Kanun Numarası : 3894 · Kabul Tarihi : 10/7/1940 · Yayımlandığı Resmî Gazete : Tarih : 18/7/1940 Sayı : 4564 · Yayımlandığı Düstur : Tertip : 3 Cilt : 21 Sayfa : 880
BİRİNCİ BAP
BİRİNCİ FASIL
Madde 1Denizde zabt ve musadere hakkının istimali salahiyeti
Denizde zabt ve müsadere hakkı, deniz nakil vasıtalarını durdurmak ve aramak ve nakil vasıtaları ile onların içinde bulunan mallar hakkında aşağıdaki hükümlere göre muameleSözlük · muameleişlem etmek salahiyetiniSözlük · salahiyetyetkiihtivaSözlük · ihtivaiçerme eder.
Harb gemilerile ticari maksatlara tahsisSözlük · tahsisayırma, bir amaca özgüleme veya bu uğurda istimal edilmeyen ve munhasıran amme idaresine tahsis veya bu uğurda istimal edilen deniz nakil vasıtaları denizde zabt ve müsadere hakkına tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık değildir.
Madde 2
Denizde zabt ve musadere hakkını istimale aşağıdaki makamlar salahiyetlidirSözlük · salahiyetyetki.
1 – Harb gemileri komutanları ile ordu birlikleri komutanları.
2 – Türkiye Cumhuriyeti hakimiyeti altında olan yerlerde hususi suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde bu vazifeSözlük · vazifegörev ile tavzif edilen makamlar.
Madde 3
Madde 4Denizde zabt ve müsadere hakkının tatbik edileceği zamanın başlangıcını ve sonunu Cumhurbaşkanı tayin eder.
Zabt ve müsadere hakkı:
1 – Açık denizlerde,
2 – Türkiye Cumhuriyetinin, müttefiklerinin ve düşmanlarının hakimiyeti altında olan sularda,
3 – Türkiye Cumhuriyetinin, müttefiklerinin ve düşmanlarının seyrüsefere yarayan iç sularında ve tesisatında,
İstimal edilir.
Madde 5
Denizde zabt ve müsadere hakkı bitaraf sularda tatbikSözlük · tatbikuygulama edilmez.
İKİNCİ FASIL
Madde 6Nakil vasıtalarının ve malın düşmanlık ve bitaraflık sıfatı
Bir deniz nakil vasıtasının düşmanlık veya bitaraflık sıfatı, taşımağa salahiyetliSözlük · salahiyetyetki olduğu bayrakla taayyün eder. Bir bayrak taşımağa salahiyetli olmayan nakil vasıtaları hakkında sahibinin tabiiyetiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık esas tutulur.
Nakil vasıtasının sıfatı itiraz edilmeyecek bir şekilde tesbit olunmadığı müddetçe düşman gemisi telakkiSözlük · telakkisayma, kabul etme olunur.
Madde 7
Düşman deniz nakil vasıtasının bitaraf bir bayrağa geçişi, düş manlık sıfatının istilzam ettiği neticelerden kurtulmağa matuf olduğu takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde tanınmaz.
Aşağıdaki hallerde bitaraf bayrağa geçiş birinci fıkrada gösterilen maksatla yapılmış sayılır:
1 – Geçiş, denizde zapt ve müsadere hakkının tatbikaSözlük · tatbikuygulama başlandığı andan sonra vukubulmuşsa;
2 – Geçiş, denizde zapt ve müsadere hakkının tatbikına takaddüm eden altmış gün zarfındaSözlük · zarfındaiçinde (süre için) vukubulmakla beraber:
a) Geçiş vesaiki nakil vasıtasında mevcut olmazsa, veya
b) Geçiş, bir şarta muallak olur veya tam olmazsa, veyahut
c) Nakil vasıtası üzerinde tasarruf hakkı ile, nakil vasıtasının istimalinden mütevellit kazanç geçişten evvelkiSözlük · evvelönce; evvelce: önceden ellerde kalırsa.
Madde 8Mal
Malın düşmanlık veya bitaraflık sıfatı, malikinin tabiiyetineSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık ve eğer maliki tabiiyetsiz ise kanuni ikametgahına göre taayyün eder. Mal, bir şirkete ait ise sıfatının tayininde şirketin kanuni ikametgahı esas tutulur.
Malın sıfatı her türlü itirazdan salim bir şekilde sabit olmadıkça düşman malı sayılır.
Madde 9
Düşman malı yolculuk esnasında malikini değiştirdiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde, bu değişme, zapt ve müsadere hakkının tatbikaSözlük · tatbikuygulama başlandığı andan sonra vukubulmuşsa, varma mahalline vasıl oluncaya kadar düşmanlık sıfatını muhafaza eder.
ÜÇÜNCÜ FASIL
Nakil vasıtalarının ve malın tabi olacağı muamele
Madde 10düşman nakil vasıtaları ve bunların yükü
Düşman nakil vasıtaları zapt ve müsadereye tabidirler.
Madde 11
Düşman nakil vasıtalarındaki düşman malı zapt ve müsadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Madde 12
Düşman nakil vasıtasındaki bitaraf mal serbesttir. Şu kadar ki, bu mallar aşağıdaki hallerde zapt ve müsadeye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olur:
1 – Harb kaçağı olur veya harb kaçağı olmasa bile, harb kaçağı diğer eşyanın sahibine ait bulunursa;
3 – Düşman refakatinde giden, kuvvet istimaliyle mukavemet eden yahut hasmane himaye ve yardımda bulunan bir nakil vasıtasının kaptan veya malikine ait ise.
Madde 13
Bir düşman nakil vasıtasının gemi adamlarına veya yolcularına ait olup şahsi istimallerine mahsusSözlük · mahsusözgü, ayrılmış bulunan eşya serbesttir.
Madde 14Bitaraf nakil vasıtaları ve bunların yükü
A) Bitaraf nakil vasıtası aşağıdaki hallerde zapta tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık:
1 – Harb kaçağı mal naklediyorsa veya bizzat kendisi harb kaçağı ise;
Bitaraf nakil vasıtalarındaki bitaraf mal serbesttir. Şu kadar ki, bu mallar aşağıdaki hallerde zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olur:
1 – Harb kaçağı ise veya harb kaçağı olmasa bile harb kaçağı diğer eşya sahibine ait ise;
3 – Düşman refakatinde giden, kuvvet istimaliyle mukavemet eden yahut hasmane himaye ve yardımda bulunan bir nakil vasıtasının kaptan veya malikine ait ise.
Madde 17
Bitaraf nakil vasıtasının gemi adamlarına veya yolcularına ait olup şahsi istimallerine mahsusSözlük · mahsusözgü, ayrılmış bulunan eşya serbesttir.
Madde 18
Askeri hastane gemileriyle hususi şahıslar veya resmen tanınmış yardım cemiyetlerince teçhiz edilmiş olan hastane gemileri, aşağıdaki şartların tahakkukuSözlük · tahakkukborcun (vergi, prim) hesaplanıp kesinleşmesi halinde, zapt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık değildirler:
1 – Bu gemilerin hastane gemisi oldukları Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine bildirilmiş;
2 – Mer'iyette bulunan Devletlerarası mukaveleler hükümlerine göre hastane gemisi oldukları layıkı veçhile belli edilmiş ve
3 – TahsisSözlük · tahsisayırma, bir amaca özgüleme olundukları maksatlara uygun olarak istimal edilmekte bulunmuş iseler.
Madde 19
A) Aşağıdaki nakil vasıtaları da zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık değildirler:
1 – MünhasıranSözlük · münhasıranyalnızca, özgü olarak sahil balıkçılığına veya mahalli ve küçük seyrüsefere hizmet eden nakil vasıtalariyle bunların teçhizatı ve yükü;
2 – Münhasıran dini, ilmi veya insani vazifelerleSözlük · vazifegörev muvazzaf olan nakil vasıtaları;
3 – Münhasıran mükaleme memurlarının nakline veya harb esirlerinin mübadelesine hizmet eden nakil vasıtaları;
4 – Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin veya müttefiklerinin bir vesikası ile mücehhez bulunan nakil vasıtası.
