HMK Madde 444: Tahkimde Uygulanmayacak Hükümler
· ≈2 dk okuma · Medeni Usul Hukuku
Tahkimde genel HMK hükümlerinin uygulanmaması, usul serbestisi, ıslah, iptal davasının sınırları ve Yargıtay yaklaşımı. Güncel usul esasları.
Kanun metni · 6100 sayılı HMK · Madde 444
Uygulanmayacak hükümler
(1) Bu Kısımda düzenlenen konularda, aksine hüküm bulunmadıkça bu Kanunun diğer hükümleri uygulanmaz.
Kaynak: mevzuat.gov.tr · 2 Kasım 2026 tarihli güncel metin
Tahkim yargılaması mahkeme yargılamasının özel bir kopyası değildir. HMK madde 444, tahkim kısmında düzenlenen konularda aksine hüküm yoksa Kanun’un diğer hükümlerinin uygulanmayacağını belirler.
i. Düzenlemenin Konusu ve Hukuki Niteliği
Madde, tahkimin bağımsız usul yapısını korur. Örneğin mahkeme yargılamasındaki ıslah, kesin süre veya dilekçeler teatisi kuralları, tahkim kısmında aynı konu özel olarak düzenlenmişse otomatik uygulanmaz. Öncelik tarafların usul anlaşmasına ve HMK’nın tahkim hükümlerine aittir.
ii. HMK Madde 444 Hükmü
“Bu Kısımda düzenlenen konularda, aksine hüküm bulunmadıkça bu Kanunun diğer hükümleri uygulanmaz.”
Bu hüküm, genel HMK ilkelerinin tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez. Eşitlik, hukuki dinlenilme hakkı, kamu düzeni ve tahkime elverişlilik gibi temel güvenceler tahkimde de korunur.
iii. İlgili Mevzuat Hükümleri
HMK madde 423 tarafların eşitliğini, madde 424 usul serbestisini, madde 428 iddia ve savunmanın değiştirilmesini, madde 439 iptal sebeplerini düzenler.
iv. Yargıtay Uygulaması
Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 18.04.2024 tarihli, 2024/1065 E. ve 2024/927 K. sayılı kararında, taraflarca ıslah hükümlerinin uygulanması kararlaştırılmadığı için genel HMK ıslah rejiminin tahkime uygulanamayacağı; buna karşılık HMK madde 428/3 uyarınca iddia ve savunmanın değiştirilebileceği kabul edilmiştir.
v. Doktrindeki Görüşler ve Uygulamadaki Tartışmalar
Madde 444 bir “kapalı sistem” yaklaşımı getirir; ancak tahkim kısmındaki boşlukların nasıl doldurulacağı tartışmalıdır. Ağırlıklı yaklaşım, önce taraf iradesi ve seçilen kuralların, sonra tahkimin temel ilkelerinin ve uygun düştüğü ölçüde genel usul ilkelerinin dikkate alınması yönündedir.
vi. Somut Olaylarda Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
Tahkim dilekçelerinde “HMK uyarınca ıslah ediyoruz” gibi mahkeme yargılamasına özgü kavramlar kullanılmadan önce taraf anlaşması ve madde 428 incelenmelidir. İptal davasında da hakem kararının esası değil yalnız kanunda sayılan iptal sebepleri tartışılabilir.
vii. Süreler, Görevli ve Yetkili Merci
İddia ve savunma değişikliği hakem kurulunun belirlediği takvimde yapılmalıdır. Hakem kararına karşı iptal davası HMK madde 439’daki özel süre ve görev kurallarına tabidir. Genel istinaf veya temyiz süreleri doğrudan uygulanmaz.
viii. İspat, Delil ve Usul Sorunları
Tahkim sözleşmesi, seçilen kurallar, usul emri, tarafların ıslah veya değişiklik konusunda anlaşması, itiraz tarihleri ve hakem kurulunun ara kararları dosyada bulunmalıdır.
ix. Sık Yapılan Hatalar
Genel HMK hükümlerini tahkime otomatik taşımak, ıslah ile madde 428’deki değişiklik rejimini karıştırmak, iptal davasını esastan temyiz gibi kullanmak ve tarafların usul anlaşmasını göz ardı etmek başlıca hatalardır.
x. Hukuki Değerlendirme
HMK madde 444, tahkimi mahkeme yargılamasından ayıran temel hükümlerden biridir. Başarılı bir tahkim stratejisi, genel HMK alışkanlıklarını otomatik taşımak yerine özel tahkim rejimini esas alır.
xi. Sonuç
Yanlış usul kurumuna dayanmak tahkimde talebin reddine veya iptal sürecinde hak kaybına yol açabilir. Somut tahkim dosyasının değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Taraflar açıkça kararlaştırmadıkça genel HMK ıslah hükümleri otomatik uygulanmaz. Değişiklik HMK madde 428 çerçevesinde değerlendirilir.
Konular
Birlikte değerlendirilmesi gereken konular
İlgili mevzuat
Bu madde, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun Tahkim kısmında (m. 407-444) yer alır.
Tahkim — İlgili Maddeler
- HMK 435HMK Madde 435: Tahkim Yargılamasının Sona Ermesi
- HMK 437HMK 437: Hakem Kararının Tavzihi, Düzeltilmesi ve Tamamlanması
- HMK 438HMK Madde 438 Kapsamında Tahkimde Tebligat
- HMK 439Hakem Kararının İptali Davası, Süresi ve Sınırlı İnceleme: HMK Madde 439
- HMK 441HMK 441: Tahkimde Yargılama Giderleri Nelerdir?
- HMK 442HMK 442: Tahkimde Avans Yatırılması ve Giderlerin Ödenmesi
Atıf Ağı — İlgili Maddeler
Bu maddenin metninde anılan ve bu maddeye atıf yapan diğer HMK maddeleri; ikinci ve üçüncü derece, aradaki maddeler üzerinden.
- HMK 428HMK Madde 428: Tahkimde Dava ve Cevap DilekçesiDoğrudan atıf · anıyor
- HMK 430Tahkimde Taraflardan Birinin Yargılamaya KatılmamasıOrtak hüküm · HMK m. 423 ve 2 hüküm daha
- HMK 427HMK Madde 427: Tahkim SüresiOrtak hüküm · HMK m. 424
- HMK 429HMK Madde 429 Kapsamında Tahkimde Duruşma ve Dosya Üzerinden İncelemeOrtak hüküm · HMK m. 424
- HMK 425HMK 425: Tahkim Yeri ve Yetkili Mahkemenin BelirlenmesiOrtak hüküm · HMK m. 424
- HMK 325HMK 325 Kapsamında Re'sen Yapılacak İşlemlerin GiderleriÜçüncü derece · HMK m. 424 ve HMK m. 324 üzerinden
- HMK 296HMK Madde 296: Hükmün Oylanması ve Yeter SayıÜçüncü derece · HMK m. 439 ve HMK m. 433 üzerinden
- HMK 419HMK Madde 419 Kapsamında Hakemlerin SorumluluğuÜçüncü derece · HMK m. 439 ve HMK m. 433 üzerinden