Medeni Usul Hukuku · · ≈3 dk okuma
HMK Madde 444: Tahkimde Uygulanmayacak Hükümler
Tahkimde genel HMK hükümlerinin uygulanmaması, usul serbestisi, ıslah, iptal davasının sınırları ve Yargıtay yaklaşımı. Güncel usul esasları.
Tahkim yargılaması mahkeme yargılamasının özel bir kopyası değildir. HMK madde 444, tahkim kısmında düzenlenen konularda aksine hüküm yoksa Kanun’un diğer hükümlerinin uygulanmayacağını belirler.
Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Madde, tahkimin bağımsız usul yapısını korur. Örneğin mahkeme yargılamasındaki ıslah, kesin süre veya dilekçeler teatisi kuralları, tahkim kısmında aynı konu özel olarak düzenlenmişse otomatik uygulanmaz. Öncelik tarafların usul anlaşmasına ve HMK’nın tahkim hükümlerine aittir.
HMK Madde 444 Hükmü
“Bu Kısımda düzenlenen konularda, aksine hüküm bulunmadıkça bu Kanunun diğer hükümleri uygulanmaz.”
Bu hüküm, genel HMK ilkelerinin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez. Eşitlik, hukuki dinlenilme hakkı, kamu düzeni ve tahkime elverişlilik gibi temel güvenceler tahkimde de korunur.
İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 423 tarafların eşitliğini, madde 424 usul serbestisini, madde 428 iddia ve savunmanın değiştirilmesini, madde 439 iptal sebeplerini düzenler.
Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2024/1065 E. ve 2024/927 K. sayılı kararında, taraflarca ıslah hükümlerinin uygulanması kararlaştırılmadığı için genel HMK ıslah rejiminin tahkime uygulanamayacağı; buna karşılık HMK madde 428/3 uyarınca iddia ve savunmanın değiştirilebileceği kabul edilmiştir.
Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Madde 444 bir “kapalı sistem” yaklaşımı getirir; ancak tahkim kısmındaki boşlukların nasıl doldurulacağı tartışmalıdır. Ağırlıklı yaklaşım, önce taraf iradesi ve seçilen kuralların, sonra tahkimin temel ilkelerinin ve uygun düştüğü ölçüde genel usul ilkelerinin dikkate alınması yönündedir.
Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Tahkim dilekçelerinde “HMK uyarınca ıslah ediyoruz” gibi mahkeme yargılamasına özgü kavramlar kullanılmadan önce taraf anlaşması ve madde 428 incelenmelidir. İptal davasında da hakem kararının esası değil yalnız kanunda sayılan iptal sebepleri tartışılabilir.
Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
İddia ve savunma değişikliği hakem kurulunun belirlediği takvimde yapılmalıdır. Hakem kararına karşı iptal davası HMK madde 439’daki özel süre ve görev kurallarına tabidir. Genel istinaf veya temyiz süreleri doğrudan uygulanmaz.
İspat, Delil ve Usul Sorunları
Tahkim sözleşmesi, seçilen kurallar, usul emri, tarafların ıslah veya değişiklik konusunda anlaşması, itiraz tarihleri ve hakem kurulunun ara kararları dosyada bulunmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
Genel HMK hükümlerini tahkime otomatik taşımak, ıslah ile madde 428’deki değişiklik rejimini karıştırmak, iptal davasını esastan temyiz gibi kullanmak ve tarafların usul anlaşmasını göz ardı etmek başlıca hatalardır.
Hukuki Değerlendirme
HMK madde 444, tahkimi mahkeme yargılamasından ayıran temel hükümlerden biridir. Başarılı bir tahkim stratejisi, genel HMK alışkanlıklarını otomatik taşımak yerine özel tahkim rejimini esas alır.
Sonuç
Yanlış usul kurumuna dayanmak tahkimde talebin reddine veya iptal sürecinde hak kaybına yol açabilir. Somut tahkim dosyasının değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
<!-- EDİTÖRYAL DOĞRULAMA NOTU - YAYIN ÖNCESİ KONTROL 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 31.07.2026 tarihinde erişilebilen konsolide metni; Adalet Bakanlığı mevzuat bağlantısı; TBMM kanun bilgileri.
- Yargıtay 6. HD, 18.04.2024, 2024/1065 E., 2024/927 K.
- HMK m. 423, 424, 428, 439 ve 444.
Kaynak PDF: blog-mevzuat-hmk-madde-444-uygulanmayacak-hukumler-b495d85a.pdf Kontrol tarihi: 31.07.2026. -->
Sık Sorulan Sorular
Taraflar açıkça kararlaştırmadıkça genel HMK ıslah hükümleri otomatik uygulanmaz. Değişiklik HMK madde 428 çerçevesinde değerlendirilir.
Telif ve Kullanım
Bu sitedeki tüm makale ve içeriklerin telif hakkı Günser + Partners (Law & Consultancy)'a aittir. İçeriklerin kopyalanarak veya özetlenerek izinsiz biçimde başka internet sitelerinde yayımlanması hâlinde hukuki ve cezai yollara başvurulur. Avukat meslektaşların makale içeriklerini dava dilekçelerinde kullanması serbesttir.
Hukuki Bilgilendirme ve Sorumluluk Reddi
Bu makale yalnızca genel hukuki bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya somut olay bakımından görüş niteliği taşımaz. Her uyuşmazlık, kendi koşulları, süreleri, delilleri ve güncel mevzuat çerçevesinde ayrıca değerlendirilmelidir. İçeriğe dayanılarak işlem yapılması hak kaybına yol açabilir. Makalenin okunması veya iletişime geçilmesi tek başına avukat müvekkil ilişkisi kurmaz.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi doğrudan avukatlarımıza ileterek size uygun bir görüşme için randevu talep edebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.