B) Bu nakil vasıtaları her hangi bir suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde hasmane hareketlerde bulunur veya buna iştirak eder yahut ciheti tahsislerineSözlük · tahsisayırma, bir amaca özgüleme mugayir hallerde bulunurlarsa zapt ve musadereden muafiyet hakkını kaybederler. Bu nakil vasıtaları Türkiye Cumhuriyeti Hükümetinin veya müttefiklerinin salahiyetliSözlük · salahiyetyetki makamları tarafından verilen emirlere riayetSözlük · riayetuyma etmedikleri takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde dahi aynı hüküm tatbikSözlük · tatbikuygulama olunur.
Madde 20
Bitaraf veya düşman nakil vasıtalarında bulunan posta mektup irsalatı tecavüzden masundur. Nakil vasıtası zaptedildiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde bunlar zapteden tarafından mahalline gönderilir.
1 – Posta paketleriyle harb kaçağı eşyayı ihtivaSözlük · ihtivaiçerme eden mektuplar;
2 – Ablukanın yarılması halinde abluka edilmiş bir limana giden veya böyle bir limandan gelen mektuplar hakkında tatbikSözlük · tatbikuygulama edilmez.
DÖRDÜNCÜ FASIL
Madde 21Harb kaçağı
Doğrudan doğruya kara, hava ve deniz teslihatına yarayan ve düşman ülkesinde veya düşman tarafından işgal olunan araziye veyahut düşman harb kuvvetlerine muhtas olan bilcümle eşya ve maddeler harb kaçağı (Mutlak harb kaçağı) addolunurlar.
Eşyanın muvasalat edeceği mahalle doğrudan doğruya sevkedilmesiyle aktarmaya veya kara üzerinde diğer bir nakliyata lüzumSözlük · lüzumgerek; lüzumlu: gerekli olması arasında fark yoktur.
Madde 22Mutlak harb kaçağı eşya ve maddeler Cumhurbaşkanı karariyle tayin ve ilan olunur.
Mutlak suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde harb kaçağı eşyanın düşmana muhtas olduğu aşağıdaki hallerde sabit addedilir:
1 – Mal ve eşya, vesaikına nazaran, bir düşman limanında boşaltılmak veya düşman harb kuvvetlerine teslim edilmek icap ediyorsa;
2 – Nakil vasıtası yalnız düşman limanlarına uğrayacaksa;
3 – Vesaikına nazaran mal ve eşyanın ait olduğu bitaraf limana vusulünden evvelSözlük · evvelönce; evvelce: önceden nakil vasıtasının düşman limanına uğraması veya düşman harb kuvvetleriyle temas etmesi icap ediyorsa.
Madde 23
A) 1 – Harb gayeleri için olduğu kadar, müslihane gayeler için de kullanılabilen ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından ilan edilen listeye dahil bulunan ve
2 – Düşman harb kuvvetlerinin veya düşman idare makamlarının istimaline mahsusSözlük · mahsusözgü, ayrılmış olan bilcümle eşya ve mevat harb kaçağı (Meşrut harb kaçağı) addolunurlar.
B) A fıkrasında yazılı olan eşya ve mevat bitaraf bir limanda boşaltılmak icap ediyorsa bu takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde düşmanın da aynı şekilde hareket eylemesi şartiyle, kaçak eşya addedilmez.
C) Düşman ülkesinde hiç bir deniz hududu bulunmuyorsa (B) fıkrası tatbikSözlük · tatbikuygulama edilmez.
Madda 24 – Meşrut harb kaçağı:
1 – Bir düşman makamına;
2 – Düşmanın müstahkem bir mevkiine veya düşman harb kuvvetlerinin harekat mıntakasına veya iaşe üssü hizmetini gören bir mevkie;
3 – Düşman devletin harb kuvvetlerine veya idare makamlarına bu kabil eşya ve mevat ita ve teslim ettiği sabit olan ve düşman ülkesinde bulunan bir tüccar veya acentaya;
Gönderildiği takdirde düşmana ait sayılır.
Madde 25
Aşağıdaki eşya ve mevat hiç bir suretleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde harb kaçağı sayılamaz:
1 – İçinde bulunduğu nakil vasıtasının istimaline veya gemi adamlariyle yolcuların zati istimaline yarayan eşya ve mevat;
2 – MünhasıranSözlük · münhasıranyalnızca, özgü olarak hasta ve yaralıların tedavisine yarayan eşya ve mevat;
Şu kadar ki iki numaralı benddeki eşya ve mevat düşman ülkesine veya düşman harb kuvvetlerine mahsusSözlük · mahsusözgü, ayrılmış olduğu takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde, mühim askeri icapların ve ihtiyaçların mevcudiyeti halinde tazminat mukabilindeSözlük · mukabilkarşılık alınabilir.
Madde 26
Bir nakil vasıtasının takip edeceği yol ve malın boşaltılacağı mahal hakkında nakil vasıtasında bulunan vesaika doğru nazariyle bakılır.
1 – Bariz bir suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde yolunu değiştiren nakil vasıtası yolundan inhirafı hakkında kafiSözlük · kâfiyeterli derecede muhik sebep gösteremezse;
2 – Seyahat yolu ve boşaltma mahalli hakkındaki vesikaların hakikata uymadığını kabul ettirecek sebep mevcutsa.
Madde 27Harb kaçağı naklinin neticeleri
Harb kaçağı taşıyan nakil vasıtaları zabta tabidirler.
Harb kaçağı kıymet, ağırlık, hacim veya navlun itibariyle yükün yarısından fazlasına baliğ olursa bu gibi nakil vasıtaları müsadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Kendisi harb kaçağı olan nakil vasıtası zabt ve müsadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Madde 29
Harb kaçağı mal zabt ve müsadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Harb kaçağı mal sahibine ait olan ve aynı nakil vasıtasında bulunan sairSözlük · sairdiğer; ve saire: ve benzeri mal da aynı suretleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde zabt ve müsadereye tabidir.
Madde 30
A) Bitaraf bir nakil vasıtasındaki bitaraf harb kaçağı:
1 – Nakil vasıtası durdurulduğu anda denizde zabt ve müsadere hakkının başlanmasına dair olan karardan veya bu neviSözlük · nevitür, çeşit malın Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından ilan edilen listeye dahil olduğundan haberdar değilse;
2 – Nakil vasıtası mezkürSözlük · mezkûranılan, sözü edilen hususattan haberdar olmakla beraber harb kaçağı malı boşaltmaya muktedir olamamışsa;
Ancak bir tazminat mukabilindeSözlük · mukabilkarşılık müsadere olunabilir.
B) Harb kaçağı mal sahibine ait olup böyle bir gemide bulunan mal serbesttir.
C) A fıkrasının 1 ve 2 numaralı hallerinde bitaraf nakil vasıtası, yükünün yarısından fazlası harb kaçağı olsa bile, 27 nci maddenin 2 nci fıkrası hükmü tatbikSözlük · tatbikuygulama olunmaz.
Düşman harb gemilerinin refakatinde bulunan nakil vasıtaları harbin her türlü tehlikelerine maruzdurlar.
Bunlar zabt ve müsadereye tabidirler.
Madde 32
Düşman harb gemileri refakatinde yolculuk etmesi sebebiyle zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olan bir nakil vasıtasındaki düşman malı zabt ve müsadereye tabidir.
Nakil vasıtasının kaptan veya sahibine ait mal da aynı suretleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde zabt ve müsadereye tabidir.
Madde 33
Kendi harb gemileri refakatinde bulunan bitaraf nakil vasıtaları durdurma ve araştırmağa tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık değildirler.
Bununla beraber, kafilenin komutanından kafilesine dahil nakil vasıtalarının evsafı ve bunların yükü hakkında malümat ve teminatSözlük · teminatgüvence istenebilir.
ALTINCI FASIL
Madde 34Mukavemet
Bir nakil vasıtası stop ettirildikten sonra kaptan veya gemi adamlarının tarzı hareketleri yüzünden durdurulması veya araştırılması yapılamazsa, pasif mukavemette bulunmuş, sayılarak nakil vasıtası zabta tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olur.
