Hukuk Sözlüğü · 22 terim
Y harfi
Y harfiyle başlayan hukuk terimlerinin sade açıklamaları; her terim dayandığı kanun maddesine ve ilgili terimlere bağlı.
22 terim
Yakalama emri
Ceza Hukuku
Çağrı üzerine gelmeyen ya da kaçan şüpheli, sanık veya hükümlünün yakalanması için hâkim ya da mahkemenin düzenlediği emirdir. Yakalanan kişi en kısa sürede hâkim önüne çıkarılır.
DayanakCMK m.98
İlgili: Zorla getirme (ihzar), Gözaltı, Çağrı kâğıdı (infaz)
Yan giderler (kullanma giderleri)
Gayrimenkul Hukuku
Kiralananın kullanımıyla ilgili ısıtma, aydınlatma, su ve ortak alan giderleri gibi masraflardır; aksine bir anlaşma yoksa kiracıya aittir. Zorunlu sigorta ve vergi gibi yükümlülüklere ise kural olarak kiraya veren katlanır.
İlgili: Ortak gider ve avans, Kiracı aleyhine düzenleme yasağı
Yapı kayıt belgesi (imar barışı)
İdare Hukuku
Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar için 2018 düzenlemesiyle başvuru üzerine verilen ve yapının geçici olarak kayıt altına alınmasını sağlayan belgedir. Yapıyı mevzuata uygun hâle getirmez; yapının güvenliği malikin sorumluluğundadır.
Dayanak3194 s. K. geç. m.16
Yapı tatil zaptı ve imar para cezası
İdare Hukuku
Ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılan yapı için belediye veya valiliğin inşaatı mühürleyerek durdurması, aykırılık giderilmezse yıkım kararı vermesi ve ayrıca yapı sahibine idari para cezası uygulamasıdır.
Dayanak3194 s. K. m.323194 s. K. m.42
İlgili: İdari para cezası, İptal davası, Yapı kayıt belgesi (imar barışı)
Yardım nafakası
Aile Hukuku
Yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu, altsoyu ve kardeşlerine, gücü yeten kişinin vermekle yükümlü olduğu nafakadır. Eğitimi süren ergin çocuğun ana-babadan istediği nafaka da bu türdendir.
DayanakTMK m.364
İlgili: İştirak nafakası, Yoksulluk nafakası
Yargılama giderleri
Medeni Usul Hukuku
Harçlar, tebligat ve bilirkişi giderleri, tanık ücretleri ve vekâlet ücreti gibi davanın yürütülmesi için yapılan masraflardır. Kural olarak davayı kaybeden tarafa yüklenir.
İlgili: Gider avansı, Vekâlet ücreti (karşı taraf), Adli yardım
Yargılamanın iadesi
Medeni Usul Hukuku
Kesinleşmiş bir kararın, kanunda sınırlı olarak sayılan ağır usul hataları ya da sonradan ortaya çıkan önemli belgeler gibi nedenlerle yeniden ele alınmasını sağlayan olağanüstü kanun yoludur.
DayanakHMK m.374HMK m.375HMK m.377
İlgili: Kesin hüküm, Yargılamanın yenilenmesi
Yargılamanın yenilenmesi
Ceza Hukuku
Kesinleşmiş bir ceza hükmüne karşı, sahte belge, yalan tanıklık, yeni delil ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ihlal kararı gibi kanunda sayılan nedenlerle başvurulan olağanüstü kanun yoludur.
İlgili: Yargılamanın iadesi, AİHM başvurusu
Yasal mirasçılar
Miras Hukuku
Ölen kişinin, vasiyetname olmasa da kanun gereği mirasçısı olan yakınlarıdır: altsoy, ana-baba ve onların altsoyu, büyük ana-babalar ve sağ kalan eş. Eşin payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir.
DayanakTMK m.495TMK m.496TMK m.499
İlgili: Saklı pay, Mirasçılık belgesi (veraset ilamı), Mirasın reddi
Yaş küçüklüğü (ceza sorumluluğu)
Ceza Hukuku
Fiil sırasında on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. On iki-on beş yaş arasındakilerde fiilin anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişip gelişmediği araştırılır; on beş-on sekiz yaş arasında ise ceza indirilerek verilir.
DayanakTCK m.31
İlgili: Suça sürüklenen çocuk
Yayıma itiraz (marka)
Fikrî ve Sınaî Mülkiyet Hukuku
Resmî Marka Bülteninde yayımlanan bir marka başvurusunun tescil edilmemesi gerektiğini düşünen kişilerin, yayım tarihinden itibaren iki ay içinde Türk Patent ve Marka Kurumuna itiraz etmesidir.
DayanakSMK m.18
Yeni malikin tahliye davası
Gayrimenkul Hukuku
Kiralananı sonradan edinen yeni malikin, kendisi veya yakınlarının gereksinimi nedeniyle kiracının tahliyesini istemesidir. Edinmeden itibaren bir ay içinde kiracıya yazılı bildirimde bulunup altı ay sonra dava açabilir.
