Hukuk Sözlüğü · 31 terim
M harfi
M harfiyle başlayan hukuk terimlerinin sade açıklamaları; her terim dayandığı kanun maddesine ve ilgili terimlere bağlı.
31 terim
Maaş haczi
İcra ve İflas Hukuku
Borçlunun aylık, ücret ve benzeri gelirlerinin, kendisi ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı dışarıda bırakılarak haczedilmesidir. Kural olarak maaşın dörtte birinden az olamaz; nafaka alacakları önceliklidir.
DayanakİİK m.83
İlgili: Haciz, Haczedilemeyen mallar
Mal beyanı
İcra ve İflas Hukuku
Ödeme emri ya da icra emri tebliğ edilen borçlunun, borcunu karşılayacak mallarını, gelirlerini ve alacaklarını icra dairesine bildirme yükümlülüğüdür. Bildirmemek ya da gerçeğe aykırı bildirmek tazyik hapsi gerektirir.
DayanakİİK m.74İİK m.76İİK m.337
İlgili: Ödeme emri, Haciz
Manevi tazminat
Borçlar Hukuku
Kişilik hakkı zedelenen ya da bedensel bütünlüğü zarar gören kişiye, yaşadığı acı ve üzüntünün hafifletilmesi için hâkimin takdir ettiği para tutarıdır. Ağır yaralanma ve ölümde yakınlar da manevi tazminat isteyebilir.
DayanakTBK m.56TBK m.58TMK m.25
İlgili: Haksız fiil, Kişilik hakkı, Destekten yoksun kalma tazminatı, Nişanın bozulması, Psikolojik taciz (mobbing), Tıbbi kötü uygulama (malpraktis)
Menfaat ihlali (iptal davasında)
İdare Hukuku
İptal davası açabilmek için davacının, dava konusu idari işlemle kişisel, meşru ve güncel bir menfaat ilişkisi içinde bulunmasıdır. Herkesin açabildiği bir dava türü değildir, ancak menfaat kavramı geniş yorumlanır.
DayanakİYUK m.2/1
İlgili: İptal davası, Dava ehliyeti, ÇED olumlu / ÇED gerekli değildir kararı
Menfi tespit davası
İcra ve İflas Hukuku
Borçlunun, hakkında takip yapılan ya da yapılabilecek bir borcun bulunmadığının tespiti için açtığı davadır. Takipten önce ya da sonra açılabilir; borç ödendikten sonra istirdat davasına dönüşür.
DayanakİİK m.72
İlgili: İstirdat davası, Tespit davası
Mesafeli sözleşme
Tüketici ve Sigorta Hukuku
Satıcı ile tüketicinin fiziksel olarak bir araya gelmeden, internet, telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurdukları sözleşmedir. Satıcı, sözleşme öncesinde tüketiciyi kanunda sayılan konularda bilgilendirmek zorundadır.
DayanakTKHK m.48
İlgili: Cayma hakkı, Aracı hizmet sağlayıcı (e-ticaret platformu), Kalıcı veri saklayıcısı
Meslek hastalığı
İş Hukuku
Sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedensel veya ruhsal engellilik hâlidir.
Dayanak5510 s. K. m.14
İlgili: İş kazası
Meşru müdafaa
Ceza Hukuku
Kendisine ya da başkasına ait bir hakka yönelik, gerçekleşen, gerçekleşmesi veya tekrarı muhakkak olan haksız bir saldırıyı o anki koşullara göre orantılı biçimde defetmek zorunluluğuyla işlenen fiildir. Bu durumda faile ceza verilmez.
DayanakTCK m.25
İlgili: Haksız tahrik
Miras ortaklığı
Miras Hukuku
Birden çok mirasçının bulunduğu hâllerde, mirasın açılmasından paylaşmaya kadar mirasçılar arasında oluşan topluluktur. Mirasçılar tereke mallarına elbirliğiyle maliktir ve tasarruflar oybirliğiyle yapılır.
DayanakTMK m.640
İlgili: Elbirliği mülkiyeti, Miras ortaklığına temsilci atanması, Mirasın paylaşılması, Dava arkadaşlığı, Miras payının devri
Miras ortaklığına temsilci atanması
Miras Hukuku
Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hukuk mahkemesinin, paylaşmaya kadar miras ortaklığını temsil etmek üzere bir temsilci atamasıdır. Mirasçıların birlikte hareket edemediği durumlarda dava açılmasını ve terekenin korunmasını kolaylaştırır.