Madde 35
Denizde zabt ve musadere hakkının istimaline karşı kuvvete müracaatlaSözlük · müracaatbaşvuru gösterilen mukavemet kuvvet istimalile bertaraf edilebilir.
Mukavemetin bertaraf edilmesinden sonra nakil vasıtası zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olur.
Madde 36
Kuvvete müracaatlaSözlük · müracaatbaşvuru mukavemet göstermesi sebebiyle zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olan bir nakil vasıtasındaki düşman malı zabt ve müsadereye tabidir.
Nakil vasıtasının kaptan veya sahibine ait mal da aynı suretleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde zabt ve müsadereye tabidir.
YEDiNCİ FASIL
Madde 37Hasmane himaye ve yardım
Hasmane himaye ve yardım aşağıdaki hallerde mevcuttur. Nakil vasıtası:
1 – Harb hareketlerine iştirak ederse;
2 – Düşmanın denizde bulunan harb kuvvetlerinin harekatını sairSözlük · sairdiğer; ve saire: ve benzerisuretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde doğrudan doğruya himaye veya buna yardım ederse;
3 – Düşman hükümeti tarafından kiralanmış olur veya onun emri veya kontrolü altında bulunursa;
4 – Düşman menfaatine haber götürmeğe veya düşman harb kuvvetleri mensuplarını nakle devamlı surette tahsisSözlük · tahsisayırma, bir amaca özgüleme edilmiş ise;
5 – Yolculuğu, sureti mahsusadaSözlük · mahsusözgü, ayrılmış, düşman menfaatine bir haber götürme veya düşman harb kuvvetleri mensuplarını yahut düşman kuvvetleri hizmetine girmek isteyen şahısları nakil için yapmakta ise;
6 – Malikinin, kiracısının veya kaptanının malümatiyle bir düşman kıtasını havi olur yahut yolculuk esnasında düşman harekatını doğrudan doğruya himaye ve buna yardım eden eşhası taşırsa;
Hasmane himaye ve yardım şu hallerde dahi mevcuttur:
1 – Telsizle mücehhez bir nakil vasıtası harb kuvvetleri veya askeri harekat hakkında düşmana faydalı olacak haberler gönderirse;
2 – Emri altında harekatta, bulunan birliğe yaklaşmaması için bir askeri komutandan emir alan telsizle mücehhez bir nakil vasıtası bu emre muhalif hareket ederse;
3 – Emri altında harekatta bulunan birliğin doğrudan doğruya civar ve yakılarında telziz tesisatını istimal etmemesi için bir askeri komutandan emir alan telsizle mücehhez bir nakil vasıtası bu emre muhalif hareket ederse.
Hasmane himaye ve yardımda bulunan nakil vasıtaları zabt ve müsadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık. Böyle bir halde beynelminel harb hukukuna nazaran caiz olduğu nispette, bunlara karşı silah kuvvetiyle de harekete geçilebilir.
38 inci maddenin birinci numarasındaki halde bir nakil vasıtası hasmane himaye ve yardımdan dolayı haber irsali anından itibaren harb sonuna kadar zabt ve müsadere olunabilir.
Madde 40
Durdurulduğu anda denizde zabt ve müsadere hakkının tatbikınaSözlük · tatbikuygulama başlanması kararından haberdar olmadığı yahut haberdar olmakla beraber taşıdığı şahısları henüz çıkaramadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde bitaraf bir nakil vasıtası 37 nci maddenin 5 ve 6 ncı numaralarındaki hallerde zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olmaz.
Madde 41
Hasmane himaye ve yardım dolayısiyle zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık bir nakil vasıtasındaki düşmana ait mal zabt ve müsadereye tabi olur.
Bu nakil vasıtasında kaptan veya malikine ait olan mal da aynı suretleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde zabt ve müsadereye tabidir.
SEKİZİNCİ FASIL
Madde 42Sahte ve noksan evrak
Evrakı muntazam olmayan nakil vasıtaları zapta tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Aşağıdaki hallerde bir nakil vasıtasının evrakı muntazam değildir:
1 – Nakil vasıtasında birden fazla veya musanna veya muharref evrak bulunursa;
2 – Esaslı vesaik noksan olur, imha edilmiş veya ortadan kaldırılmış bulunursa.
DOKUZUNCU FASIL
Madde 43Abluka
Abluka, Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti veya onun namına hareket eden askeri komutanlar tarafından ilan edilir.
Abluka ilan olunurken şunlar tesbit olunur:
1 – Ablukanın başlama zamanı;
2 – Abluka edilen sahillerin coğrafi hududu;
3 – Bitaraf gemilerin çıkıp gitmeleri için bırakılan müddet.
Madde 44
Ablukanın ilanı ile bunun tevsiSözlük · tevsigenişletme ve tahdidiSözlük · tahditsınırlama aşağıdaki makamlara bildirilir.
1 – Hükümet tarafından bitaraf devletlere;
2 – Ablukayı yapan harb kuvvetleri komutanı tarafından abluka edilen sahildeki liman makamlarına veya salahiyetliSözlük · salahiyetyetkisairSözlük · sairdiğer; ve saire: ve benzeri mahalli makamlara.
Madde 45
Abluka düşman sahillerine inhisarSözlük · inhisartekel eder.
Ablukayı yapan harb kuvvetleri bitaraf sahillere girişe maniSözlük · maniengel olamazlar.
Madde 46
Ablukanın hukukan hüküm ifade etmesi için, fiilen müessir olması lazımdır.
Düşman sahillerile olan muvasalaya fiilen maniSözlük · maniengel olmağa kafiSözlük · kâfiyeterli miktarda harb kuvvetleri tarafından idame ettirildiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde abluka fiilen müessirdir.
Madde 47
Abluka eden harb kuvvetleri fena hava yüzünden muvakkatenSözlük · muvakkatgeçici uzaklaştıkları takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde abluka refedilmiş sayılmaz.
Madde 48
Abluka bilcümle devletlerin nakil vasıtalarına karşı bitarafane yapılmak icap eder.
Madde 49
Abluka olduğunu bildiği halde abluka edilen sahile varmağa veya o sahili terke teşebbüs eden bir nakil vasıtası ablukayı ihlalden dolayı zabt ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olur.
Madde 50
Bir bitaraf devletin limanını bu devlete ablukanın tebliğinden sonra terkeden nakil vasıtası ablukadan haberdar sayılır.
Madde 51
Ablukayı ihlal eden nakil vasıtasında bulunan mal zabt ve musadereye tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Kiracı yükleme anında, ablukanın ihlali kasd ve niyetinden haberdar olmadığını ve haberdar olmasına imkan da bulunmadığını ispat ederse, ablukayı ihlalden dolayı mal müsadere olunmayabilir.
ONUNCU FASIL
Madde 52İstirdat
Düşman tarafından zabt ve fakat henüz müsadere veya harb uğrunda istimal edilmeden geri alınan bir nakil vasıtası istirdat edilmiş sayılır.
Böyle bir nakil vasıtası, zabtıSözlük · zabıttutanak için bir sebep mevcut olmadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde serbest bırakılır.
ON BİRİNCİ FASIL
Madde 53Denizde zabt ve müsadere hakkının istimalinde riayet edilecek usul
Denizlerde müsadere hakkının tatbikındaSözlük · tatbikuygulama yapılan aramalarda ve ittihaz olunan bütün tedbirlerde mümkün olduğu kadar nezakete riayetSözlük · riayetuyma edilir.
Madde 54Durdurma ve arama
Durdurma ve arama, nakil vasıtası hakkında bilinmesi lazım gelen hususları tesbit için yapılır.
Neticede nakil vasıtası ya serbest bırakılır veya zabtolunur.
Madde 55
Durdurma, nakil vasıtasının stop etmesi için vakı davetten gemi evrakının muayenesinin hitamına kadar olan muameleleriSözlük · muameleişlemihtivaSözlük · ihtivaiçerme eder.
Madde 56
Durdurmada aşağıdaki usul caridir:
1 – Durdurulacak nakil vasıtası bir işaret veya ihtarSözlük · ihtaruyarı ateşile durmağa davet edilir. En geç bu davete kadar harb gemisi bayrağını çekmiş olmalıdır.