DayanakTBK m.351
İlgili: İhtiyaç nedeniyle tahliye
Yeniden kiralama yasağı
Gayrimenkul Hukuku
Kiraya verenin, gereksinim ya da yeniden inşa amacıyla tahliye ettirdiği kiralananı haklı sebep olmaksızın üç yıl geçmedikçe eski kiracıdan başkasına kiralayamamasıdır. Aykırılık hâlinde eski kiracıya son kira yılı bedelinden az olmamak üzere tazminat ödenir.
DayanakTBK m.355
İlgili: İhtiyaç nedeniyle tahliye
Yetki sözleşmesi
Medeni Usul Hukuku
Tacirlerin ya da kamu tüzel kişilerinin, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlıkta yetkili mahkemeyi önceden yazılı olarak kararlaştırmasıdır. Aksi kararlaştırılmadıkça dava yalnızca seçilen yerde açılabilir.
İlgili: Yetkili mahkeme, Kesin yetki
Yetkili mahkeme
Medeni Usul Hukuku
Görevli mahkemenin hangi yerdeki mahkeme olacağını belirler. Kural olarak davalının yerleşim yeri mahkemesidir; kanun bazı davalar için başka ya da kesin yetkili yerler öngörür.
DayanakHMK m.6HMK m.12HMK m.17
İlgili: Görevli mahkeme, Yetki sözleşmesi, Kesin yetki
Yıllık ücretli izin
İş Hukuku
Deneme süresi dâhil en az bir yıl çalışmış işçiye, kıdemine göre on dört, yirmi ya da yirmi altı günden az olmamak üzere verilen ücretli izindir. Sözleşme sona erdiğinde kullanılmamış izin süresine ait ücret ödenir.
İlgili: Fazla çalışma
Yoksulluk nafakası
Aile Hukuku
Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan, kusuru daha ağır olmayan eşin, diğer eşten mali gücü oranında istediği süresiz nafakadır. Tarafların durumu değişirse artırılması, azaltılması ya da kaldırılması istenebilir.
İlgili: Tedbir nafakası, İştirak nafakası, Nafaka yükümlülüğüne uymama, Boşanmada maddi ve manevi tazminat, Fiilen evliymiş gibi yaşama, Yardım nafakası
Yolsuz tescil
Gayrimenkul Hukuku
Geçerli bir hukuki sebebe dayanmadan yapılmış tescildir. Ayni hakkı zedelenen kişi, yolsuz tescilin düzeltilmesi için tapu iptali ve tescil davası açabilir.
DayanakTMK m.1024TMK m.1025
İlgili: Tapu iptali ve tescil davası, Tapuya güvenle iyi niyetli kazanım
Yönetici (kat mülkiyetinde)
Gayrimenkul Hukuku
Kat maliklerinin anagayrimenkulün yönetimi için kendi aralarından ya da dışarıdan seçtiği kişi veya kuruldur. Yönetici, kat malikleri kurulu kararlarını uygular, ortak giderleri toplar ve borçlu kat malikine karşı takip yapar.
İlgili: Ortak gider ve avans, İşletme projesi, Yönetim planı
Yönetim kurulu üyelerinin sorumluluğu
Ticaret Hukuku
Kanundan ve esas sözleşmeden doğan yükümlülüklerini kusurlarıyla ihlal eden yönetim kurulu üyelerinin; şirkete, pay sahiplerine ve şirket alacaklılarına karşı verdikleri zarardan sorumlu olmasıdır.
İlgili: Anonim şirket
Yönetim planı
Gayrimenkul Hukuku
Kat mülkiyetine tabi yapının yönetim tarzını, bağımsız bölümlerin kullanım amacını, yönetici ve denetçilerin ücretlerini ve kat malikleri arasındaki diğer ilişkileri düzenleyen, bütün malikleri bağlayan sözleşmedir.
DayanakKMK m.28
İlgili: Kat mülkiyeti, Yönetici (kat mülkiyetinde)
Yürütmenin durdurulması
İdare Hukuku
İdari işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararlar doğacaksa ve işlem açıkça hukuka aykırıysa, idare mahkemesinin dava sonuçlanıncaya kadar işlemin uygulanmasını durdurmasıdır.
DayanakİYUK m.27
İlgili: İptal davası, İhtiyati tedbir
Açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; somut bir uyuşmazlık için hukuki görüş yerine geçmez. Süre ve parasal sınırlar değişikliğe açıktır: güncel ve resmî metin için kanun sayfası, Resmî Gazete ve Mevzuat Bilgi Sistemi esas alınmalıdır.
Hukuki durumunuzu birlikte değerlendirebiliriz
Meselenizi telefon, e-posta veya WhatsApp ile doğrudan avukatlarımıza iletebilirsiniz. Başvurunuz, olayın niteliğine göre özenle değerlendirilir.