DayanakTMK m.640/3
İlgili: Miras ortaklığı, Temsil kayyımı
Miras payının devri
Miras Hukuku
Mirasçının, terekenin tamamı veya bir kısmı üzerindeki miras payını diğer bir mirasçıya ya da üçüncü kişiye devretmesidir. Mirasçılar arasındaki devir sözleşmesi yazılı şekle, üçüncü kişiye devir ise resmî şekle tabidir.
DayanakTMK m.677
İlgili: Miras ortaklığı, Mirasın paylaşılması
Miras sözleşmesi
Miras Hukuku
Miras bırakanın, karşı tarafla birlikte resmî vasiyetname şeklinde yaptığı, mirasçı atama ya da mirastan feragat gibi sonuçlar doğuran ölüme bağlı sözleşmedir. Vasiyetnameden farklı olarak tek taraflı olarak geri alınamaz.
Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu
Miras Hukuku
Mirası reddetmeyen mirasçıların, miras bırakanın borçlarından kişisel olarak ve müteselsilen sorumlu olmasıdır. Bu sorumluluktan kaçınmanın yolları mirasın reddi ya da resmî defter tutulmasıdır.
İlgili: Mirasın reddi, Müteselsil sorumluluk, Terekenin resmî defteri
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Miras Hukuku
Ölen kişinin mirasçılarını ve miras paylarını gösteren belgedir. Sulh hukuk mahkemesinden ya da noterden alınabilir; aksi ispat edilinceye kadar geçerlidir ve her zaman iptali istenebilir.
DayanakTMK m.598
İlgili: Yasal mirasçılar, Çekişmesiz yargı, İntikal (tapuda miras intikali)
Mirasçılıktan çıkarma
Miras Hukuku
Miras bırakanın, kendisine veya yakınlarına karşı ağır bir suç işleyen ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmeyen saklı paylı mirasçısını ölüme bağlı tasarrufla mirastan yoksun bırakmasıdır. Çıkarma sebebi tasarrufta gösterilmelidir.
İlgili: Saklı pay, Mirastan yoksunluk
Mirasın paylaşılması
Miras Hukuku
Miras ortaklığının, mirasçıların paylaşma sözleşmesiyle ya da mahkeme kararıyla sona erdirilerek tereke mallarının mirasçılara ayrılmasıdır. Her mirasçı, paylaşmanın yapılmasını her zaman isteyebilir.
İlgili: Miras ortaklığı, Ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu), Denkleştirme (iade), Miras payının devri
Mirasın reddi
Miras Hukuku
Yasal ve atanmış mirasçıların, mirası kabul etmeyip mirasçılıktan çıkmasıdır. Ölümün öğrenilmesinden itibaren üç ay içinde sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanla yapılır.
DayanakTMK m.605TMK m.606TMK m.609
İlgili: Yasal mirasçılar, Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu, Terekenin resmî defteri
Mirastan yoksunluk
Miras Hukuku
Miras bırakanı öldüren ya da öldürmeye teşebbüs eden, vasiyetnamesini yok eden veya onu ölüme bağlı tasarruf yapmaktan alıkoyan kişinin, kanun gereği mirasçı olamamasıdır.
DayanakTMK m.578
İlgili: Mirasçılıktan çıkarma
Muacceliyet (muaccel alacak)
Tazminat Hukuku
Bir alacağın vadesinin gelmesi, yani alacaklının artık ifayı isteyebileceği duruma gelmesidir. Taraflarca kararlaştırılmadıkça ya da işin niteliğinden anlaşılmadıkça her borç doğduğu anda muaccel olur.
DayanakTBK m.90
İlgili: Borçlunun temerrüdü, Zamanaşımı
Muhafaza ve yediemin
İcra ve İflas Hukuku
Haczedilen malın (mahcuzun) kaybolmasını önlemek için icra dairesince alınarak saklanmasına muhafaza denir. Mal, saklanmak üzere borçluya, alacaklıya ya da üçüncü bir kişiye bırakılabilir; malı saklama yükümlülüğü üstlenen bu kişiye yediemin denir.
DayanakİİK m.88
İlgili: Haciz, Satış isteme süresi
Muhdesat
Gayrimenkul Hukuku
Muris muvazaası
Miras Hukuku
Miras bırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla gerçekte bağışladığı taşınmazı tapuda satış gibi göstermesidir. Görünüşteki satış geçersizdir; mirasçılar tapu iptali ve tescil davası açabilir. Kurum, 1974 tarihli Yargıtay içtihadı birleştirme kararına dayanır.