Nakil vasıtası durmazsa bu halde nakil vasıtasının gidiş yolu istikametine veya aşırma suretile bir mermi atılır. Nakil vasıtası yine durmaz veya mukavemet ederse kuvvetle durmağa icbar edilir.
2 – Nakil vasıtası durunca bir müfreze gönderilir. Müfrezenin komutanı geminin vesaikini muayene eder.
Hususi haller dolayısile bir müfrezenin gönderilmesi imkansızsa bu halde istisnai olarak, gemi vesaikinin harp gemisine getirilerek orada muayenesi istenebilir.
Madde 57
Yalnız nakil vasıtasının vesaikinin tetkikle, vaziyet kafiSözlük · kâfiyeterli derecede tenevvür etmezse nakil vasıtasında arama yapılır.
Arama kaptan, gemi adamları ve yolcuların sorguya çekilmesiyle vesikaların ve münderecatının tam ve hakikate uygun olup olmadıklarının tetkik ve tesbiti maksadile nakil vasıtası ve yükün muayenesinden ibarettir.
Madde 58
Bitaraf posta gemilerinde arama ancak zaruret halinde mümkün olan nezaket ve süratle yapılır.
Madde 59Rota emri
Rota emri, durdurma veya arama yapılabilmesi için muayyen bir mahalde gitmesi hususunda bir nakil vasıtasına verilen emirdir.
Madde 60
Durdurma maksadile olan rota emri aşağıdaki hallerde caizdir:
1 – Şüpheyi mucip esaslı sebepler mevcut olur ve
2 – Denizin vaziyetinden, düşmanın müdahale etmesi tehlikesinden veya durduran yahut durdurulan nakil vasıtasının hal ve vaziyetinden dolayı durdurma derhalSözlük · derhalhemen, gecikmeden yapılamazsa.
Madde 61
Arama maksadile olan rota emri aşağıdaki hallerde caizdir:
1 – Durdurmadan sonra şüpheyi mucip esaslı sebepler mevcut olursa ve
2 – Nakil vasıtasının bulunduğu yerde arama yapılması mümkün olmaz veya maslahata uygun bulunmazsa.
Madde 62
Rota emrine itaat etmiyen nakil vasıtası kuvvet istimali ile buna icbar olunabilir.
Bu nakil vasıtası zabta tabidirSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık.
Madde 63Nakil vasıtasının zabtı
Zabt, nakil vasıtası üzerindeki emir ve kumanda salahiyetiniSözlük · salahiyetyetki ele almak suretile olur.
Madde 64
Nakil vasıtası bir müsadere müfrezesi ile işgal edilir.
Müsadere müfrezesinin amiri bu gemiye Türk Bayrağını çekmeye salahiyetlidirSözlük · salahiyetyetki.
Madde 65
Nakil vasıtalarının bir müsadere müfrezesile işgali kabil olmadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde nakil vasıtası bayrağını indirmeğe ve sürat ve rotasını harb gemisinin emirlerine göre tanzimSözlük · tanzimdüzenleme etmiye davet olunur.
Madde 66
Nakil vasıtasında bulunan vesaik hıfzedilir ve bunun listesi yapılır.
Nakil vasıtasının teçhizat ve yükü emniyet altına alınır.
Mümkün olursa nakil vasıtası kaptanına zabt hakkında bir vesika verilir.
Zabtolunan nakil vasıtası veya mal mümkün olan süratle Türkiye veya müttefiklerinin bir limanına sevk ve oradaki devlet ajanının emrine teslim edilir.
Bitaraf bir devlet limanına sevk ancak deniz müsadere mahkemesinin kararına intizaren zaptolunan nakil vasıtası veya malın orada muhafaza edilmesine bitaraf devlet müsaade ettiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde yapılır.
Madde 69Sevkten evvel nakil vasıtalarının, malların ve malzemenin kullanılması
Zabtolunan düşman nakil vasıtaları icap ettiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde sevklerinden evvelSözlük · evvelönce; evvelce: önceden ordunun hizmetinde kullanılabilirler.
Aynı hüküm, bir düşman gemisi rafakatinde yolculuk, kuvvet istimali ile mukavemet veya harb hareketlerine iştirak ettiğinden dolayı müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık bulunan ve zabtolunan bitaraf bir nakil vasıtası hakkında da caridir.
SairSözlük · sairdiğer; ve saire: ve benzeri sebepler dolayısiyle müsadereye tabi olup zaptolunan bitaraf nakil vasıtaları da sevklerinden önce insani vazifelerinSözlük · vazifegörev ifası için ordu hizmetinde kullanılabilirler.
Zabtolunan düşman veya bitaraf nakil vasıtalarındaki müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık mallar ve malzeme lüzumuSözlük · lüzumgerek; lüzumlu: gerekli halinde sevklerinden önce ordunun ve hassatan zabteden nakil vasıtasının ihtiyacı için kullanılabilir.
Zabtolunan bitaraf nakil vasıtalarının aşağıdaki hallerde tahribi caizdir:
1 – Düşman refakatinde yolculuk, kuvvet istimali ile mukavemet veya hasmane himaye ve yardımda bulunduklarından dolayı zabtedilmiş ve
2 – Sevkleri maslahata uygun veya emin görülmemişse.
Birinci fıkranın bir numarasında yazılı olanlardan gayri sebeblerle zabtedilmiş olan bitaraf nakil vasıtalarının da aşağıdaki hallerde istisnaen tahribi caizdir:
1 – Müsadere olunacakları kuvvetle muntazar ve
2 – Sevkleri zabteden nakil vasıtasını tehlikeye maruz veya bunun girişmiş olduğu teşebbüsleri akim bırakabilecek ise.
71 ve 72 nci maddelere göre nakil vasıtalarının tahribi yolcuların, gemi adamlarının ve nakil vasıtasına ait evrakın emin bir yere getirilmiş olması şartiyle caizdir.
Gemi filikaları emin bir yer sayılmazlar. Meğer ki yolcuların ve gemi adamlarının selameti mevcut deniz ve hava vaziyetine nazaran karanın yakın olması veya kendilerini alabilecek mevkide diğer bir nakil vasıtasının mevcudiyeti dolayısiyle temin edilmiş bulunsun.
Madde 74
67 nci maddemucibinceSözlük · mucibincegereğince yalnız başına zabtolunan mal başka bir şart aranmaksızın tahrip olunabilir.
Madde 75Gemi adamlariyle yolculura yapılacak muamele
Zabtolunan düşman nakil vasıtalarının kaptan, doktor ve çarkçıları:
1 – Bitaraf bir Devlet tabiiyetindeSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olduklarını ispat ettikleri ve
2 – Harbin devamı müddetince hiç bir düşman nakil vasıtasında hizmet deruhte etmiyeceklerine dair yazılı şekilde söz verdikleri takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde serbest bırakılır.
Zabtolunan düşman nakil vasıtalarının diğer gemi adamları bitaraf bir Devlet tabiiyetinde olduklarını ispat ettikleri takdirde serbest bırakılırlar.
Zabtolunan bitaraf nakil vasıtalarının kaptan, çarkçı, doktor ve diğer gemi adamları bitaraf bir Devlet tabiyetinde olduklarını ispat ettikleri takdirde serbest bırakılırlar.
Zabtolunan nakil vasıtası kuvvet istimaliyle mukavemet veya harb hareketlerine iştirak ettiği takdirde yukarki fıkralar ahkamı tatbikSözlük · tatbikuygulama edilmez.
Deniz müsadere mahkemesi huzurunda cerayan edecek muhakeme için lüzumluSözlük · lüzumgerek; lüzumlu: gerekli olan şahitler 75 ve 76 ncı maddelere göre serbest bırakılmaları icap eden kimselerden olsalar bile mümkün olduğu nispette alakonulurlar.
Madde 78
Zaptolunan nakil vasıtasının yolcu, kaptan, çarkçılar ve doktor ile diğer gemi adamlarından serbest bırakılmıyacak olanlar mümkün olduğu nispette bir Türk veya müttefik bir Devlet limanına getirilirler.
