Hukuk Sözlüğü · 24 terim
H harfi
H harfiyle başlayan hukuk terimlerinin sade açıklamaları; her terim dayandığı kanun maddesine ve ilgili terimlere bağlı.
24 terim
Haciz
İcra ve İflas Hukuku
Kesinleşmiş takipte borçlunun, alacağı karşılamaya yetecek malları üzerinde icra dairesince el konulması işlemidir. Haczedilen mal satılarak bedeli alacaklıya ödenir.
İlgili: Haczedilemeyen mallar, Maaş haczi, İstihkak davası, Satış isteme süresi, Haciz ihbarnamesi (89/1-2-3), İhtiyati haciz, Kıymet takdiri, Mal beyanı, Muhafaza ve yediemin, Rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip, Sıra cetveli, Takyidat (tapu kaydındaki kısıtlamalar)
Haciz bildirisi (e-haciz)
Vergi Hukuku
Amme borçlusunun üçüncü kişiler (çoğunlukla bankalar) nezdindeki alacak ve hesaplarının, tahsil dairesinin göndereceği bildiriyle haczedilmesidir. Bildirim elektronik ortamda yapılabildiği için uygulamada e-haciz denir.
Dayanak6183 s. K. m.79
İlgili: Haciz ihbarnamesi (89/1-2-3), Ödeme emri (amme alacağı)
Haciz ihbarnamesi (89/1-2-3)
İcra ve İflas Hukuku
Borçlunun üçüncü kişideki alacağının haczedildiğinin o kişiye bildirilmesidir. Üçüncü kişi yedi gün içinde itiraz etmezse borç zimmetinde sayılır; birinci ihbarnameden sonra ikinci ve üçüncü ihbarnameler gönderilir ve itiraz edilmezse doğrudan takip edilebilir.
DayanakİİK m.89
İlgili: Haciz, Haciz bildirisi (e-haciz)
Haczedilemeyen mallar
İcra ve İflas Hukuku
Borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için zorunlu sayılan ev eşyası, meslek araçları, haline münasip evi gibi malların haczedilemeyeceğini öngören kuraldır.
DayanakİİK m.82
İlgili: Haciz, Maaş haczi
Hak düşürücü süre
Borçlar Hukuku
Geçmesiyle hakkın kendisinin sona erdiği süredir. Zamanaşımından farkı, kesilmemesi, durmaması ve hâkimin kendiliğinden dikkate almasıdır.
İlgili: Zamanaşımı, Önalım (şufa) hakkı
Hak ederek tahliye (bihakkın tahliye)
Ceza Hukuku
Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresini yükümlülüklerine uyarak iyi hâlle geçirmesi sonucunda cezasının infaz edilmiş sayılmasıdır.
Dayanak5275 s. K. m.107
İlgili: Koşullu salıverilme, Denetimli serbestlik
Hâkimin reddi
Medeni Usul Hukuku
Tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektiren önemli bir sebep bulunan hâkimin davadan çekilmesinin istenmesidir. Kanunun saydığı yasaklılık hâllerinde ise hâkim davaya zaten bakamaz.
İlgili: Hukuki dinlenilme hakkı
Haklı nedenle fesih
İş Hukuku
Kanunda sayılan sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan hâller ve zorlayıcı sebeplerle iş sözleşmesinin bildirim süresi beklenmeden derhâl feshedilmesidir. İşçinin haklı feshinde kıdem tazminatı hakkı doğar; ahlak ve iyi niyete aykırılığa dayanan feshi, öğrenmeden itibaren altı iş günü ve her hâlde bir yıl içinde kullanılmalıdır.
DayanakİşK m.24İşK m.25İşK m.26
İlgili: Kıdem tazminatı, Geçerli neden, Çalışma koşullarında esaslı değişiklik, Devamsızlık, Psikolojik taciz (mobbing), Ücretin ödenmemesi
Haksız fiil
Borçlar Hukuku
Kusurlu ve hukuka aykırı bir davranışla başkasına zarar verilmesidir. Zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür; zarar gören zararı, kusuru ve nedensellik bağını ispat eder.
İlgili: Manevi tazminat, Kusursuz sorumluluk, Haksız fiilde zamanaşımı, Destekten yoksun kalma tazminatı, Tıbbi kötü uygulama (malpraktis)
Haksız fiilde zamanaşımı
Borçlar Hukuku
Haksız fiilden doğan tazminat isteminin, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlde fiilden itibaren on yıl içinde ileri sürülmesi gerektiğini öngören süredir. Fiil aynı zamanda daha uzun zamanaşımına tabi bir suçsa, ceza zamanaşımı uygulanır.
DayanakTBK m.72
İlgili: Haksız fiil, Zamanaşımı
Haksız rekabet
Ticaret Hukuku
Aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışlar ve ticari uygulamalarla rakipler ya da tedarikçiler ve müşteriler arasındaki ilişkilerin etkilenmesidir. Tespit, men, ortadan kaldırma ve tazminat davaları açılabilir.