DayanakTBK m.19
İlgili: Muvazaa, Tapu iptali ve tescil davası, Tenkis davası, Ölünceye kadar bakma sözleşmesi
Mutat mesken
Aile Hukuku
Çocuğun hayatının merkezi olan, olağan olarak yaşadığı yerdir. Uluslararası çocuk kaçırma davalarında çocuğun haksız olarak götürülmeden önceki mutat meskenine iadesinin esası budur.
Dayanak5717 s. K. m.15717 s. K. m.2
İlgili: Velayet, Çocukla kişisel ilişki kurulması
Muvazaa
Borçlar Hukuku
Tarafların üçüncü kişileri yanıltmak amacıyla, gerçek iradelerine uymayan görünüşte bir işlem yapmak üzere anlaşmasıdır. Görünüşteki işlem geçersizdir; gizli işlem ise kendi geçerlilik koşullarını taşıyorsa geçerli olabilir.
DayanakTBK m.19
İlgili: Muris muvazaası, Tasarrufun iptali davası, Kesin hükümsüzlük (butlan)
Müdafi
Ceza Hukuku
Şüpheli veya sanığın ceza muhakemesinde savunmasını yapan avukattır. Çocuklar, kendini savunamayacak durumda olanlar ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda istem aranmaksızın baro tarafından görevlendirilir.
İlgili: Susma hakkı, Şüpheli ve sanık, İfade ve sorgu
Müddetname
Ceza Hukuku
Cumhuriyet başsavcılığının, hükümlünün cezasının ne zaman başlayıp ne zaman biteceğini, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik tarihlerini gösteren hesap belgesidir. Hesaba itiraz infaz hâkimliğine yapılır.
Dayanak5275 s. K. m.20
İlgili: İnfaz hâkimliği, Koşullu salıverilme, Toplama (içtima) kararı, Çağrı kâğıdı (infaz)
Müsadere
Ceza Hukuku
Suçta kullanılan ya da suçtan elde edilen eşya ve kazançların mahkeme kararıyla mülkiyetinin Devlete geçirilmesidir. İyi niyetli üçüncü kişilere ait eşya, kural olarak müsadere edilmez.
İlgili: Arama ve el koyma
Müspet zarar ve menfi zarar
Tazminat Hukuku
Müspet zarar, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesi yüzünden alacaklının uğradığı zarardır (ifa edilseydi bulunacağı durum ile mevcut durum arasındaki fark). Menfi zarar ise sözleşmenin geçerliliğine güvenilmesi yüzünden uğranılan zarardır.
İlgili: Sözleşmeden dönme, Borçlunun temerrüdü
Müşteki (şikâyetçi)
Ceza Hukuku
Suç nedeniyle şikâyette bulunan kişidir. Soruşturmada delil toplanmasını isteme ve kovuşturmaya yer olmadığı kararına itiraz etme gibi haklara sahiptir; kovuşturmada davaya katılarak katılan sıfatı kazanabilir.
DayanakCMK m.234
İlgili: Katılan (davaya katılma), Şikâyet (ceza), Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar
Müteselsil kefalet
Borçlar Hukuku
Kefilin, borçlu ile birlikte müteselsil sorumlu olmayı kabul ettiği kefalet türüdür. Alacaklı, borçlu temerrüde düşüp ihtar sonuçsuz kaldığında önce borçluya başvurmadan doğrudan kefili takip edebilir.
DayanakTBK m.586
İlgili: Kefalet, Adi kefalet, Müteselsil sorumluluk
Müteselsil sorumluluk
Borçlar Hukuku
Birden çok borçludan her birinin borcun tamamından sorumlu olmasıdır. Alacaklı, dilediği borçludan alacağının tamamını isteyebilir; ödeyen borçlu diğerlerine payları oranında rücu eder.
DayanakTBK m.162TBK m.163TBK m.167
İlgili: Rücu, Müteselsil kefalet, Alt işveren, İşyeri devri (iş hukukunda), Mirasçıların tereke borçlarından sorumluluğu
Açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Süre ve parasal sınırlar değişikliğe açıktır: güncel ve resmî metin için kanun sayfası, Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi telefon, e-posta veya WhatsApp ile doğrudan avukatlarımıza iletebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.