Madde 79Müsadere
Zabtolunan nakil vasıtasının ve malın müsaderesi Deniz Müsadere Mahkemesinin hükmü ile olur.
Hükmün katiyet kesbetmesi ile teçhizatı da dahil olmak üzere nakil vasıtası ve zaptedilen mal Türk Devletinin malı olur.
ON iKiNCİ FASlL
Madde 80Tazminat
Bir nakil vasıtasının veya malın zaptıSözlük · zabıttutanak muhakeme tarikına gidilmeksizin kaldırıldığı veya deniz müsadere mahkemesince tasdik edilmediği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde alakadarlar tazminat talep edebilirler;
Şu kadar ki nakil vasıtasının ve malın zaptı için kafiSözlük · kâfiyeterli sebepler mevcut olursa bu hüküm tatbikSözlük · tatbikuygulama olunmaz.
72 nci maddenin birinci fıkrasının bir numarasında yazılı olanlardan gayri sebepler dolayısiyle zabtolunan bitaraf nakil vasıtaları tahrip edildiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde:
1 – Tahrip edilen nakil vasıtasının malikleri nakil vasıtası müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık olmadığı veya 72 nci maddenin ikinci fıkrasının ikinci numarasında yazılı hususi haller mevcut bulunmadığı takdirde nakil vasıtasının kıymetine tekabülSözlük · tekabülkarşılık gelme eden bir tazminat talep edebilirler.
2 – Nakil vasıtası ile birlikte tahrip edilen malın malikleri mal müsadereye tabi olmadığı veya 72 nci maddenin ikinci fıkrasının ikinci numarasında yazılı hususi haller mevcut bulunmadığı takdirde malın kıymetine tekabül eden bir tazminat talep edebilirler.
3 – Zati istimallerine mahsusSözlük · mahsusözgü, ayrılmış ve kendilerine ait olup nakil vasıtası ile tahrip edilmiş olan eşyaları için kaptan, çarkçı, doktor ve diğer gemi adamları ve yolcular bu eşyanın kıymetine tekabül eden bir tazminat talep edebilirler.
67 nci maddeye tevfikan zabtedilen mal tahrip edildiği ve müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık maldan olmadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde sahipleri malın değerine tekabülSözlük · tekabülkarşılık gelme eden bir tazminat talep edebilirler.
80 inci maddeye istinat eden talepler mahfuzdurSözlük · mahfuzsaklı.
Madde 83
70 inci maddede gösterildiği veçhile ordunun ihtiyacı için kullanılan mal ve levazım müsadereye tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık tutulmadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde malikleri değerine tekabülSözlük · tekabülkarşılık gelme eden bir tazminat talep edebilirler.
80 inci maddeye istinat eden talepler mahfuzdurSözlük · mahfuzsaklı.
Madde 84
Rota emrinin verilmesi caiz olmadığı takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde alakadarlar tazminat talebinde bulunabilirler. Meğer ki zabt için kafiSözlük · kâfiyeterli sebepler mevcut olsun.
Madde 85
Alakadarlar tazminat taleplerini Deniz Müsadere Mahkemesinde dermeyan ederler.
Zabt ile neticelenmiyen bir rota emrinden veyahut sevkedilmeden evvelSözlük · evvelönce; evvelce: önceden serbest bırakılan nakil vasıtası veya malın zaptından mütevellit tazminat hakları bunların serbest bırakıldıklarından itibaren altı ay zarfındaSözlük · zarfındaiçinde (süre için) dermeyan edilmezlerse sakıt olur.
Düşman bir Devlet tebaasının bu fasıl hükümlerine göre taleplerde bulunabilmesi ancak mütekabiliyetSözlük · mütekabilkarşılıklı; mütekabiliyet: karşılıklılık esasının temin edilmiş olmasına bağlıdır.
İKİNCİ BAP
BİRİNCİ FASlL
Madde 87I – Deniz müsadere mahkemelerinin kaza salahiyeti ve bu salahiyetin mevzuu
Deniz müsadere mahkemelerinin kaza mevzuuSözlük · mevzukonu, denizde zabt ve müsadere hukukuna taallük eden muameleSözlük · muameleişlem ve tedbirlerin kanuna muvafık olup olmadığını tetkik etmektir.
Madde 88
Deniz müsadere mahkemelerinin kaza salahiyetiSözlük · salahiyetyetki ve denizde zabt ve müsadere hukukunu tatbikaSözlük · tatbikuygulama memur makamların faaliyete geçecekleri zamanın başlangıcı Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti tarafından denizde zabt ve müsadere hakkının kullanılmasına dair ittihaz olunan kararın neşri tarihinden başlar.
Madde 89
Denizde zabt ve müsadere hakkının tatbikıSözlük · tatbikuygulamasuretiyleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde zabtolunan deniz nakil vasıtaları ve malları deniz müsadere mahkemelerinde görülecek işlerin mevzuunuSözlük · mevzukonuteşkilSözlük · teşkiloluşturma eder.
II – Deniz müsadere mahkemelerinin teşkilatı
Madde 901. Mahkemeler
Davaları birinci derecede rüyet etmek üzere deniz müsadere mahkemeleri ve ikinci derecede rüyet etmek üzere bir Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi teşkilSözlük · teşkiloluşturma olunur.
Madde 91
Deniz müsadere mahkemelerinin toplanacağı yerleri Başkomutan tayin eder.
Madde 92
Deniz müsadere mahkemeleri ikisi adliye hakimlerinden birisi askeri adli hakimlerden olmak üzere üç mesleki hakimden ve iki deniz subayından terekküp eder. Reislik vazifesiSözlük · vazifegörev en kıdemli adliye hakimi tarafından görülür.
Madde 93
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi, ikisi Temyiz Mahkemesi Azasından ve birisi Askeri Temyiz Mahkemesi askeri adli hakimlerinden olmak üzere üç mesleki hakimden ve iki deniz üst subayından terekküp eder. Reislik vazifesiSözlük · vazifegörev adliye hakimlerinden kıdemlisine aittir.
Madde 94
Deniz müsadere mahkemelerine, icabı kadar, yedek hakim de tayin olunur.
Reise vekalet edecek yedek hakimi Adliye Vekili, diğer hakimlere vekalet edecek yedek hakimleri mahkemenin reisi tayin eder.
Madde 95
Deniz müsadere mahkemelerinin reisleri ve adli hakimleri ve yedekleri Adliye Vekili, askeri adli hakim ile subay hakimler ve yedekleri Milli Müdafaa Vekili tarafından intihap ve milli iradeye arzolunur.
Madde 96
Deniz müsadere mahkemelerinin adli ve askeri ve subay hakimleri vazifeleriSözlük · vazifegörev devam ettiği müddetçe hakimlerin haizSözlük · haizsahip, taşıyan olduğu bütün hak ve salahiyetlereSözlük · salahiyetyetki sahiptirler. Bunlar hakimlik vazifelerinden ancak Hakimler Kanunu hükümlerine göre çıkarılabilirler.
Madde 972. Deniz müsadere mahkemelerinde Devlet ajanı
Her deniz müsadere mahkemesine, Devlet ajanı olarak, bir deniz subayı tayin olunur. Ajana muavin de verilebilir.
Devlet ajanı ve muavinleri Milli Müdafaa Vekilinin inhası üzerine kararname ile tayin olunur.
Yüksek deniz müsadere mahkemesi nezdindekiSözlük · nezdindeyanında, katında Devlet ajanı Başkomutanın ve deniz müsadere mahkemelerindeki Devlet ajanları da başajanın emri altında bulunurlar.
Madde 983. Yardım
Bütün mahkemeler ve Devlet makamları salahiyetleriSözlük · salahiyetyetki dahilinde deniz müsadere mahkemelerinin ve ajanlarının adli taleplerini yerine getirmekle mükelleftirlerSözlük · mükellefyükümlü; mükellefiyet: yükümlülük.
