HMK Madde 432: Tahkimde Delillerin Toplanması

Taraflardan biri, hakem veya hakem kurulunun onayıyla delillerin toplanmasında mahkemeden yardım isteyebilir.

Onay şartı önemlidir. Taraf, tahkim sürecini dolanarak doğrudan mahkemede geniş kapsamlı delil araştırması yaptıramaz. Önce hakem kurulunun delilin gerekli ve uyuşmazlıkla ilgili olduğuna ilişkin onayı alınmalıdır.

Hakem kurulunun yetkisi tahkim anlaşmasından doğar ve esas olarak tarafları bağlar. Üçüncü kişi elindeki belgenin ibrazı, tanığın zorla getirilmesi, kamu kurumundan kayıt istenmesi veya belirli bir yerde keşif yapılması için devlet mahkemesinin kamu gücü gerekebilir.

Mahkeme, tahkim uyuşmazlığının esasını çözmez. Yardım, yalnızca belirlenen delilin usulüne uygun toplanmasına yöneliktir.

Onay yazısında toplanacak delil, ilgili vakıa, yardımın neden gerekli olduğu ve mümkünse yapılacak işlemin kapsamı açıkça belirtilmelidir. Genel ve sınırsız bir “her türlü delilin toplanması” onayı, ölçülülük ve hukuki yarar bakımından sorun yaratır.

Hakem kurulunun onayı, mahkemeyi her talebi yerine getirmek zorunda bırakmaz. Mahkeme kendi usul kuralları, temel haklar, sırların korunması ve talebin hukuka uygunluğu bakımından inceleme yapar.

Uygulamada mahkeme yardımı şu işlemler için gündeme gelebilir:

• Üçüncü kişide veya kurumda bulunan belgenin getirtilmesi,
• Tanığın çağrılması ve gerektiğinde zorla getirilmesine ilişkin işlemler,
• Keşif yapılması,
• Bilirkişi incelemesi için zorunlu erişimin sağlanması,
• Resmî kayıt ve belgelerin temini.

Her delil için ilgili HMK hükümleri uygulanır. Örneğin tanık dinlenecekse tanıklık, belge getirilecekse ibraz ve sırların korunmasına ilişkin kurallar gözetilir.

Tahkimde mahkeme yardımının hangi mahkemeden isteneceği, HMK'nın tahkime ilişkin görev ve yetki hükümleri ile yapılacak işlemin yerine göre belirlenir. İç tahkim ve milletlerarası tahkim ayrımı da önemlidir; 4686 sayılı Milletlerarası Tahkim Kanunu'nun uygulanabileceği uyuşmazlıklarda farklı hükümler gündeme gelebilir.

Başvuruda tahkim anlaşması, hakem kurulunun oluşumu, onay kararı ve toplanması istenen delilin uyuşmazlıkla bağlantısı sunulmalıdır.

Mahkeme yardımı, üçüncü kişinin savunma, sır saklama ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin haklarını ortadan kaldırmaz. Ticari sır, meslek sırrı, banka sırrı veya kişisel veri içeren belgelerde talebin kapsamı dar tutulmalı; gerekirse gizlilik tedbirleri uygulanmalıdır.

Belge ibrazı talebi, üçüncü kişiye orantısız yük yüklememeli ve uyuşmazlıkla ilgisiz geniş bir veri taramasına dönüşmemelidir.

Mahkemenin delili toplaması, delilin doğruluğu veya ispat gücü hakkında karar verdiği anlamına gelmez. Delilin uyuşmazlığın çözümündeki değeri hakem veya hakem kurulu tarafından değerlendirilir.

Toplama işlemi sırasında tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı korunmalıdır. Bir tarafın delile erişimi sağlanırken diğer tarafın açıklama ve itiraz imkânı engellenmemelidir.

Hakem onayı olmadan başvurmak, delili ve ispatlanacak vakıayı belirsiz bırakmak, mahkemeden esas hakkında değerlendirme istemek ve üçüncü kişilerin gizlilik haklarını göz ardı etmek sık yapılan hatalardır.

HMK m. 432, tahkimin sözleşmesel yapısı ile devletin zor kullanma yetkisi arasında sınırlı bir köprü kurar. Etkili bir başvuru için delilin açıkça belirlenmesi, hakem onayının alınması ve üçüncü kişi haklarının korunması gerekir.

Tahkimde delil stratejisi, mahkeme yardımının zamanlaması ve gizlilik tedbirleri birlikte planlanmalıdır. Dosyanızın değerlendirilmesi için Günser + Partners ile iletişime geçebilirsiniz.

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş veya somut olay bakımından sonuç garantisi içermez.

• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 432.
• Kaynak PDF'deki madde ve gerekçe, 31.07.2026 itibarıyla güncel mevzuatla karşılaştırılmıştır.