Hakem sayısını iki olarak kararlaştırmak
- Sayı belirlenmediğinde tek hakem görev yapacağını varsaymak
- Kuruluş itirazını yargılamanın sonunda ileri sürmek
- Oybirliğinin çift sayılı kurul sorununu düzelttiğini düşünmek
Hukuki Değerlendirme
Hakem sayısı, tahkim şartı hazırlanırken açıkça ve tek sayı olacak biçimde belirlenmelidir. Uyuşmazlık çıktıktan sonra kurulun oluşumundaki bir hata, yıllar süren yargılamanın ve önemli giderlerin boşa gitmesine neden olabilir. Tahkim sözleşmesinin kurulma aşamasında ve hakem seçimi sırasında metnin bütün olarak incelenmesi gerekir.
Günser + Partners ile İletişim
Bu tür uyuşmazlıklarda sürenin kaçırılması, yanlış mercie başvurulması veya delillerin usulüne uygun sunulmaması hak kaybına yol açabilir. Somut olayınızın güncel mevzuat ve uygulanabilir yargı kararları çerçevesinde değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Süreler, görev, yetki ve kullanılabilecek hukuki yollar somut olayın özelliklerine göre değişebilir; içerik tek başına hukuki görüş veya sonuç garantisi oluşturmaz.
<!-- EDİTORYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ İÇ KULLANIM Doğrulanan temel kaynaklar:
- 6100 sayılı HMK m. 415 ve ilgili tahkim hükümleri
- Yargıtay 11. HD, 17.04.2018, 2018/79 E., 2018/2805 K.
Kaynak PDF, konu ve ilk araştırma zemini olarak kullanılmış; metin özgün biçimde yeniden yazılmıştır. Karar künyesi tam ve bağımsız biçimde doğrulanamayan hâllerde karar numarası kullanılmamıştır. -->
Sık Sorulan Sorular
Hayır. HMK m. 415 uyarınca hakem sayısı tek olmalıdır.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.