İKİNCİ FASIL
Deniz müsadere mahkemelerinin ve Devlet ajanlarının vazifeleri
Madde 99I. Deniz Müsadere Mahkemeleri
A) Deniz müsadere mahkemeleri aşağıdaki hususlara hüküm verir:
1 – Denizde zapt ve müsadere hakkının tatbikındaSözlük · tatbikuygulama tevessül olunan tedbirlerin kanuna muvafık olup olmadığına;
2 – Zabtolunan nakil vasıtası veya malın müsaderesine veya serbest bırakılmasına;
3 – Zabt ve imha muamelelerininSözlük · muameleişlem haksız olarak yapılmış veya haksız suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde rota emri verilmiş olmasından dolayı zarar ve ziyan tediyesine;
5 – Zabtolunan nakil vasıtası veya malın kullanılması veya iadesi hakkında birinci derece muhakemenin devamı sırasında ve hitamından önce vakı olan iddialara.
B) Yüksek deniz müsadere mahkemesi aşağıdaki hususlara hüküm verir.
1 – Deniz müsadere mahkemeleri hükümlerine karşı vakı olan istinaf davaları üzerine;
2 – Deniz müsadere mahkemeleri kararları aleyhindeki itirazlar üzerine;
3 – Zabtolunan nakil vasıtasının veya malın kullanılması veya iadesi hakkında ikinci derece muhakemenin devamı sırasında ve hitamından önce vakı olan iddialara.
Madde 100
Deniz müsadere mahkemelerinin kaza salahiyetiSözlük · salahiyetyetki tamamiyle istisnai bir selahiyettir. Diğer mahkemeler ve Devlet idare makamları deniz müsadere mahkemelerinin katiyet halini almış olan hükümleri ile bağlıdır.
Madde 101II. Devlet ajanı
Deniz müsadere mahkemelerindeki Devlet ajanlarının vazifeleriSözlük · vazifegörev şunlardır:
1 – Hazırlık tahkikatı yapmak;
2 – Zabtolunan nakil vasıtasını ve yükü ve tevkifSözlük · tevkiftutuklama; vergide: kesinti (tevkifat) edilen eşhası muhafaza etmek;
3 – Mahkemede davayı açmak;
4 – Mahkemede Devleti temsil etmek;
5 – Hükümleri icra ettirmek.
Devlet ajanı muhakeme neticeleninceye kadar zabtolunan nakil vasıtasını ve yükünü serbest bırakabilir veya alakalılar ile sulh yapabilir.
Madde 102
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi nezdindekiSözlük · nezdindeyanında, katında ajan bu Mahkeme huzurunda Devleti temsil eder.
Bu ajan muhakemenin hitamından önce zabtolunan nakil vasıtasını ve yükünü serbest bırakabileceği gibi alakalılar ile sulh da yapabilir.
Bu ajan Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinin hükümlerini, deniz müsadere mahkemesi ajanlarının yerine bizzat icra ettirebilir.
Madde 103
Deniz müsadere mahkemelerinin Devlet ajanları, vazifelerininSözlük · vazifegörev icrasında deniz ordusu hizmet makamlarını davet edebilecekleri gibi onlara talimat da verebilirler.
ÜÇÜNCÜ FASIL
Muhakeme usulü
Madde 104I. Hazırlık tahkikatı
Deniz müsadere hukukunun tatbikındaSözlük · tatbikuygulama kullanılan tedbirlerden olmak üzere, bir nakil vasıtası ve hamulesi bir yere sevkedilmişse, bu nakil vasıtası ve hamulesi ve nakil vasıtasında bulunan vesikalar vesair evrak ile zabt raporu ve diğer subut vasıtaları hemen deniz ordusunun salahiyetliSözlük · salahiyetyetki hizmet makamlarına tevdiSözlük · tevditeslim etme, emanet etme olunur.
Deniz ordusu hizmet makamı, Devlet ajanının hiç bir talimatı olmasa bile:
1 – Zaptolunan nakil vasıtası ve eşyanın muhafazası ve nezaret altına alınan eşhasın iaşe ve muhafazaları için;
2 – Subut vasıtalarının muhafazası için;
İcap eden tedbirleri alır ve bu tedbirler hakkında, Devlet ajanına hemen malümat verir.
Devlet ajanı deniz müsadere mahkemesinin hükmüne esas teşkilSözlük · teşkiloluşturma edebilecek subut delillerini toplar ve lüzumuSözlük · lüzumgerek; lüzumlu: gerekli halinde ehlihibre dahi celp ve istima eder.
Devlet ajanı:
I – Evrak ve vesikaları açarken mümkün olan hallerde zabtolunan nakil vasıtasını sevkeden komutan veya kaptanı da celbederek hazır bulundurur;
II – 66 ncı maddenin birinci fıkrasımucibinceSözlük · mucibincegereğincetanzimSözlük · tanzimdüzenleme edilmiş olan müfredat listesiyle nakil vasıtasının vesikalarını karşılaştırarak vaziyeti tesbit eder;
III – Nakil vasıtasının hamulesi ve techizatı hakkında bir liste tanzim ve zabtolunan nakil vasıtasını ve hamulesini tetkik ve muayene eder;
IV – Kaptanı ve nezaret altına alınan kimseleri ve icap eden şahitleri dinler.
Zabtolunan nakil vasıtası ve hamulesi, bir müttefik veya bir bitaraf limana sevkedilmişse, deniz ordusu hizmet makamlarına ait olan vazifelerSözlük · vazifegörev, mahalli kanunlar maniSözlük · maniengel olmadıkça, orada bulunan salahiyetliSözlük · salahiyetyetki Türk konsolosu tarafından ifa olunur.
Deniz müsadere hukukunun tatbikıSözlük · tatbikuygulama dolayısiyle nakil vasıtası ve hamulesi bir yere sevkedilmişse, komutan, zabt raporunu, müsadere mahkemesi ajanına tevdiSözlük · tevditeslim etme, emanet etme edilmek üzere başkomutana takdim eder.
Zabtedilen nakil vasıtası ve mal ve eşya 69 ve 70 nci maddeler hükmü dahilinde bir yere sevkedilmeden önce kullanılmaya başlanmış ise yine aynı hüküm tatbik olunur.
Ordunun sairSözlük · sairdiğer; ve saire: ve benzeri birlikleri veyahut salahiyetliSözlük · salahiyetyetki hizmet makamları tarafından yapılan zabt muameleleriSözlük · muameleişlem hakkında dahi 104 - 108 inci maddelerin hükümleri tatbikSözlük · tatbikuygulama olunur.
Madde 110II. Deniz müsadere mahkemesinde muhakeme usulü
Devlet ajanı, işin maddi ve hukuki vaziyetinin kafiSözlük · kâfiyeterli derecede aydınlanmış olduğuna kanaat getirdikten sonra muhakemeye başlanılmak üzere dava dosyasını deniz müsadere mahkemesine gönderir.
Deniz zapt ve müsadere hakkının tatbikındaSözlük · tatbikuygulama zabtolunan nakil vasıtasının ve hamulesinin bir yere sevkedilmediği veya bunlar bir yere sevkolunduktan sonra serbest bırakıldığı hallerde kendisine bir zarar ve ziyan iddiası dermeyan edilmemiş veya bir uzlaşma ile iş halledilmiş veyahut iddiadan vazgeçilmiş ise; Devlet ajanı işi mahkemeye sevkten sarfınazar edebilir.
Madde 111
Deniz müsadere mahkemesinin reisi muhakemeyi idare eder.
Reis, her iş için mahkemenin mesleki hakimlerinden birisini raportör tayin eder.
Deniz müsadere mahkemesinin reisi, muhakemenin başlıyacağını, Türk gazetelerinden birisiyle ilan eder. Reis bu ilanda bir de mehil tayin eder. Alakalılar iddialarını bu mehil içinde mahkemeye dermeyan etmeğe mecburdurlar. Mehil bittikten sonra müracaatSözlük · müracaatbaşvuru eden alakalı muhakemeye kabul edilmez.
İddialarını evvelceSözlük · evvelönce; evvelce: önceden hazırlık tahkikatı sırasında Devlet ajanına dermeyan etmiş olan alakalılar hakkında dahi bu mehil caridir.
Mehil bir aydan az ve üç aydan çok olamaz. Mehil ilan tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Malüm olan alakalıya keyfiyet ayrıca tebliğ edilir.
