Hukuk Sözlüğü · 20 terim
B harfi
B harfiyle başlayan hukuk terimlerinin sade açıklamaları; her terim dayandığı kanun maddesine ve ilgili terimlere bağlı.
20 terim
Babalık davası
Aile Hukuku
Evlilik dışında doğan çocuk ile baba arasında soybağının mahkeme kararıyla kurulması için ana ya da çocuk tarafından açılan davadır. Uygulamada genellikle DNA incelemesiyle sonuçlandırılır.
İlgili: Soybağının reddi, Babalık karinesi, Tanıma
Babalık karinesi
Aile Hukuku
Evlilik süresince veya evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün içinde doğan çocuğun babasının koca olduğu yönündeki kanuni varsayımdır. Karine, soybağının reddi davasıyla çürütülebilir.
DayanakTMK m.285
İlgili: Soybağının reddi, Babalık davası, Tanıma
Bağlanma parası (kapora)
Borçlar Hukuku
Sözleşme yapılırken bir tarafın diğerine, sözleşmenin kurulduğunun kanıtı olarak verdiği paradır. Aksi kararlaştırılmadıkça asıl alacaktan düşülür; cayma parası ise taraflara sözleşmeden dönme imkânı verir.
İlgili: Cezai şart
Bağlı kredi
Tüketici ve Sigorta Hukuku
Münhasıran belirli bir mal veya hizmetin alımı için kullandırılan ve satış sözleşmesiyle ekonomik bir bütün oluşturan tüketici kredisidir. Mal teslim edilmezse ya da ayıplıysa tüketici, satıcıyla birlikte krediyi veren kuruluştan da sorumluluk isteyebilir.
DayanakTKHK m.30
İlgili: Ön ödemeli konut satışı, Ayıplı mal
Basiretli iş insanı gibi davranma
Ticaret Hukuku
Tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde öngörülü ve dikkatli bir iş insanından beklenen özeni göstermesi yükümlülüğüdür. Tacir, imzaladığı sözleşmedeki cezai şartın fahiş olduğunu ileri sürerek indirim isteyemez.
İlgili: Tacir, Cezai şart
Basit yargılama usulü
Medeni Usul Hukuku
Sulh hukuk mahkemelerinin baktığı davalar, ihtiyati tedbirler ve kanunda sayılan bazı davalarda uygulanan, dilekçe aşaması kısa ve süreleri daha hızlı işleyen yargılama usulüdür.
İlgili: Görevli mahkeme
Bekletici mesele
Medeni Usul Hukuku
Davanın sonucunun, başka bir mahkemede veya idari makamda görülen bir uyuşmazlığın sonucuna bağlı olmasıdır. Mahkeme bu durumda diğer işin sonuçlanmasını bekleyebilir.
DayanakHMK m.165
İlgili: Davaların birleştirilmesi
Belirli süreli iş sözleşmesi
İş Hukuku
Belirli süreli işlerde ya da belli bir işin tamamlanması gibi objektif koşullara bağlı olarak yapılan iş sözleşmesidir. Esaslı bir neden olmadıkça birden fazla üst üste yapılamaz; yapılırsa sözleşme başından itibaren belirsiz süreli sayılır.
DayanakİşK m.11
İlgili: İş sözleşmesi, İş güvencesi
Belirsiz alacak davası
Medeni Usul Hukuku
Alacağın miktarı dava açarken tam olarak belirlenemiyorsa, asgari bir tutar gösterilerek açılan davadır. Miktar tahkikat sonunda (çoğu kez bilirkişi raporuyla) belli olunca davacı talebini artırabilir.
DayanakHMK m.107
İlgili: Kısmi dava, Islah, Bilirkişi, Eda davası
Belirsiz süreli kira ve fesih dönemi
Gayrimenkul Hukuku
Süresi belirlenmemiş kira sözleşmesinin, yasal fesih dönemleri ve bildirim süreleri gözetilerek sona erdirilmesidir. Konut ve çatılı işyerlerinde kiracı bildirimle her zaman çıkabilir; kiraya veren ise ancak on yıllık uzama süresinden sonra gerekçesiz fesih yapabilir.
DayanakTBK m.328TBK m.329TBK m.347
İlgili: On yıllık uzama süresi, Kira sözleşmesi, Erken tahliye ve makul süre
Beyan yükümlülüğü (sigortada)
Tazminat Hukuku
Sigorta ettirenin, sözleşme yapılırken bildiği ya da bilmesi gereken ve riskin değerlendirilmesinde önemli olan tüm hususları sigortacıya bildirme yükümlülüğüdür. İhlali, sigortacıya sözleşmeden cayma veya prim farkı isteme hakkı verir.