DayanakTTK m.54TTK m.55TTK m.56
İlgili: Tacir, İltibas (karıştırılma ihtimali), Rekabet yasağı (iş sözleşmesinde)
Haksız şart
Tüketici ve Sigorta Hukuku
Tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye konulan ve dürüstlük kuralına aykırı biçimde tarafların hak ve yükümlülüklerinde tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan sözleşme hükmüdür. Haksız şartlar kesin olarak hükümsüzdür; sözleşmenin geri kalanı geçerli kalır.
DayanakTKHK m.5
İlgili: Genel işlem koşulları, Tüketici
Haksız tahrik
Ceza Hukuku
Suçun, haksız bir fiilin meydana getirdiği hiddet veya şiddetli elemin etkisi altında işlenmesidir. Faile verilecek ceza kanunda belirtilen oranlarda indirilir.
DayanakTCK m.29
İlgili: Meşru müdafaa, Takdiri indirim
Hapis cezası
Ceza Hukuku
Hükümlünün özgürlüğünden yoksun bırakıldığı ceza türüdür: ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve süreli hapis. Bir yıl veya daha az süreli hapis cezası kısa süreli hapis cezasıdır.
İlgili: Seçenek yaptırımlar, Hapis cezasının ertelenmesi, Koşullu salıverilme, Adli para cezası
Hapis cezasının ertelenmesi
Ceza Hukuku
İki yıl veya daha az süreli hapis cezasının, kanundaki koşullar varsa infaz edilmeyip bir ila üç yıllık denetim süresine bağlanmasıdır. Denetim süresi iyi hâlle geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır.
DayanakTCK m.51
İlgili: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), Seçenek yaptırımlar, Denetim süresi (HAGB ve ertelemede), Hapis cezası
Harcama itirazı (kredi kartı)
Tüketici ve Sigorta Hukuku
Kart hamilinin, hesap özetinde yer alan ve kendisinin yapmadığı ya da sorunlu bulduğu bir harcamaya bankaya itiraz etmesidir. İtiraz sonuçlanana kadar ilgili tutar için faiz işletilmez ve gecikme sayılmaz.
Dayanak5464 s. K. m.10
İlgili: Tüketici
Hizmet kusuru
İdare Hukuku
Kamu hizmetinin hiç ya da geç işlemesi veya kötü işlemesidir. Bu durumda zarar gören, personele değil doğrudan idareye karşı tam yargı davası açar; idare, kusurlu personeline rücu edebilir.
İlgili: Tam yargı davası
Hizmet tespiti davası
İş Hukuku
Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmeyen ya da eksik bildirilen çalışma sürelerinin ve kazançların mahkeme kararıyla tespit edilmesi için açılan davadır. Çalışmanın geçtiği yılın sonundan itibaren beş yıl içinde açılmalıdır.
Dayanak5510 s. K. m.86/9
Hukuka aykırı delil
Ceza Hukuku
Kanuna uygun olmayan yollarla elde edilen delildir. Bu tür deliller hükme esas alınamaz; ispat yasağı Anayasada da güvence altındadır.
DayanakCMK m.206CMK m.217AY m.38
İlgili: Arama ve el koyma, Susma hakkı, İfade ve sorgu, İletişimin tespiti (HTS kaydı)
Hukuki dinlenilme hakkı
Medeni Usul Hukuku
Tarafların yargılama hakkında bilgi sahibi olma, açıklama ve ispat hakkı ile kararın somut ve açık gerekçe içermesini isteme hakkıdır. Bu hakkın ihlali kararın bozulma nedenidir.
Hukuki yarar
Medeni Usul Hukuku
Davacının, mahkemeden hukuki korunma istemekte güncel ve meşru bir ihtiyacının bulunmasıdır. Hukuki yararı olmayan davada mahkeme esasa girmeden davayı usulden reddeder.
DayanakHMK m.114/1HMK m.115
İlgili: Dava şartları, Tespit davası
Sanığa verilen iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezasının, kanundaki koşullar varsa açıklanmayıp beş yıllık denetim süresine bırakılmasıdır. Bu sürede kasıtlı yeni bir suç işlenmezse hüküm ortadan kalkar ve dava düşer; adli sicile sonuç doğuran bir kayıt olarak işlenmez.
DayanakCMK m.231
İlgili: Hapis cezasının ertelenmesi, Adli sicil, Kamu davasının açılmasının ertelenmesi, Denetim süresi (HAGB ve ertelemede), Seri muhakeme usulü, Takdiri indirim
Hükmün tefhimi
Medeni Usul Hukuku
Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesi
Ceza Hukuku
Kanunda belirlenen süreyi aşmayan hapis cezalarında, hükümlünün ya da yakınlarının ağır hastalığı, mesleki veya ailevi önemli bir sebep gibi gerekçelerle infazın, kanundaki koşullar ve süreler içinde ertelenmesini Cumhuriyet başsavcılığından istemesidir.
Dayanak5275 s. K. m.17
İlgili: Çağrı kâğıdı (infaz), İnfazın hastalık nedeniyle ertelenmesi
Açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Süre ve parasal sınırlar değişikliğe açıktır: güncel ve resmî metin için kanun sayfası, Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi telefon, e-posta veya WhatsApp ile doğrudan avukatlarımıza iletebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.