Zabt için olmayıp da bir rota emri dolayısiyle cereyan eden muhakemelerde ve keza bir yere sevkedilmeden önce serbest bırakılan nakil vasıtasının ve hamulesinin zabtıSözlük · zabıttutanak olayısiyle cereyan eden muhakemelerde 112 nci maddenin birinci fıkrasında gösterilen ilan yapılmaz.
Birinci fıkrada gösterilen haller dışında kalan ve 85 inci maddede gösterilen altı aylık mehil içinde Devlet ajanına yapılan zarar ve ziyan iddiaları için mahkeme reisi tarafından alakalıya bir mehil tayin olunur. Alakalının bu mehil içinde zarar ve ziyan iddiasını mahkemeye dermeyan etmesi iktiza eder. Bu mehil bittikten sonra alakalı muhakemeye kabul edilmez. Mehil tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar.
Devlet ajanına yapılan zarar ve ziyan iddiaları 85 inci maddede gösterilen mehilin hitamından sonra dermeyan edilmişse, deniz müsadere mahkemesi, davanın reddine karar verir. Bu karara karşı itiraz caizdir.
Madde 114
Alakalılar ancak, zabtolunan nakil vasıtasının veya hamulesinin serbest bırakılmasını veyahut zarar ve ziyan verilmesini istiyebilir.
Dava, istinat isteği sebepleri ve subut vasıtalarını muhteviSözlük · muhteviiçeren olmak lazımdır.
Dava arzuhallerinin bir Türk avukatı tarafından tanzimSözlük · tanzimdüzenleme ve imza edilmesi şarttır.
Muhakeme alakalıyı temsil eden bir Türk avukatı huzuriyle cereyan eder.
Yukarıda gösterilen avukat, yerine diğer bir avukatın tayin edildiği, mahkemeye ispat edilinceye kadar, temsil salahiyetiniSözlük · salahiyetyetki muhafaza eder.
Düşman devlet tebaası, ancak mütekabiliyetSözlük · mütekabilkarşılıklı; mütekabiliyet: karşılıklılık temin edilmiş ise, dava ikame edebilir. Bu hususta mahkeme bir karar verir.
İlanda gösterilen mehilin hitamından sonra mahkeme reisi dava dosyasını iddialarını dermeyan etmek üzere Devlet ajanına tevdiSözlük · tevditeslim etme, emanet etme eder.
Devlet ajanı, bir ay içinde dava dosyasını iddialari ile birlikte mahkemeye tevdi eder. Talep halinde bu müddet uzatılabilir.
Madde 119
Nakil vasıtası veya hamulesi bir yere sevkedilmemiş veya edildikten sonra serbest bırakılmış olan hallerde, alakalılar tarafından müddet ve şekle mütaallik hükümlere muvafık bir dava açılmamış veya açılan dava uzlaşma veya feragat suretiyleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde neticelenmiş ise, Devlet ajanı muhakemenin yapılmasına mahal olmadığına karar verilmesini talep edebilir.
Devlet ajanı dava dosyasını her zaman tetkik edebilir.
Alakalının avukatı tarafından dava dosyasının tetkikına, Devlet ajanının muvafakatiyle müsaade olunur. Devlet ajanı, ancak askeri zaruretler icap ettirdiği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde bu muvafakattan imtinaSözlük · imtinakaçınma edebilir. Mahkeme dava dosyasının alakalının avukatına gösterilmiyen kısımlarından istihraç etmiş olduğu vakıaları, hükümde alakalılar aleyhine bir delil olarak kullanamaz.
Duruşmada raportör aza vakıaları ve münazaalı olan vaziyeti izah eder.
Bundan sonra Devlet ajanı ve alakalılar dinlenir. Karşılıklı iddialar da caizdir. Yeni vakıalar ve yeni delillerin de iradınaSözlük · iratgelir müsaade olunur.
Alakalılar duruşmada temsil edilmiyorsa, mahkeme, 114 üncü maddede gösterilen iddialar hakkında elde bulunan sübut delilleri üzerine hükmünü verir.
Mahkeme, hazırlık tahkikatında iratSözlük · iratgelir ve ikame olunan delillerden başka diğer sübut delillerinin de iradını lüzumluSözlük · lüzumgerek; lüzumlu: gerekli görürse bunları tayin veya istinabe edeceği bir hakim vasıtasiyle temin eder.
Devlet ajanı ve alakalının vekili bu delillerin ikame olunacağı günden haberdar edilir.
Delillerin irat ve ikamesi hakkında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri tatbikSözlük · tatbikuygulama olunur.
Müzakere sonunda raportör aza birinci ve mahkemenin reisi sonuncu olarak reylerini verirler. Diğer azalardan yaşları sırasiyle genç olanlar önce rey verirler.
Hüküm aleni celsede tefhim olunur. Tefhim, hüküm fıkrasının okunması suretiyleSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde icra olunur.
Hükmün esbabı mucibeyiSözlük · mucibincegereğincemuhteviSözlük · muhteviiçeren olması iktiza eder.
Hükmün esbabı mucibesinin de tefhimi muvafık görülürse, esbabı mucibenin okunması veyahut muhtevasının esaslı kısımlarının şifahen bildirilmesi suretiyle icra olunur.
Hüküm ve kararlar buna iştirak eden hakimler tarafından imza olunur. Hükmün beyaz edilmesinde, hakimlerden biri imza edemiyecek halde ise maniinin sebebi reis tarafından ve bunun da bulunmaması halinde hükümde hazır bulunan hakimlerden en yaşlısı tarafından hükmün altına yazılır.
III. Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinde muhakeme usulü
Madde 1341. İstinaf
Deniz müsadere mahkemelerinin hükümlerine karşı bu mahkemeler nezdindekiSözlük · nezdindeyanında, katında Devlet ajanı veya alakalılar tarafından istinaf talep edilebilir.
İstinaf, yeni vakıalara ve yeni delillere de istinadenSözlük · istinadendayanarak istenebilir.
Madde 135
İstinaf, hükmün tebliğinden itibaren bir ay içinde ve yazılı şekilde deniz müsadere mahkemesinde yapılır.
İstinaf arzuhali verildiğini mütaakip, deniz müsadere mahkemesi reisi arzuhal ile birlikte dava dosyasını hemen Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesine gönderir.
Madde 136
İstinaf talebi esbabı mucibeyeSözlük · mucibincegereğincemüstenitSözlük · müstenitdayanan olmak icabeder.
İstinaf sebepleri, istinaf arzuhalinde dermeyan edilmemiş ise, bir istinaf layihası ile Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesine arzolunur.
İstinaf layihası, istinaf olunan hükmün tebliği tarihinden itibaren iki ay zarfındaSözlük · zarfındaiçinde (süre için) verilir. Bu müddet Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi tarafından uzatılabilir.
Madde 137
İstinaf sebeblerinde:
Hükmün hangi noktalarının değiştirilmesi icabettiği açıkça izah edilir.
İstinafın kabulü için serdolunan istinaf sebebi ve yeni vakıalar ve deliller açıkca gösterilir.
Madde 138
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinde duruşmadan önce istinaf talebinin geri alınması caizdir. Bu takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde istinaf hakkı sakıt olur.
Madde 139
Alakalının istinaf arzuhali ve layihası bir avukat tarafından da imza edilmek icap eder.
Madde 140
İstinaf arzuhali ve layihası kanuni mehil içinde ve kanunun gösterdiği şekilde verilmemiş ise istinaf talebi reddolunur. Red kararı aleyhine itiraz caizdir.
Karar esbabı mücibeye müstenitSözlük · müstenitdayanan olmak icap eder.
Madde 141
İstinaf arzuhali ve istinaf layihası Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi tarafından re'sen hasım tarafa tebliğ olunur. Alakalılara yapılacak tebligat başka bir vekil tayin edilmemişse, birinci derecede muhakemede bulunan vekil vasıtasiyle yapılır.
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinin Reisi, hasım tarafa cevap vermek üzere münasip bir mehil tayin ve duruşma gününü tesbit eder.
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi, deniz müsadere mahkemesinin hükmünü tamamen veya kısmen feshederseSözlük · fesihsözleşmeyi ya da işlemi sona erdirme, davayı yeniden rüyet etmek üzere deniz müsadere mahkemesine iade edebilir.