DayanakTTK m.1435
İlgili: Sigorta sözleşmesi
Bilgi edinme hakkı
İdare Hukuku
Herkesin kamu kurum ve kuruluşlarından, kanunda sayılan istisnalar dışında, bilgi ve belge isteyebilme hakkıdır. Kurum kural olarak on beş iş günü içinde cevap vermelidir; ret kararına karşı Bilgi Edinme Değerlendirme Kuruluna ve idari yargıya gidilebilir.
Dayanak4982 s. K. m.44982 s. K. m.114982 s. K. m.13
İlgili: Zımni ret (idari sükût)
Bilirkişi
Medeni Usul Hukuku
Çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgi gerektiren konularda mahkemenin görüşüne başvurduğu uzmandır. Hukuki bilgiyle çözülebilecek konularda bilirkişiye gidilemez; raporu hâkimi bağlamaz.
DayanakHMK m.266
İlgili: Takdiri delil, Keşif, Tahkikat, Belirsiz alacak davası, Sigorta eksperi
Bilişim sistemine girme
Bilişim, Yapay Zekâ ve KVKK Hukuku
Bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girilmesi ya da orada kalmaya devam edilmesidir. Sistemdeki verilerin bozulması, yok edilmesi veya değiştirilmesi daha ağır cezayı gerektirir.
İlgili: Kişisel verilerin hukuka aykırı kaydedilmesi ve yayılması
Bono (emre muharrer senet)
Ticaret Hukuku
Düzenleyenin, belirli bir tutarı belirli bir vadede lehtara ya da onun emrine ödemeyi kayıtsız şartsız üstlendiği kambiyo senedidir. Kanunda sayılan zorunlu unsurlardan biri eksik olan senet bono sayılmaz, adi senet hükmündedir.
İlgili: Çek, Kambiyo senetlerine özgü haciz yolu, Ciro (ciranta), Keşideci, lehtar ve hamil, Ödeme yasağı (ödemeden men), Protesto (kambiyo senedinde)
Borcun üstlenilmesi
Borçlar Hukuku
Bir borcun, alacaklının kabulüyle eski borçlunun yerine yeni bir borçlu tarafından üstlenilmesidir. Alacaklının rızası olmadan eski borçlu borçtan kurtulmaz.
İlgili: Alacağın temliki
Borçlunun temerrüdü
Borçlar Hukuku
Muaccel (ödeme zamanı gelmiş) bir borcu ifa etmeyen borçlunun, alacaklının ihtarıyla ya da kararlaştırılmış ödeme gününün geçmesiyle direnimde sayılmasıdır. Temerrüt, gecikme tazminatı ve faiz sorumluluğu doğurur.
DayanakTBK m.117TBK m.118TBK m.120
İlgili: Temerrüt faizi, Sözleşmeden dönme, Alacaklının temerrüdü, Muacceliyet (muaccel alacak), Müspet zarar ve menfi zarar
Boşanmada maddi ve manevi tazminat
Aile Hukuku
Kusursuz ya da daha az kusurlu eşin, boşanma nedeniyle mevcut veya beklenen menfaatleri zedelendiği için maddi; kişilik hakkı saldırıya uğradığı için manevi tazminat isteyebilmesidir.
DayanakTMK m.174
İlgili: Yoksulluk nafakası, Çekişmeli boşanma, Zina (aldatma)
Boşta geçen süre ücreti
İş Hukuku
İşe iade davasını kazanan işçiye, kararın kesinleşmesine kadar çalışmadığı süre için en çok dört aylık ücret ve diğer hakları tutarında yapılan ödemedir.
DayanakİşK m.21
İlgili: İşe iade davası, İşe başlatmama tazminatı
Bozma kararına uyma
Medeni Usul Hukuku
Yargıtay'ın bozduğu kararı yeniden ele alan mahkemenin, bozma gerekçesine uyarak yargılamaya devam etmeye karar vermesidir. Mahkeme bozmaya uymayıp önceki kararında direnebilir; bu durumda uyuşmazlığı Yargıtay Hukuk Genel Kurulu çözer.
DayanakHMK m.373
İlgili: Temyiz, Usuli kazanılmış hak
Açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Süre ve parasal sınırlar değişikliğe açıktır: güncel ve resmî metin için kanun sayfası, Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi telefon, e-posta veya WhatsApp ile doğrudan avukatlarımıza iletebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.