Madde 144
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinin hükümleri tefhim veya tebliğ ile katileşir.
Madde 145
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinin hükümlerini deniz müsadere mahkemeleri nezdindekiSözlük · nezdindeyanında, katında Devlet ajanı icra ettirir.
Şu kadar ki, Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesi ajanı bu salahiyetiSözlük · salahiyetyetki kendisi için muhafaza edebilir.
Madde 1462. İtiraz
İtiraz yoluna ancak bu kanunda yazılı hallerde müracaatSözlük · müracaatbaşvuru olunabilir.
İtiraz, kararın tebliğ, veya tefhim tarihinden itibaren onbeş gün içinde deniz müsadere mahkemasine yazılı şekilde yapılır.
İtiraz istidasının, bir avukat tarafından imza edilmiş olması şarttır.
İtiraz üzerine duruşma yapılmadan karar verilir.
Madde 147IV. Mahkeme masrafları
Deniz müsadere mahkemelerinde görülen işler harc ve resme tabiSözlük · tâbibağlı, uyan; tabiiyet: vatandaşlık değildir.
Zabtının doğruluğu kabul edilen bir nakil vasıtası serbest bırakılmış ise, nakil vasıtasının ve hamulesinin muhafaza masrafları nakil vasıtasına tahmil olunur.
Serbest bırakılmak veya zarar ziyan iddialarının kabulü halinde, muhafaza masrafları Devlete tahmil olunur. Şu kadar ki zabt muamelesiSözlük · muameleişlemkafiSözlük · kâfiyeterli sebeplere müstenitSözlük · müstenitdayanan bulunmuş ise bu hüküm tatbikSözlük · tatbikuygulama olunmaz.
Masrafların miktarı mahkeme tarafından tesbit olunur. Bu husustaki karara karşı itiraz caizdir.
DÖRDÜNCÜ FASIL
Zabtolunan nakil vasıtasının veya malların muhakeme sırasında
Madde 148kullanılması veyahut iadesi
Deniz müsadere mahakemesinde cereyan etmekte olan muhakeme esnasında Devlet ajanı, zabtolunan nakil vasıtasının, veya malın kullanılmasına müsaade edilmesini talep edebilir.
Nakil vasıtasının veya malın kıymetine ehemmiyetli bir noksan arız olmakta veyahut bunların muhafazası mühim bir masrafa ihtiyaç göstermekte ise, istenilen müsaade verilir. Mahkeme bu husus hakkında bir karar vermeden önce malüm olan alakalıları mümkünse dinler. Nakil vasıtası veya malın vaziyeti acele bir karar verilmesini zaruri kılmış ise bu dinlemeden sarfınazar olunur.
Nakil vasıtasının veya malın müsaderesine karar verileceği kuvvetle melhuz ise yine istenilen müsaade verilebilir. Mahkeme karar vermeden önce malüm olan alakalıları mümkünse dinler. Ahval ve şerait bunların müşaderesine karar verileceğine hiç şüphe bırakmıyorsa bu dinlemeden sarfınazar olunur.
Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinde kullanılmak ve iade edilmek hususlarına dair olan talepler bu mahkeme nezdindekiSözlük · nezdindeyanında, katında ajan tarafından dermeyan olunur.
Mahkame 148, 149 uncu maddelermucibinceSözlük · mucibincegereğince kullanılmasına müsaade edilen nakil vasıtası veya malların serbest bırakılmasına karar verdiği hallerde, alakalıların, bu yüzden maruz kaldıkları zarar ve ziyana mukabilSözlük · mukabilkarşılık bir tazminat takdir ve hükmeder.
Madde 151
Alakalılar muhakemenin her halinde nakil vasıtasının veya malın, kıymetlerine muadil, bir teminatSözlük · teminatgüvencemukabilindeSözlük · mukabilkarşılık, kendilerine iadesini talep edebilirler. Bu talepler ancak Devlet ajanının muvafakatiyle kabul olunabilir. Teminatın neviSözlük · nevitür, çeşit ve miktarı mahkeme tarafından tesbit olunur.
Teminat nakil vasıtasının veya malın yerine kaim olur.
Bu hususlar hakkında deniz müsadere mahkemeleri ve eğer iş Yüksek Deniz Müsadere Mahkemesinde görülmekte ise bu mahkeme karar verir. Bu kararlara karşı itiraz caizdir.
BEŞİNCİ FASIL
Madde 152Muhakemenin iadesi
Katileşmiş bir hüküm aleyhine aşağıdaki hallerde muhakemenin iadesi talep edilebilir:
1 – Hükümde ihticac olunan bir vasikanın sahteliği sabit olursa;
2 – Yemin verilerek dinlenmiş olan bir şahit veya ehlihibrenin hükme müessir olacak suretteSözlük · suretiyleyoluyla; suretle: biçimde kast veya ihmal ile hakikat hilafında şahitlikte bulunduğu veya rey verdiği sabit olursa.
Muhakemenin iadesi talebi iade talebine sebep teşkilSözlük · teşkiloluşturma eden suçtan dolayı katileşmiş bir hüküm bulunduğu veya delillerin yokluğundan başka sebepler yüzünden takibat ve tahkikatın icra ve devamı mümkün olmadıği takdirdeSözlük · takdirdedurumda, hâlde kabul olunur.
Muhakemenin iadesine dair olan arzuhallerin bir avukat tarafından imzası şarttır.
Muhakemenin iadesine dair olan talepler, hükmün katileştiğinden itibaren üç sene sonra kabul olunmaz.
Madde 153
Muhakemenin iadesine dair olan talepler hakkında hükmü vermiş olan mahkeme karar verir. Bu mahkeme lağvedilmişse salahiyetliSözlük · salahiyetyetki mahkemeyi Adliye Vekili tayin eder.
Talep kabul olunursa, muhakeme, serdolunan iade sebeplerine münhasırSözlük · münhasıranyalnızca, özgü olarak olarak rüyet olunur.
Yeniden yapılacak muhakemede ikinci babın üçüncü faslının II - IV kısımlarında yazılı hükümler caridir.
ALTINCI FASIL
Madde 154Müteferrik hükümler
18 Kanunusani 1327 ve 11 Safer 1330 tarih ve 34 numaralı Ganaimi Bahriye Kanunu MuvakkatiSözlük · muvakkatgeçici hükümleri ile 6/8/1331 tarihli Müsadereleri Ganaimi Bahriye Mahkemelerince tasdik edilen Sefain ve Merakibi Bahriye hakkında Kanunu Muvakkat ilgaSözlük · ilgayürürlükten kaldırma edilmiştir.
Madde 155
Bu kanun neşri tarihinden muteberdir.
Madde 156
Bu kanun hükümlerini yürütmeğe İcra Vekilleri Heyeti memurdur.
3894 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN VEYA
ANAYASA MAHKEMESİ İPTAL KARARLARININ YÜRÜRLÜĞE
GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTERİR LİSTE
Değiştiren Kanunun/ KHK’nin veya İptal Eden Anayasa Mahkemesi Kararının Numarası
3894 Sayılı Kanunun Değişen veya İptal Edilen Maddeleri
Yürürlüğe Giriş Tarihi
KHK/698
3, 21
24/6/2018 tarihinde birlikte yapılan Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri sonucunda Cumhurbaşkanının andiçerek göreve başladığı tarihte
Dipnotlar
[1]2/7/2018 tarihli ve 698 sayılı KHK’nin 16 ncı maddesiyle, bu maddede yer alan “İcra Vekilleri Heyeti” ifadesi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
[2]2/7/2018 tarihli ve 698 sayılı KHK’nin 16 ncı maddesiyle, bu fıkrada yer alan “İcra Vekilleri Heyeti” ifadesi “Cumhurbaşkanı” şeklinde değiştirilmiştir.
[3]Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Tebligata İlişkin hükümleri, 11/2/1959 tarih ve 7201 sayılı Kanunun 62 nci maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır.
Metin, büronun mevzuat arşivindeki 11.01.2024 tarihli sürümdür (kaynak: UYAP Mevzuat). Güncel ve resmî metin için Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.